Делото на Иван Михајлов е клучно за сите што сакаат да ја дознаат вистината за македонските Бугари

//

Пишува: Проф. Димитар Гоцев за БГНЕС

Јас сум, можеби, последниот човек што имал историско-политички разговор со Иван Михајлов. Се сеќавам на секој детал од овие разговори. Ги опфаќаат сите важни прашања во бугарската историја, но особено националноослободителното движење на Бугарите во Македонија од Преродбата и Берлинскиот конгрес.

Јас, кој го предавав овој предмет на Софискиот универзитет „Св. Климент Охридски “Имав можност да слушнам едно исклучително важно предавање за бугарските национални проблеми од човекот кој ја создаде оваа херојска, но и трагична приказна со пенкало и пушка, од неговото влегување во ВМРО во 1918 година, додека не го напушти овој свет во 1990. Во многу случаи, Михајлов самиот го одбирал патот на борбата на македонските Бугари за национално зачувување и ослободување од јаремот на туѓинците. И мора да се признае дека во периодот меѓу двете светски војни ја организираше целата духовна и политичка моќ на македонските Бугари во Вардарска и Егејска Македонија, на стотиците илјади бегалци во Бугарија и на студентските друштва на студенти од Македонија и сл. На овој начин ги спаси Бугарите во Вардарска и Егејска Македонија од духовна асимилација, а македонското прашање остана бугарско.

Иван Михајлов имаше 93 години кога се запознавме. Тој рече дека е горд што во април 1941 година ја вратил Македонија во Бугарија и докажал дека ја смета Бугарија за столб околу кој треба да се соберат сите Бугари. Неговите политички противници, тогаш и денес ја посложуваат Македонија на тавче во Белград и станаа џелати на сопствениот народ. Со оган и меч ги бркаат бугарското име, историја и јазик. По Втората светска војна, македонските Бугари останаа сами. Денешните политичари во Скопје мора да разберат дека македонското прашање не започнало во 1944 година и дека тоа не било српско или руско прашање, туку бугарски национален проблем.

Судбината, животот и делото на Ив. Михаилов се во голема мера поврзани со самата судбина на Македонија и развојот на македонското прашање од сто години наваму. Нема сомнение дека борбата за ослободување на Македонија во негово време беше многу посложена и поразновидна отколку во турскиот период, кога македонските Бугари беа официјално признати и имаа своја културна автономија – училишта, цркви, печат, итн., и токму затоа ВMРO се бореше главно за политичко ослободување.

Помеѓу двете светски војни и особено од 1944 година, македонското прашање помина низ неколку тешки фази на развој, што значеше комплексна креативна промена во методите, средствата и тактиките на борбата на ВМРО, без напуштање на нејзината крајна цел – самоодржување на Бугарите во Македонија и борбата за нивно ослободување.

Токму во ова неповолно време за ослободителното движење во Македонија, Ив. Михајлов јасно ги покажал своите големи квалитети како идеолог и водач, како револуционер и политичар. Под негово водство, ВМРО, и во голема мера легалните национално -ослободителни организации на македонските Бугари, успешно се спротивставиле на српската и грчката политика на поробување и асимилација, ја зачуваа националната суштина на бугарштината во Вардарска и Егејска Македонија и го задржаа македонското прашање отворено.



Сепак, најтешкото време за Македонија и македонските Бугари дојде по 1944 година, кога не само Белград и Атина, туку и комунистичката влада во Софија ја негираа бугарската националност во Македонија. Во овие критични моменти Ив. Михајлов остана верен на идеите на ослободителното движење и со својата јасна и определена политичка и национална позиција не дозволи борбата на македонските Бугари да отстапи од својот историски пат.

Во бројни написи, декларации, говори, серија мемоари итн., Иван Михајлов непобитно ја поткрепи непроменливоста и трајноста на бугарската национална суштина и идеологија на македонското ослободително движење во сите негови манифестации. Во овој случај, судбината беше дарежлива кон него. Тој доживеа да види дека бил во право и го доживеа падот на една од најнехуманите доктрини во историјата на човештвото, која си постави задача физички и духовно да ги уништи Бугарите во Македонија.

Иван Михајлов беше среќен што го виде воскреснувањето на бугарскиот дух во Македонија, обновувањето на легалните македонски братства во Бугарија и заживувањето на бугарскиот национално -ослободителен идеал за кој живеел и се борел.

Историското дело, начинот и животот на Иван Михајлов, неговото огромно документарно и идеолошко национално наследство ќе продолжи да биде појдовна точка за сите кои сакаат да ја знаат вистината за борбите, жртвите, стремежите и идеалите на македонските Бугари.

Претходна статија

Идејата Македонија-Швајцарија на Балканот е неразбирлива за сегашните политичари

Следна статија

Хрватите бараат влез во Преамбулата на Уставот

Најново од Истакнато