Бугарите биле „криптосрби“ – новата антибугарска кампања на Белград

Иван Николов, специјално за БГНЕС

До неодамна, во српските историски и етнографски интерпретации, дека Бугарите од Западните покраини и од Северозападна Бугарија беа прогласувани за „србошопи“. Сега се оди уште подалеку – Душан Илиќ, „научен соработник“ во Институтот за европски истражувања, финансиран од српската влада, во телевизиско гостување го обвини и поранешниот премиер на Бугарија, Бојко Борисов, дека бил „шоп“, односно Србин кој не можел тоа јавно да го признае, а протестите пред парламентот, наводно, биле насочени против „шопскиот парламент“.

Во меѓувреме се појави и нов српски термин за Бугарите – „криптосрби“, односно прикриени или преобразени Срби.

Колку и да звучат апсурдно ваквите тврдења, станува збор за антибугарска кампања според добро позната, вековна шема: замена на бугарскиот идентитет, создаван со векови, со измислен таков, фалсификување на историјата, територијални претензии и србизација на Северозападна Бугарија.

За сериозните научници и политичари во Бугарија, отсекогаш било понижувачко да се расправа со вакви невистини. Во исто време, Бугарите од Западните покраини беа речиси целосно асимилирани или протерани од териториите окупирани со Нејскиот договор. По сличен модел беше создадена и новата македонска нација, која денес е изразено непријателски настроена кон Бугарија.

Игнорирањето и молкот од бугарска страна во пракса придонесуваат за успехот на оваа агресивна антибугарска пропаганда. Таа не може да се неутрализира со општи изјави за човекови права, права на малцинствата, поддршка за членството на Србија во Европската унија или декларативни повици за добрососедство и отсуство на територијални претензии.

Се занемарува фактот дека Србија не ги окупирала Западните покраини и Македонија со цел да ги почитува правата на Бугарите или да придонесе за нивниот економски развој. Целта била проширување на српската држава на сметка на Бугарија. Интересот бил исклучиво територијален.

Политичките партии и државните институции во Бугарија продолжуваат да молчат на постојаните провокации во српските медиуми, оправдувајќи ги со „слобода на говор“, како во Србија да постои целосна медиумска и демократска слобода. Кога тоа би било така, српскиот национализам и произлезениот од него македонизам одамна ќе беа предмет на јавна и критичка расправа. Во српските медиуми, меѓутоа, не постои елементарна одговорност за јавно изнесени тврдења, особено кога се засега туѓа историја, територија или јавни личности.

Овој молк практично ги охрабрува српските научници, политичари и државни претставници да продолжат со вакви политики, што не придонесува ниту за нормални српско-бугарски односи, ниту за европската перспектива на Србија. Напротив, тоа ја продлабочува недовербата со соседите и ја оддалечува земјата од Европа.

Ова оддалечување претставува враќање кон великосрпската идеологија од крајот на XIX век, без да се земе предвид дека поранешните сојузници на Србија од времето на Првата светска војна денес немаат интерес за територијалните амбиции на актуелното српско раководство. Тие се соочуваат со сосема други предизвици – демократија, животен стандард, енергетика, екологија, војната во Украина. Во исто време, српските власти ја одржуваат јавноста со нереални надежи за наводно „српски“ територии во „Стара Србија“, Косово, Црна Гора, Босна и Херцеговина и Хрватска – пароли кои можат да обезбедат уште некое време политичка моќ, но не и европска иднина, каква што ја посакуваат младите во Србија.