Кој ги изгради градовите на нова Бугарија?

Во 70-тите години на XIX век, Софија има толку архаичен изглед што во првите месеци по ослободувањето се разгледува прашањето дали да се развива на постојното место или во близина да се изгради целосно нов град. Во исто време, градовите покрај Дунав можат да се пофалат со згради во европски стил.

Првите професионални архитекти што работат во новоослободената држава се претежно Австријци, Чеси и Швајцарци: Антонин Колар, Јозеф Шнитер, Херман Мајер и Фридрих Гринангер. Италијанецот Маријано Пернигони, на пример, го создава своето ремек-дело во Пловдив – зградата на Централната железничка станица.

Меѓу двете светски војни, нивното место го заземаат Бугари што студирале во странство: Кирил Маричков, Пенчо Којчев, Наум Торбов, Јордан Јорданов, Сава Овчаров, Иван Василјов и Димитар Цолов, Георги Овчаров и Јордан Севов.

Во Варна, уште пред војните, работи Дабко Дабков, кој дипломирал во Минхен. Тој проектирал препознатливи објекти, како хотелот „Лондон“, зградата на Трговско-индустриската комора, денес Штаб на Военопоморските сили, заедно со архитектот Стефан Венедикт Попов, Морската зоолошка станица со аквариум и други – вкупно над 350 згради.

Интересно е што писателот експресионист Чавдар Мутафов, освен што потпишувал дијаболични раскази, својот потпис го ставал и на архитектонски цртежи. По професија бил архитект и проектирал училишта, како и денешната зграда на Општина Крџали.

Во професијата се појавуваат и првите жени. Елена Варакаџиева, заедно со сопругот Генчо Скордев и нивниот колега Петко Цветков, проектира покриени пазари во неколку бугарски градови. Но можеби најпознато е името на прерано починатата Викторија Ангелова-Винарова (1902–1947), првата жена што победила на архитектонски конкурс во Бугарија, во 1926 година, за зградата во која денес се наоѓа Софиската градска библиотека на плоштадот „Славејков“. Таа е и коавторка со Чавдар Мутафов на споменатата зграда на Општина Крџали.

По 1944 година продолжуваат да работат архитектите Георги Овчаров, Иван Василјов и Лазар Парашкеванов, автор на Софиската опера и стадионот „Герена“. Софиското Ларго го оформуваат масивните згради во сталинистички стил на Партискиот дом, денес Парламент, дело на архитектот Пецо Златев, и на Претседателството, изградена под раководство на архитектот Иван Данчов во средината на 50-тите години за Министерството за електрификација.

Во 50-тите и 60-тите години се градат големите црноморски туристички комплекси. Особено иновативен е пристапот на архитектот Николај Ненов, главен проектант на „Албена“, со нејзините скалесто обликувани хотели со поглед кон морето и изобилство светлина.

Препознатливата зграда на Националниот дворец на културата (НДК) е од 1981 година и е изградена според проект на архитектот Александар Баров и неговиот тим. Пет години подоцна, Варна добива огранок на софискиот НДК – Фестивалскиот и конгресен центар на влезот во Морската градина, дело на архитектот Косју Христов.