Научниците од Бугарската академија на науките развија иновативен метод кој го открива движењето на хромозомите со невидена точност
Работата на бугарскиот истражувачки тим се најде на врвот на насловната страница на априлското издание на списанието Nature Cell Biology, пренесува БГНЕС.
Научниците од Бугарската академија на науките ги надминаа долгогодишните методолошки предизвици во проучувањето на динамиката на хромозомите за време на митозата – клучен процес во клеточната делба.
Работата на бугарскиот истражувачки тим од Институтот за молекуларна биологија „Акад. Румен Цанев“ при Бугарската академија на науките е објавена денеска, 14 април 2025 година, во напис во списанието Nature Cell Biology. Автори на студијата се Румен Стаматов, Соња Узунова, Јоана Кичева, Марија Карабоева и Тавиан Благоев, под надзор на доц. д-р Стојно Стојнов.
Во текот на повеќе од четири години, научниците развија иновативен метод наречен FAST CHIMP (Facilitated segmentation and Tracking of Chromosomes in Mitosis Pipeline). Благодарение на него, тие можеа да го следат движењето на сите човечки хромозоми со резолуција од 8 секунди – од почетната фаза на митоза (профаза) до нејзината завршна фаза (телофаза) – нешто што досега не беше можно со достапните технологии, објави Бугарската академија на науките.
Хромозомите што ја содржат набиената ДНК се распоредени во делбеното вретено за време на митозата, а нивната правилна организација е од витално значење за правилното раздвојување на генетските информации. Грешките во овој процес може да доведат до хромозомски транслокации – промени кои се основа на голем број видови на рак.
Со комбинирање на микроскопија со супер резолуција и длабоко машинско учење, методот FAST CHIMP обезбедува невидена точност и можност за набљудување на движењето и просторното уредување на хромозомите во реално време. Меѓу клучните откритија на тимот се новите модели во динамиката на центрозомите и нивното влијание врз архитектурата на хромозомите.
Студијата е уште еден голем чекор напред кон откривање на тродимензионалната организација на геномот во живите клетки – достигнување со огромен потенцијал за молекуларна биологија, генетика и медицина.
Методот FAST CHIMP ќе помогне подобро да се разбере зошто клетките неправилно се делат – процес што може да доведе до сериозни генетски грешки и рак. Ова откритие го отвора патот за попрецизни дијагнози и нови, поефикасни терапии. Во иднина, методот би можел да се имплементира во автоматизирани системи за анализа на клетки и високотехнолошки дијагностички платформи.
