| |

На 27 февруари 1870 г. е составен султанскиот ферман со кој се формира Бугарската Егзархија

На 27 февруари 1870 година бил составен султански ферман во кој се предвидувало обновувањето на самостојниот карактер на бугарската црква. Еден ден потоа, големиот везир Али-паша им го предал ферманот на членовите на мешовитата бугарско-грчка комисија. Со тоа се формира Бугарската егзархија, која според чл. 10 од ферманот ги опфаќа границите на 14 епархии, Сливенскиот санџак, Созополската каза, пишува www.plovdiv24.bg.

Документот предвидувал можност и други места со мешано население да се приклучат на Егзархијата по одржување на плебисцит на кој две третини од населението на соодветното место има позитивно мислење. Така всушност се признаваат етничките граници на Бугарите во Отоманската империја.

Среќниот развој е постигнат по неуспешните обиди на османлиските власти и на грчката патријаршија да ги убедат бугарските претставници на компромисно решение, според кое Егзархијата би опстојувала со полуавтономен карактер во лоното на Цариградската патријаршија. Во 1869 година, Високата порта свикува мешовита бугарско-грчка комисија, чија работа, сепак, одела премногу бавно. Имајќи го предвид надворешниот притисок, како и манифестациите на бугарско незадоволство од грчките епископи, Портата решила да ги задоволи барањата на Бугарите, изнесени од Цариградската општина.

Воспоставената егзархија бил управувана од Свет синод и егзарх потврден од османлиската влада. Митрополитот Видински Антим бил избран за таков на 16 февруари 1872 година. Со ова црковно-народната борба за време на Преродбата ја постигнала својата голема победа, а во следните децении Егзархијата станала важна потпора и заштитник на бугарскиот народ.

Во членот број 1 од ферманот се вели: „Ќе се формира црковна област под името Бугарска егзархија, која ќе ги опфати наведените митрополии, епископии и многу други места, а управувањето со црковно-духовните работи на оваа област ќе биде целосно доделен на егзархијата“. Така, за разлика од проектот на патријархот Григориј VI, ферманот ја смета бугарската црква за посебна и помалку зависна од Патријаршијата. Клучен збор во член бр. 1 е „целосно“ (во други преводи „совршено“, „потполно“), што гарантира целосна административна независност на институциите и структурите на новата црква. Членовите бр. 2 и бр. 3 ги дефинираат механизми на управување на Егзархијата Со неа раководи постојан Свет Синод, кој работи под претседателство на „претпоставениот на митрополитите, кој ќе ја носи титулата егзарх“ (член бр. 2). „Внатрешното духовно управување“ ќе се определи со посебен статут, кој ќе биде во согласност со православните канони, а кој ќе го потврди султанот (член бр. 3, став бр. 1). Во членот бр. 9 се уредува статусот на бугарскиот метох во Константинопол, кој ќе биде ист како оној на метохот на Ерусалимската патријаршија.Егзархот ќе може да престојува во него, да работи и заради извршувањето на црковните обреди почитувајќи ги истите правила како Патријархот Ерусалимски, Александриски и Антиохиски. Член бр. 11 предвидува манастирите што се под властта на Патријаршијата, а се наоѓаат во диоцезот на Егзархијата да го зачуваат својот статус.

Зависноста на Егзархијата од секуларната власт е суштинска. Членот бр. 3 постулира дека егзархискиот статут го одобрува султанот. Членот бр. 4, став бр. 2 вели дека пред да се избере егзарх, мора да се побара мислење од султанот, а ставот бр. 1 дека на егзархот му треба потврда со берат (указ). Според член бр. 5, на избраните егзархиски митрополити им е потребна потврда со султански берати, а егзархот има право директно да се повикува на локалните власти или на Високата порта за прашања што се однесуваат на неговата епархија. Така, османлиската моќ ја задржала можноста директно да влијае на кадровската политика и управувањето со новата црковна структура.

Територијалниот опфат на Егзархијата е наведен во член бр.10 од ферманот: „Духовната област на оваа егзархија ги опфаќа Русе, Силистра, Шумен, Трново, Софија, Враца, Ловеч, Видин, Пирот, Ниш, Ќустендил, Самоков, Велес, Варненската епархија (без градот Варна и без дваесетте блиски села што се наоѓаат помеѓу овој град и Ќустенџа), Сливенскиот санџак (без градовите Анхиало и Месемврија), Созополската каза (без приморските села), Пловдив (без главниот град и без градот Станимака, како и без селата Куклен, Воден, Арнауткој, Панагија, Ново село, Љасково, Ахлан, Бачково, Белаштица, без манастирите Бачковски, „Свети Безсребарници“, Света Параскева и „Свети Ѓорѓи“).

Во Бугарската егзархија ќе мора да влезе и парохијата на Света Богородица во градот Пловдив, но оние од нејзините жители кои не сакаат да ги почитуваат Бугарската црква и Егзархијата ќе можат слободно да се отцепат. Деталите за оваа работа ќе се утврдат со меѓусебен договор меѓу Патријаршијата и Бугарската егзархија според нивниот верски ред.

Покрај горенаведените и именуваните места, ќе им биде дозволено да се подложат на Бугарската егзархија во нивните духовни работи и во сите оние места чии жители, сите или најмалку две третини од нив, би го побарале тоа, се додека реалноста на нивното барање е докажана, бидејќи, како што беше речено, тоа ќе се направи со желба и согласност на сите жители, или барем на две третини од нив, тогаш ако некој во оваа прилика треба да се обиде да предизвика некаков раздор меѓу жителите ќе одговара и ќе биде казнет според законите“.

Слични Објави