Битката кај Ахелој – еден од најголемите судири во Средновековието, што ја претворил Бугарија во хегемон

Битката кај Ахелој е средновековна битка што се случила на 20 август 917 година кај реката Ахелој, денешно Поморие, и тогашната тврдина Месемврија (Несебар), помеѓу бугарските војски предводени од цар Симеон Велики и ромејските војски предводени од Лав Фока. Немалку хронисти ја определуваат пресметката како „битка на векот“, потсетува БГНЕС.

Таа е добиена од Бугарите, при што ромејската (византиската) војска е разбиена со жестока победа. Оваа победа означува еден од најголемите тактички успеси и судири на Бугарија, но и на целото европско Средновековие. По битката Бугарија официјално станува хегемон на Балканскиот Полуостров и се претвора во водечка држава во Европа.

Битката на цар Симеон кај Ахелој не е првата пресметка на Бугарите со војските на Источното Римско Царство (Византија), претходно дошло до преместување на трговските пазари од Константинопол во Солун, воени демонстрации во Тракија, опсадата на Константинопол од Симеон и други.

По склучувањето на мировен договор на Источното Римско Царство со Арапите, со цел да ја обезбедат источната граница, ромеите се зафаќаат да соберат војска од целата империја, со која да ја разбијат бугарската држава. Биле направени обиди за привлекување на Србите, Унгарците и Печенезите како сојузници на ромеите против Бугарите, но поради вештата дипломатија на Симеон овие обиди остануваат неуспешни.

Откако Лав Фока, еден од најдобрите стратези и главнокомандувачи на ромејска страна, тргнува кон Бугарија, цар Симеон ја мобилизира бугарската војска и двете армии се сретнуваат кај Ахелој. Постојат различни податоци за бројноста на војските од двете страни; најверојатно од бугарска страна армијата броела околу 15.000 војници, против 30.000 од ромејска страна. Според Јован Скилица и други историчари, овие бројки биле многу поголеми – две армии од по 60 илјади, или вкупно околу 120 илјади војници. Точните податоци не се разјаснети до денес, но текот на битката е добро познат. Кога ромејските војски стапиле на бугарскиот брег, тие се распоредија во полето, додека најверојатно бугарските војски зазеле позиции на локалните височини. Во текот на судирот, кога двете армии се судриле, Лав Фока ги вклучил сите свои резерви и многу ја издолжил борбената линија. Тогаш Симеон ја видел можноста да ја разбие ромејската војска. Вклучувајќи ги своите резерви и лично себеси во бој, Симеон нападнал од страна на ромеите и постепено ги разбиел со масакр. Многу мал дел од ромејските војници успеале да се спасат, а Лав Фока успеал да избега со брод преку тврдината во Месемврија. Така битката завршила со победа на Бугарите.

Половина век по битката, историчарот Лав Ѓакон лично го посетил местото каде што била разбиена ромејската војска, по што напишал: „И сега уште може да се видат купишта коски кај Анхиало, каде тогаш срамно била посечена бегалата војска на ромеите“. Теофан Континуатус ја опишува битката при Ахелој со зборовите: „се случи крвопролевање какво што не било видено со векови“.

Интересен факт за битката е дека првиот водосвет на знамињата бил одслужен во времето на цар Симеон I пред битката кај Ахелој во 917 година. До падот на Бугарија под османска власт, пред секоја битка што ја водела бугарската војска, се изведувал водосвет.

„Битката кај Ахелој е доказ дека Бугарија била голема сила и дека подемот на една држава може да биде постигнат од образован владетел со стратешко мислење, кој ги штити интересите на својата земја и својот народ“, вели проф. Пламен Павлов.

Битката кај Ахелој останува една од најголемите битки во средновековната европска историја. Таа го покажува моќта на бугарската држава во раниот X век и ја утврдува нејзината положба како хегемон на Балканскиот Полуостров и водечка и главна сила на европскиот континент.