Марко Рубио: Србија е вовлечена во проблематични и експлозивни прашања

Србија е вклучена во одредени прашања што се потенцијално проблематични и експлозивни и го привлекуваат меѓународното внимание. Ова го изјави американскиот државен секретар Марко Рубио пред новинарите во Њујорк, пред неговото заминување од Генералното собрание на Обединетите нации, пренесува 24 Часа.

„Јасно е дека Србија е вклучена во одредени прашања што се потенцијално проблематични и експлозивни и кои го привлекуваат меѓународното внимание“, рече Рубио. Тој нагласи дека меѓу Вашингтон и Белград постои стратешко партнерство кое САД сакаат да го продлабочат, пренесува N1.

„Имаме намера да го направиме тоа, истовремено решавајќи ги потенцијалните проблеми што може да се појават и за кои знам дека длабоко ја засегаат и самата Србија“, изјави американскиот државен секретар.

Рубио истакна дека претставници на Стејт департментот и на други американски владини агенции веќе ја посетиле Србија. „Се надевам дека и јас ќе имам можност да ја посетам“, рече тој. Рубио, сепак, не прецизираше на кои конкретни прашања мисли кога зборува за „потенцијално проблематични и експлозивни“ теми.

Во август, во Претставничкиот дом на американскиот Конгрес беше поднесен предлог-закон со кој се предвидуваат мерки кон Србија поради „сериозно назадување“ во демократијата и владеењето на правото, како и поради односите на Белград со Русија, Кина и Иран.

Предлог-законот е поднесен од републикански и демократски конгресмени. Во него се наведуваат проблеми со владеењето на правото, независноста на судството, слободата на медиумите и корупцијата. Како основа се наведуваат извештајот за човековите права за 2024 година и извештајот на Европскиот парламент за Србија за 2025 година.

Документот става акцент и на надворешнополитичката ориентација на Белград. Меѓу темите за кои, според предлог-законот, треба да се разговара во рамките на стратешкиот дијалог меѓу САД и Србија се односите на земјата со Русија, Кина и Иран, како и прашањата поврзани со слободни и фер избори, борбата против корупцијата, владеењето на правото и слободата на медиумите и собирите.

Во исто време, односите меѓу Вашингтон и Белград се развиваат и во позитивна насока. Во јули започна стратешкиот дијалог меѓу двете земји, а во рамките на разговорите во Вашингтон беше потпишан меморандум за разбирање во врска со енергетската инфраструктура и регионалната енергетска безбедност. Средбата на американските и српските претставници ја отвори Рубио.

Србија е кандидат за членство во Европската Унија, но речиси пет години нема отворено ново преговарачко поглавје. Меѓу причините што се наведуваат се недоволниот напредок во областа на владеењето на правото и недостигот од целосно усогласување на надворешната политика на Белград со онаа на ЕУ.

По почетокот на војната во Украина, Србија не се приклучи на санкциите против Русија. Односите со Москва, како и врските со Кина и Иран, продолжуваат да бидат меѓу чувствителните прашања поврзани со надворешнополитичката ориентација на Белград.

Неодамна, американскиот конгресмен Џо Вилсон предложи годишната средба на Парламентарното собрание на Организацијата за безбедност и соработка во Европа да биде преместена од Србија во Јужна Каролина. Како една од причините тој го наведе „прекумерното влијание“ на рускиот претседател Владимир Путин во земјата.

Белград одржува односи и со Иран, и покрај меѓународните санкции против Техеран поради неговата нуклеарна програма и прекршувањата на човековите права. Српскиот министер за информирање и телекомуникации Борис Братина беше меѓу ретките европски претставници на погребот на врховниот лидер на Иран, ајатолахот Али Хамнеи, во јули.