Бугарија како привлечен центар за идните лекари од Северна Македонија

Во последните петнаесет години бугарските медицински универзитети постепено се утврдија како едни од најпосакуваните образовни центри за студенти од Западен Балкан. Покрај Србија и Косово, Северна Македонија е меѓу земјите чии граѓани покажуваат стабилен интерес за студирање медицина, дентална медицина и фармација во Бугарија, пишува во опширна анализа на БГНЕС посветена на здравството во Република Северна Македонија.

Најпосакувани се Медицинскиот универзитет во Софија, Медицинскиот универзитет во Пловдив, Медицинскиот универзитет во Варна и Медицинскиот универзитет во Плевен. Причините за овој избор далеку не се сведуваат само на географската близина. Пресудно значење има фактот што дипломите издадени од бугарските медицински универзитети се признаваат во рамките на Европската Унија и обезбедуваат значително полесен пристап до професионална реализација во европските здравствени системи.

Во последната деценија бугарските универзитети развија современи наставни бази, симулациски центри и програми на англиски јазик, кои привлекуваат илјадници странски студенти од десетици држави. Во оваа меѓународна средина идните лекари од Северна Македонија добиваат можност да изградат професионални контакти уште за време на студиите, што подоцна ја олеснува нивната мобилност.

Дополнителна предност е отсуството на сериозна јазична бариера. За повеќето студенти од Северна Македонија студирањето на бугарски јазик не претставува суштинска тешкотија, што ја прави адаптацијата значително полесна во споредба со други европски држави.

Колку македонски студенти студираат медицина во Бугарија

И покрај зголемениот интерес, недостасува официјална јавна статистика што би го покажала точниот број граѓани на Северна Македонија кои студираат медицина во Бугарија. Ниту бугарското Министерство за образование и наука, ниту медицинските универзитети објавуваат одделни податоци по националност за сите студиски програми. Познато е единствено дека секоја година десетици млади луѓе од Северна Македонија започнуваат студии на бугарските медицински универзитети, при што нивниот број постепено расте.

Недостигот од официјални податоци го отежнува создавањето точна слика за обемот на оваа појава. Експертите, сепак, се едногласни дека интересот е стабилен и се објаснува и со квалитетот на медицинското образование и со можноста дипломата да ги отвори вратите кон целиот европски пазар на труд. Во практика, денес тешко може да се посочи голема бугарска болница во која не работи лекар или медицински специјалист од Северна Македонија. Показателен за оваа врска е и фактот што сопственик на една од големите болници во Софија е роден во Скопје.

Остануваат ли дипломираните студенти во Бугарија

Токму тука се појавува едно од најтешките прашања за анализа. Не постои официјална статистика што покажува колкав процент од граѓаните на Северна Македонија кои дипломирале во Бугарија остануваат да работат во бугарскиот здравствен систем и колкав процент продолжуваат кон други држави.

Истражувањата што ги спроведуваат бугарските медицински универзитети главно ги опфаќаат бугарските студенти. На пример, истражување на Медицинскиот универзитет во Софија покажува дека повеќе од 70% од бугарските дипломци во последните години планираат да останат да работат во Бугарија. Слични анализи, сепак, не постојат за странските студенти.

Набљудувањата на универзитетските професори и работодавачите укажуваат дека дел од младите лекари од Северна Македонија ја започнуваат својата специјализација токму во Бугарија. Причините се релативно добрата организација на специјализациите, растечкиот недостиг од медицински кадар во бугарските болници и можноста за професионален развој без потреба од совладување нов јазик.

Сепак, Бугарија често не се покажува како крајна дестинација, туку како меѓуфаза во професионалната кариера.

Германија останува најпривлечна цел

Речиси сите меѓународни истражувања за миграцијата на медицински кадар во Југоисточна Европа доаѓаат до сличен заклучок. Германија продолжува да биде главната држава кон која се насочуваат младите лекари од Северна Македонија.

Причините се економски, професионални и социјални. Германскиот здравствен систем се соочува со сериозен недостиг од лекари и активно привлекува специјалисти од други европски држави. Платите повеќекратно ги надминуваат оние во Северна Македонија, условите за специјализација се јасно регулирани, а можностите за научна работа и академски развој се значително поголеми.

По Германија, меѓу посакуваните држави се вбројуваат Австрија, Словенија, Хрватска, а во последните години сè повеќе лекари ги избираат и скандинавските земји, особено Данска и Шведска. Без разлика дали дипломирале во Скопје или во Бугарија, голем дел од нив го гледаат европскиот пазар на труд како природно продолжение на своето образование.

Така Бугарија постепено се претвора во своевиден мост меѓу медицинското образование на Балканот и професионалната реализација во Европската Унија. За некои таа е крајна дестинација, за други е прва станица на патот кон Западна Европа, но и во двата случаи Северна Македонија губи значителен дел од младите специјалисти во чие образование инвестирала средства.

Образованието како почеток на миграциската верига

Медицинското образование во Северна Македонија формално обезбедува стабилна академска основа, усогласена со европските стандарди. Универзитетите во Скопје, Штип и Тетово секоја година подготвуваат нови генерации лекари, кои сепак се вклучуваат во многу поширок европски пазар на труд, каде што конкуренцијата за медицински кадар е исклучително висока.

Така процесот на образование се претвора во прва фаза од миграциска верига што започнува уште за време на студиите или веднаш по дипломирањето. Дел од студентите избираат да студираат во странство, при што Бугарија се утврдува како една од најблиските и најдостапните образовни дестинации. Бугарските медицински универзитети нудат образование усогласено со европските барања, а нивните дипломи се признаваат во целата Европска Унија, што значително ја олеснува подоцнежната професионална мобилност.

На тој начин Бугарија има двојна улога. Од една страна, таа е образовен центар за дел од македонските студенти, а од друга страна, транзитна зона кон подобро платени и поструктурирани здравствени системи во Западна Европа. Германија останува главната крајна дестинација, по која следуваат Австрија, Словенија и скандинавските држави, кои активно регрутираат медицински специјалисти од регионот.

Бугарија како клучен елемент во регионалната медицинска мобилност

Во овој сложен контекст, Бугарија зазема специфична и сè позначајна позиција. Таа истовремено е образовен центар, транзитна зона и професионална појдовна точка за дел од младите лекари од Северна Македонија. Близината, јазичната сродност и членството во Европската Унија ги претвораат бугарските медицински универзитети во природен избор за оние што бараат пошироки можности за реализација.

Недостигот од точна статистика за бројот на студентите и нивната подоцнежна професионална реализација не дозволува обемот на појавата да се утврди со апсолутна прецизност. Сепак, постојните набљудувања и тенденции покажуваат дека Бугарија не само што образува дел од идните македонски лекари, туку и учествува во поширокиот процес на европска мобилност на медицинскиот кадар, стои во анализата на меѓународната редакција на БГНЕС.