AFET ќе го гласа извештајот на Томас Вајц за Северна Македонија

Извештајот за напредокот на Република Северна Македонија на патот кон Европската Унија, изготвен од европратеникот Томас Вајц, ќе биде ставен на гласање денеска пред Комисијата за надворешни работи (AFET) при Европскиот парламент,јавуваат специјалните пратеници на БГНЕС Димитар Русков и Димитар Димитров. Седницата на AFET започнува во 09:00 часот по локално време (10:00 часот по бугарско).

Уште на 27 мај агенцијата БГНЕС прва објави дека во нацрт-верзијата на извештајот се содржат неколку формулации кои се однесуваат на „македонскиот идентитет и јазик“, што предизвика остри реакции во Софија.

Работата на извештајот беше проследена со сериозни обвинувања за можна надворешна интервенција, вклучувајќи влијание од страна на властите во Скопје врз содржината на документот, како и врз однесувањето на самиот Вајц. Според дипломатски и парламентарни извори, Вајц одржал десетици средби со претставници од Северна Македонија, меѓу кои пратеници и министри – голем дел од кои биле официјално регистрирани откако јавноста дознала за нив.

Овие околности предизвикаа загриженост за транспарентноста и интегритетот на процесот, како и за евентуални координирани обиди за еднострано политичко формулирање на чувствителни прашања како што се идентитетот и јазикот.

Важно е да се нагласи дека Европскиот парламент нема надлежност да признава или да дефинира национални идентитети или јазици. Без разлика на исходот од гласањето, евентуалното усвојување на извештајот нема автоматски да значи отворање на нови чекори кон преговори за членство во ЕУ.

Во контекст на зголемените тензии, AFET реши да го одложи гласањето за 24 јуни. Одложувањето беше поддржано и од бугарските европратеници, кои изјавија дека ќе го искористат времето за да се залагаат за порамнотежени формулации и за заштита на правата на македонските Бугари.

Во кратко излагање, Вајц ги отфрли обвинувањата за надворешен притисок, потенцирајќи дека:
„Сите знаат дека извештајот беше предмет на остри политички дебати. Јас стојам целосно зад неговата содржина. Во преговорите учествуваа сите политички групи и компромисните измени се поддржани од сите нив.“

Од македонска страна, премиерот Христијан Мицкоски неколкупати тврдеше дека во документот се користи терминот „многувековен македонски идентитет и јазик“, но ваквата формулација не постои во текстот.

Дополнителна контроверзија се појавува и со партијата на „Зелените“ на Томас Вајц, која е дел од Европскиот слободен алијанс (ЕФА) – политичка група каде членуваат и организации како ОМО „Илинден“ – Пирин, која е забранета во Бугарија поради нејзините цели за отцепување на Пиринска Македонија и формирање независна македонска држава.

Според пресудата на бугарскиот Уставен суд, целите на ОМО се „насочени против единството на бугарската нација, суверенитетот и територијалниот интегритет на државата.“