Европа ја потцени опасноста од Русија – ќе ја исправи ли грешката со „Српскиот свет“?

Анализа на БГНЕС

Потценувањето и самозалажувањето на политичките лидери се едни од најопасните појави, не само за нив самите, туку и за нивните држави, особено кога тоа самозалажување е поврзано со националната безбедност и со надворешнополитичките планови на соседните држави.

Од Антиката, преку Римската, Византиската и Османлиската Империја, постојат многубројни примери за фатално потценување на очигледни претстојни закани. Овде нема да се навраќаме толку векови наназад. Доволно е да ги погледнеме и да се потсетиме на јавните предупредувања на познати личности од почетокот на XXI век. Многу пред окупацијата на Крим во 2014 година, цела деценија пред агресијата врз Украина во февруари 2022 година, бевме сведоци на застрашувачки предупредувања. За жал, тие не само што не беа слушнати, туку, напротив, против нив беше покрената масовна кампања за оцрнување, која ги зафати дури и највисоките нивоа во Брисел.

Во август 2008 година, тогашниот полски претседател Лех Качињски, за време на рускиот воен напад врз Грузија, организира заедничка посета на Тбилиси заедно со претседателите на Естонија, Литванија и Украина и со премиерот на Латвија. На огромниот митинг за поддршка на Грузија, одржан на 12 август 2008 година, Лех Качињски изрекува пророчко предупредување:

„Денес Грузија, утре Украина, задутре балтичките држави, а потоа можеби ќе дојде редот и на мојата земја – Полска.“

Дежурните „аналитичари“ веднаш се огласија, но не беа малку ни тогашните западноевропски лидери што предупредувањето на Качињски го оценија како „претерано алармантно и русофобично“.

Една година подоцна, речиси идентични предупредувања упатија и многу поранешни советски дисиденти и аналитичари, како и дел од членовите на пакетот „Хелсинки-90“.

Застрашувачки се и заклучоците и извештаите на американското разузнавање и на експертски организации како Атлантскиот совет и корпорацијата РАНД во периодот од 2010 до 2013 година. Западни воени експерти и поранешни дипломати, меѓу кои и Александар Вершбоу, подоцнежен заменик-генерален секретар на НАТО, уште во 2010 година беа категорични: руските вооружени сили минуваат низ обемна модернизација, а програмата за воени реформи, започната во 2008 година, има цел да ја подготви земјата за регионални конфликти на постсоветскиот простор. Се нагласуваше дека Црноморскиот Регион и Крим претставуваат потенцијално жариште поради присуството на руската Црноморска флота во Севастопол.

Денес не се потребни дополнителни анализи и заклучоци за она што се случи во последните петнаесет години. Овде само ќе потсетиме дека истите оние „експерти“ што предупредувањата на Качињски, на американското разузнавање и на воените лица ги нарекуваа „луди, претерани и русофобични“, денес нè убедуваат дека „станува збор за руска воена операција“, дека „Грузија и Украина самите се виновни“, дека „Киев и Тбилиси биле преземени од нацисти“ и слично.

Во последниве години повторно се појавуваат исклучително тревожни и застрашувачки предупредувања за она што се случува на Балканот. Во многубројни, јавно достапни извештаи на европските институции и безбедносните служби, но и во значителен број исто така јавно објавени американски разузнавачки извештаи, отворено се наведува дека режимот во Белград доследно и целенасочено ги спроведува проектите на поранешниот српски диктатор и воен злосторник Слободан Милошевиќ за создавање „Голема Србија“.

Истиот тој план ги предизвика најстрашните воени злосторства во Европа по завршувањето на Втората светска војна. Окупацијата и уништувањето на повеќе од една третина од Хрватска, бомбардирањето на Дубровник, кој е под заштита на УНЕСКО, и срамнувањето на Вуковар со земја беа само почетокот, пред уништувањето на цела Босна и Херцеговина од страна на српската армија, предводена од генералот Ратко Младиќ и Радован Караџиќ. И двајцата беа осудени за воени злосторства од Хашкиот трибунал, за извршениот геноцид во Сребреница, Жепа и Горажде во летото 1995 година.

Но ни тоа не беше крајот на Милошевиќ. Тој ја изврши најголемата депортација на европскиот континент што некогаш била спроведена. За само неколку недели депортира повеќе од 800.000 косовски Албанци – 300.000 во соседна Македонија, а останатите во Албанија. Сето тоа имаше цел да ја избрише и најмалата трага од нивното присуство на Косово.

Денес учениците на Милошевиќ – претседателот Александар Вучиќ, кој беше негов министер за информации, министерот за внатрешни работи Ивица Дачиќ, кој беше негов личен портпарол, и Александар Вулин, кој ги извршуваше сите клучни министерски функции во областа на безбедноста во Србија и беше поранешен член на партијата на сопругата на Милошевиќ, Мира Марковиќ – го исполнуваат заветот на својот политички татко. Денес „Голема Србија“ се нарекува „Српски свет“.

Кога нема доволно тенкови, се користат мантијата, крстот и демократските општества во соседните држави. Хрватска е изложена на дејствувањето на српскиот лидер во Загреб, а во Босна и Херцеговина негирачите на геноцидот, како Милорад Додик, целенасочено и доследно го разградуваат единството на земјата.

Нема милост ни за „братска Црна Гора“. Таму водечка улога има главниот инструмент на „Српскиот свет“ – Српската православна црква. Таа организира и „бутафорски обиди за државен удар“ во Подгорица, како и кампањи за „заштита од прогон на српското население во земјата“.

Обидите за дестабилизација на Косово се секојдневни и се вршат на штета на косовските Срби. Лични штитеници на Вучиќ организираат вооружени напади од манастири.

Со доаѓањето на новата власт во Северна Македонија во пролетта 2024 година, според извештаите на различни европски институции, Скопје официјално ја запира европската интеграција и отворено ги спроведува плановите на „Српскиот свет“ во земјата. За да не остане никакво сомневање во спроведувањето на овој проект, Мицкоски за свој вицепремиер го назначува најистакнатото лице на „Српскиот свет“ – Иван Стоилковиќ.

Примерите за посегнувањето по соседните држави од страна на режимот во Белград се безбројни и секој чесен и непристрасен набљудувач може да ги посочи.

Поимот „Српски свет“ се темели врз рускиот концепт „Руски свет“. Според оваа геополитичка доктрина на Москва, постои руска заедница што се протега надвор од сегашните државни граници и е обединета преку рускиот јазик, културата, православието, историјата и традициите.

Критичарите на концептот го разгледуваат како инструмент за влијание и оправдување на мешањето во соседните држави, бидејќи Москва ја користи заштитата на „рускиот свет“ како аргумент за својата политика во региони како Украина, Молдавија и Грузија.

Идеолошки, концептот е поврзан со идејата дека Русија не е само национална држава, туку посебна цивилизација со сопствена историска мисија, различна од западниот модел. Тој често е поддржуван од Руската православна црква, која во Москва гледа духовен центар на православниот свет.

Концептот „Српски свет“ за првпат јавно е споменат на 26 септември 2020 година. Да, токму пред шест години. Во јавноста не го наметна кој било, туку Александар Вулин, кој во тој момент беше министер за одбрана на Србија.

„Александар Вучиќ треба да го создаде ‘Српскиот свет’. Белград треба да ги обедини околу себе сите Срби, а претседателот на Србија треба да биде претседател на сите Срби.“

Тоа се точните зборови на Вулин, кој подоцна, повторно јавно, појасни дека „постои потреба од политичко и културно обединување на Србите во балканскиот регион – Србија, Република Српска во Босна и Херцеговина, Црна Гора и Косово – како и од директна заштита на Србите во Северна Македонија“.

На повеќето европски политичари им претстојат неколку недели летен одмор. Иако се соочуваат со предизвиците на застрашувачките горештини, тие се безначајни во споредба со ризикот од повторување на трагедијата што се случи пред само три децении, во срцето на Европа.

Но овојпат заканата не се однесува само на граѓаните на Југоисточна Европа. Брисел конечно и неповратно мора да ги отстрани „експертите“ што го манипулираа во врска со Грузија, Крим и Украина, а денес повикуваат на „брзо вклучување во ЕУ на ‘Српскиот свет’“ – вооружуван не само од Москва, туку и масовно од Кина.

Време е лидерите на Унијата конечно објективно да погледнат кон Белград. Не е особено тешко да се согледа дека Србија сака да биде дел од ЕУ, но не поради вредностите на заедницата. Режимот на Вучиќ ни најмалку нема намера да ги почитува правилата на ЕУ, туку едноставно сака да ги користи економските придобивки од заедничкиот пазар.

Веќе со години, во извештаите на Европскиот парламент за напредокот на Србија се нагласува дека земјата не ја усогласува својата надворешна политика со политиката на Унијата. Највпечатлив пример е одбивањето на Белград да воведе санкции против Русија по почетокот на агресијата врз Украина.

Европската Унија беше основана како мировен проект што требаше да им стави крај на конфликтите на Стариот Континент. Во таа смисла, на рационалниот човек му е тешко да се помири со желбата на Брисел да го забрза процесот на пристапување на држави како Србија.

Голем број анализи на воени експерти покажуваат дека Србија е најмилитаризираната држава во регионот, со највисок удел на воените расходи во однос на бруто-домашниот производ. Со оглед на претензиите на Белград кон соседните држави, зар во Брисел не се вклучува црвено светло кога гледаат што се случува со српската армија?

Неспособноста правилно да се прочитаат овие сигнали би нè соочила со мошне тажна стварност, во која би можеле да доживееме нов Вуковар, нова Сребреница, ново Косово…

Оној што ја заборава својата историја е осуден да ја повтори.