Бројки против пропагандата на Вучиќ: Предностите на Бугарија пред Србија

Анализа на БГНЕС

Една од омилените тези на српскиот претседател Александар Вучиќ, со која се обидува да демонстрира балканска надмоќ, е да се споредува со Бугарија. Од комичното споредување дека германските супермаркети „Лидл“ се подобри во Србија отколку во Бугарија, па сè до тврдењето дека „само за неколку месеци ќе ја престигнеме и Бугарија по БДП“, Вучиќ неуспешно се обидува да ги манипулира сопствените граѓани, но и соседните држави кои се обидува да ги стави под контролата на Белград, јавува БГНЕС.

Од 1 јануари годинава Бугарија е дел од еврозоната. По приклучувањето кон НАТО во 2004 година, кон Европската унија во 2007 година и кон Шенгенскиот простор во 2025 година, земјата ја затвори последната голема глава од својата интеграција со Западот.

Економски, земјата се наоѓа во подобра состојба отколку што често сугерира нејзината репутација во странство, напиша неодамна германскиот весник „Франкфуртер алгемајне цајтунг“. Државниот долг на Бугарија е исклучително низок. Според податоците на Европската комисија, во 2025 година тој изнесувал само 28,5% од бруто-домашниот производ – меѓу најниските нивоа во еврозоната. За споредба, државниот долг на Германија е над 63%, а во останатиот дел од еврозоната задолженоста значително надминува 80%. Иако Бугарија и натаму останува државата со најнизок БДП по глава на жител во ЕУ, по пристапувањето во Унијата пред 18 години таа постепено го намалува заостанувањето. Економијата растеше стабилно со години и продолжува да се проширува.

Во исто време, во дел од политичките кругови во Европа продолжува да се одржува тезата дека Србија е неопходен „стабилизирачки фактор“ на Западен Балкан. Се поставува прашањето дали оваа оценка делумно се должи на наследството на југословенските тајни служби.

Европската комесарка за проширување Марта Кос се најде во центарот на сериозен скандал поврзан со југословенската тајна полиција УДБА. Архивски документи на словенечката Државна безбедност од крајот на 1980-тите опишуваат оперативна линија поврзана со назначување словенечки новинар во германски медиум во Келн. Во разработките се појавуваат кодните имиња „TARA“ и подоцна „BLANKA“, кои според словенечкиот истражувач Игор Омерза се однесуваат на Марта Кос.

Прашањето има политичка димензија, бидејќи темата за архивите на УДБА останува исклучително чувствителна во регионот. Србија и Северна Македонија се меѓу ретките поранешни комунистички држави кои сè уште не ги имаат целосно отворено архивите на своите тајни служби.

Тоа отвора и друго прашање, кое сè почесто се дискутира во дипломатските кругови: до кој степен мрежите и влијанието создадени уште во времето на југословенските служби и понатаму играат улога во политичките процеси на Балканот и дали дел од тие врски и денес одржуваат блиски канали кон Белград.

Економските показатели се јасно во корист на Бугарија

Бугарија е членка на Европската унија од 2007 година, што ѝ овозможува пристап до единствениот европски пазар со повеќе од 440 милиони потрошувачи, европски фондови и инвестиции за инфраструктура, бизнис и земјоделство, како и слободно движење на стоки, услуги, капитал и луѓе. Србија е формален кандидат за членство во ЕУ од 2012 година, но во последните години нема отворено ново преговарачко поглавје.

Бугарската економија е посилно поврзана со западните економии – Германија, Италија и други држави. Членството во ЕУ создава постабилна регулаторна рамка, полесен пристап до европски инвестиции и поголема доверба од меѓународните инвеститори.

Макроекономските податоци исто така ја покажуваат предноста на Бугарија. Бруто-домашниот производ на земјата е околу 116 милијарди долари, додека оној на Србија е приближно 100 милијарди долари. БДП по глава на жител достигнува околу 18.000 долари во Бугарија, наспроти околу 13.700 долари во Србија. Според БДП по паритет на куповна моќ по жител, Бугарија исто така води – околу 41.500 долари, додека во Србија е околу 32.200 долари.

Разликата се гледа и на пазарот на труд. Невработеноста во Бугарија е околу 3,5%, додека во Србија е приближно 8,0%. Државниот долг на Бугарија е меѓу најниските во Европа – околу 28,4% од БДП, додека во Србија изнесува околу 44% од БДП.

Членството на Бугарија во Европската унија и НАТО ѝ дава поголема меѓународна тежина и учество во носењето одлуки на европско и глобално ниво. Бугарија има претставници во Европскиот парламент, Европската комисија и други институции на ЕУ. Србија не учествува во ниту една од овие структури.

Предности во одбраната

Како членка на НАТО, Бугарија е заштитена со членот 5 – принципот на колективна одбрана. Србија е „воено неутрална“ и не е дел од овој сојуз. Бугарија учествува во заеднички програми, вежби и стандарди на НАТО. Дел од модернизацијата на нејзината армија вклучува набавка на борбени авиони F-16 Block 70.

Главните предности на Бугарија во однос на Србија произлегуваат од подлабоката интеграција во западните институции – пред сè преку членството во Европската унија и НАТО.

Реална споредба меѓу Бугарија и Србија

Податоците за економските показатели се базираат на проценки на Меѓународниот монетарен фонд (IMF World Economic Outlook), Светската банка (World Bank), Европската комисија и Евростат.

Бугарија има предност во економијата – повисок БДП по глава на жител, пониска невработеност и понизок државен долг. Членството во Европската унија и учеството на Софија во европските институции носи значајни политички предности.

И по десет години – околу 2035 година – Бугарија ќе остане побогата економија од Србија, покажуваат повеќето меѓународни економски прогнози.