Одбележуваме 117 години од смртта на Дамјан Груев: Зарем сме ние Срби?!… ние кои и од овдешните мали деца сме нарекувани Бугари
На 23-ти декември 1906 г. на врвот Петлец, кај малешевското село Русиново, во борба против османлиската војска загина ДАМЈАН ЈОВАНОВ ГРУЕВ – наречен „Волјата на Организацијата“, егзархиски учител, еден од основачите на ВМОРО, истакнат организатор и нејзин раководител. Потекнува од ѕидарско-печалбарско семејство. Се школувал во родното Смилево (роден е 1871 г.), а потоа во Бугарската машка гимназија во Солун. Од 1891-1893 г. бил учител во с. Смилево и во Прилеп. Од летото 1894 г. почнал да ги формира првите револуционерни комитети на револуционерната организација во повеќе градови и села во Македонија. Бил Бугарски учител во Штип и инспектор во Солунско, а потоа и наставник во Бугарската класична гимназија во Битола и раководител на Битолскиот револуционерен округ. Во август 1900 г. бил уапсен и затворен во битолскиот затвор, а од мај 1902 г. бил заточен во Подрум Кале, во Мала Азија. Бил претседател на Смилевскиот конгрес на Битолскиот револуционерен округ на ТМОРО од 2 до 7 мај 1903 г., на кој бил избран за член на Главниот штаб на востаниците на претстојното Илинденско востание, во кое активно учествувал. По неуспехот на востанието ја продолжил својата револуционерна дејност. Во 1904 г. претседавал на Прилепскиот подвижен конгрес, а извесно време бил и претседател на Окружниот комитет на Скопскиот револуционерен округ и на Рилскиот конгрес, во октомври 1905 г.
“Мислевме да создадем организација по моделот на револуционерната организација во Бугарија пред ослободувањето, да дејствуваме по примерот на Ботев, Левски, Бенковски и сл.
Една лажна гласина беше пуштена во Македонија околу и по Илинденското востание, дека врховните комитети во Софија сакале присоединување кон Бугарија, а ВМОРО сака автономија. По тој повод во јуни 1906 г. јас бев во Софија и отидов за разјаснување до Даме Груев, кој ми го одговори следното: „Ние сме Бугари и секогаш работиме и ќе работиме за обединувањето на Бугарштината. А сите други формули се етапа за постигање на таа цел. Не е дојден сепак моментот за решение на нашето прашање, затоа нема место за препирки и приказки од таков вид“.
“Зарем сме ние Срби?! Ние, со кои овде секогаш се постапувало како со Бугари, ние кои и од овдешните мали деца сме нарекувани БУГАРИ?!… Ние само можеме да се восхитуваме на таквата дрскост на оние, кои нас не’ нарекуваат СРБИ, кога тие со тоа не прават ништо друго, туку го нарануваат срцето, како на нас, така и на секој родољубец од Македонија… Крвта не е вода, вели српската народна поговорка… и нека секој Србин да знае, дека како што секој Србин со радост би ја дал главата, отколку да го промени своето славно име – Србин, тако исто и секој Бугарин бранејќи ја својата народност до последниот час од секој туѓ напад.“
