Оливер Андонов: Политиката на Мицкоски е антимакедонска, Србија доминира во Македонија

Додека Мицкоски е премиер, нема да мрднеме од точката на која сме сега и нема да се движиме кон Европската Унија. Тоа е антимакедонска политика, затоа што местото на Македонија е во Европската Унија, во заедницата на цивилизираните современи нации. Може да очекувате неколку последователни формални покани од Мицкоски и нашите министри до Радев и министрите од неговата влада да дојдат во посета на Македонија. Мицкоски ќе манипулира во насока: „Еве, Бугарија одбива средба со Македонија“. Најголема корист од тоа има соседна Србија, бидејќи ја обновува доминацијата што ја имаше во времето на Југославија. Дури е и полошо, како да сме во времето на кралска Југославија.

Ова во интервју за БГНЕС го изјави Оливер Андонов, универзитетски професор и претставник на „фракцијата за демократизација и ревитализација“ на ВМРО-ДПМНЕ.

БГНЕС: Каде ја води Северна Македонија актуелната влада со одбивањето или одложувањето на спроведувањето на преговарачката рамка со Европската Унија, вклучително и измените на Уставот?

Андонов: Никаде. Веќе дури се поставува прашањето дали стоиме во место, дали се движиме наназад или одиме во некаква погрешна насока. Тоа треба да им биде јасно на сите. Додека Мицкоски е премиер, нема да мрднеме од точката на која сме сега и нема да се движиме кон Европската Унија. ЕУ тука ќе има еден празен простор во кој порано или подоцна ќе мора да интервенира за да воспостави некаков, условно кажано, контролен механизам, затоа што по многу прашања ќе излеземе од контрола.

Добро е што сме членка на НАТО, бидејќи инаку можеше да се случат и полоши работи.

Особено загрижува тоа што Мицкоски не е заинтересиран да се движиме кон Европската Унија. Тој ќе се обиде на секој можен начин пред македонската јавност да ги претстави односите меѓу Македонија и Бугарија како проблематични, како проблем што го создава Софија.

Ја слушнавме последната изјава на Петрова-Чамова, новата министерка за надворешни работи на Бугарија. Во неа таа два-три пати кажа „македонскиот министер за надворешни работи“, а дури на крајот го употреби изразот „нашите северномакедонски партнери“, веројатно мислејќи на името на државата. Некако сме алергични на тоа Бугарија да нè нарекува Северна Македонија, иако тоа е официјалното, уставното име на државата. Бугарија не е виновна за тоа. Виновни се тие што го сменија името.

Тоа ќе се користи за поттикнување хистерија во политиката во Македонија и како оправдување за политиките што ги води Мицкоски.

Има уште нешто интересно што Мицкоски исто така ќе го злоупотребува. Може да очекувате неколку последователни формални покани од Мицкоски и нашите министри до Радев и министрите од неговата влада да дојдат во посета на Македонија.

Јавноста треба да знае дека меѓудржавни посети на премиерско и министерско ниво не се случуваат така како што јас и вие можеме да се договориме да седнеме некаде на кафе. Тоа е протокол што одредува за што ќе се разговара, кои теми ќе бидат поставени и што конкретно ќе се бара како резултат од разговорите, вклучително и евентуални дополнителни договори.

Тоа е сериозно прашање за кое гарантирам како Македонец дека Радев никогаш нема да се согласи, како и никој во Бугарија. Јасно е дека ниту една бугарска влада нема да се согласи да разговара за „францускиот предлог“, односно за европскиот договор, затоа што тоа веќе навистина не е билатерален спор меѓу Македонија и Бугарија. Не знам ниту во што би се состоел тој билатерален спор, кога веќе кажавме дека немаме проблем со прифаќањето на македонскиот идентитет, македонскиот јазик, државата, народот и нацијата.

Имаме прашања што повеќе се однесуваат на одредени историски толкувања, при што треба да ги гледаме работите такви какви што се. Во тој контекст, ниту една бугарска влада нема да прифати да разговара на таков начин и тоа нема да биде тема на разговор. Тоа значи дека Мицкоски уште од самиот почеток нема да може да реализира средба и ќе манипулира со тоа во насока: „Еве, Бугарија одбива средба со Македонија“.

Како универзитетски професор, како член на ВМРО-ДПМНЕ, како поранешен министер за внатрешни работи и човек што долги години активно работи во општеството, имам свој став. Како фракција во ВМРО-ДПМНЕ, исто така имаме став и знаеме како тоа може да се надмине и многу добро да се регулира.

Пред сè, морам да потсетам дека ние како фракција го поддржуваме францускиот предлог и сметаме дека Бугарите треба да бидат внесени во Уставот на Македонија. За сè друго може да се разговара и односите да се смират. Токму тоа смирување на односите не му одговара на Мицкоски.

Кажано наједноставно: ние нема да одиме никаде. Ќе останеме таму каде што сме, со тенденција драстично да заостануваме и да се соочиме со други проблеми.

БГНЕС: Рековте дека оваа македонска политика ја води државата никаде. Но знаете дека во политиката нема вакуум. Ако таа не води кон Европа, каде води и дали е исправно да ја нарекуваме македонска, или повеќе е антимакедонска?

Андонов: Се согласувам со вас. Ова е антимакедонска политика, затоа што местото на Македонија е во Европската Унија, во заедницата на цивилизираните современи нации. По 13 години ќе се одбележат 100 години од почетокот на Втората светска војна. Прашањето е дали сè уште имаме живи учесници во таа војна. Мислам дека веќе нема. Ние сме нови генерации кои не ја паметат таа војна и се воспитувани во други времиња. Имаме и уште понови генерации, таканаречената генерација Z, која не се интересира за Втората светска војна. За нив дури и социјалистичкиот период е далечен.

Проблемот ќе им биде оставен на тие генерации.

Токму затоа оваа позиција е антимакедонска, затоа што тоа се генерациите на современите европски нации во една обединета Европа.

Како што рековте, нема вакуум. Прашањето е кој ќе го пополни тој празен простор и на кој начин. Начините се безбројни, особено во политиката, безбедноста и економијата. Затоа уште на почетокот реков дека е добро што сме членка на НАТО, затоа што НАТО нема да дозволи да се случи нешто друго.

БГНЕС: Значи не гледате ризик државата да биде ставена во тешка изолација?

Андонов: Ризик секогаш постои. Ризикот е составен дел од животот. Како што би рекол почитуваниот од мене проф. Слатински, ризикот е новото име на безбедноста.

Токму така е. Ризик секогаш има. Прашањето е колку е голем тој ризик и до кој степен НАТО ќе дозволи на својот јужен, односно југоисточен фланг, да има држава што претставува ризик за Алијансата. Прашањето е и до кога НАТО нема да преземе мерки.

Во моментов рефлекторот не е насочен кон Македонија поради интересот кон Средниот и Блискиот Исток, тензиите меѓу Европската Унија и Соединетите Американски Држави, војната во Украина и други големи геополитички случувања. Македонија е второстепено прашање. А тоа што Мицкоски тука го претставува како некаков спор, всушност воопшто не е спор со Бугарија.

Јас не го гледам така. За мене нема никаков спор со Бугарија, доколку се постапува со добра волја, чесно и со намера работите да бидат надминати. Начинот за нивно надминување веќе е дефиниран.

БГНЕС: Дали зад оваа политика на Мицкоски не наѕираат туѓи интереси? Рековте дека со него на чело земјата нема да биде дел од Европската Унија. Кој добива од запирањето на европскиот пат?

Андонов: Секако. Најголема корист од тоа има соседна Србија, затоа што ја обновува доминацијата што ја имаше во времето на Југославија. Дури е и полошо, како да сме во времето на кралска Југославија.

Тука имате наплив на култура, наплив на однесување, дури и создавање менталитет, не само политички, туку и општествен и граѓански менталитет, целосно сличен на оној во Србија.

Секако, и Русија има интерес, затоа што тензиите меѓу Македонија и Бугарија најмногу ѝ одговараат токму на Русија. Зошто ѝ одговараат? Затоа што во југоисточното крило на НАТО има судир меѓу две држави-членки на Алијансата. Да го прикажеме тоа појасно: како, ако утре настане проблем со Русија, македонски и бугарски војници ќе застанат заедно во натовска единица и ќе се борат против заедничкиот непријател?

Ова се прави намерно. Еве каде е проблематичната ситуација. Секако, токму тука се вклопува и улогата на Србија, затоа што таа има интерес да се прикрива, додека всушност ги реализира своите интереси преку мека моќ. Ова е чист пример за примена на мека моќ.

На пример, го имате М-Тел во Македонија. Ги имате сите можни српски телевизии — „Пинк“, „Информер“, „Курир“. Тоа се телевизии на режимот, кои можат да ви ги пласираат информациите што тие сакаат. Нема ниту една бугарска, ниту една грчка продукција.

Не се сеќавам ниту на хрватска продукција во Македонија, иако со Хрватска сме живееле во една држава. Нема ни словенечка продукција, иако и со Словенија сме живееле во една држава. Немаме такви продукции во Македонија, на пример серии што би ги гледале.

Во Македонија преку српските медиуми следиме српски продукции што имаат пропагандни елементи. Ако ја гледате серијата „Сенки над Балканот“, ќе видите многу пропагандни и невистинити сугестии за односот на српските власти и српското општество пред Втората светска војна кон Македонија и Македонците.

Тоа е целосно невистинито. Нè претставуваат како Македонци, а тогаш ниту нè признавале, ниту нè споменувале како Македонци. Било забрането да се наречеш Македонец.

Многу е интересно како во македонското општество преку мека моќ и пропагандна средина се гради таа слика. Затоа реков, и сум го кажал многу пати: Македонија треба илјада пати да ѝ каже „благодарам“ на Бугарија, а Бугарија треба илјада пати да ѝ каже „благодарам“ на Македонија. Во историска ретроспектива сме знаеле, барем нашите предци знаеле, добро меѓусебно да си помагаме и да живееме.

За мене тоа што се случува во односите меѓу Македонија и Бугарија е антицивилизациско. Однесувањето на Мицкоски е антицивилизациско. Тој не бара решение. Тоа е основниот проблем. Србија и Русија се обидуваат да го пополнат токму тој простор.

БГНЕС: Зошто, кога српски научници и историчари денес ја нарекуваат територијата на денешната независна држава „Јужна Србија“, „Стара Србија“, „Јужна бановина“, кога се одбележуваат српски празници со српски знамиња и српски официјални лица, тоа не го разгорува на ист начин Мицкоски и неговото опкружување?

Андонов: Не само што не го разгорува Мицкоски, туку преку неговата пропагандна машинерија не се разгорува ниту населението. Неколкупати сум пишувал и сум имал јавни настапи на оваа тема. Тоа што се прави е исклучително навредливо за нас, Македонците.

Знаете ли зошто е така? Затоа што сметката што ја плаќа Мицкоски е во Белград. Таму е дадена и хипотеката.

Оваа работа е многу јасна. Тоа е меката моќ што тие периодично ја покажуваат на поинаков начин. На што личеше одбележувањето на годишнината од пробивот на Македонскиот фронт во Битола? Ден пред тоа, на 7 септември, ние да го славиме Денот на независноста, тие шетаа со српски знамиња поставени на Кајмакчалан, на планината Ниџе. На што личи тоа?

Ние немаме проблем со тоа. Нашата влада нема проблем. Таа нема проблем ниту со одбележувањето на Брегалничката битка. Тоа е извор на многу историски невистини.

За да се ограничи тоа, потребно е Бугарија да има малку повеќе мека моќ кон Македонија. Бугарија е во подобра позиција од Србија, побогата е, членка е на Европската Унија, стабилна е, членка е на НАТО. Таа треба да пристапи поинаку кон Македонија за да го спречи Мицкоски да шири дезинформации.

Неколкупати сум имал можност да им посочам и на ваши политичари во Бугарија како треба да се дејствува. Едноставно, понекогаш јасно и категорично од устата на претседателот или премиерот на Бугарија треба да се слушне: „Ние немаме проблем со македонскиот народ, со македонската нација, со македонската држава и со македонскиот јазик. За нас тоа е затворено прашање. Да ги решиме прашањата што се регулирани во францускиот предлог.“

Тоа е суштината на решавањето на работите. Не велам дека тоа веднаш ќе помогне во решавањето на проблемот. Но ќе помогне официјалната позиција на Бугарија да стигне до македонската јавност, повторена многупати, за да се спречи Мицкоски да шири негативна енергија, лаги и да ја злоупотребува оваа тема.

Убеден сум дека голем дел од македонските граѓани, не само Македонците, туку и сите други во Македонија, ако денес излеземе на референдум и ги прашаме дали се „за“ ЕУ, ќе кажат „да“. Тие дури немаат проблем со отворањето на Уставот и со внесувањето на Бугарите и сите други во Уставот на Македонија.

Дури и ако ги прашате луѓето во ВМРО-ДПМНЕ, ќе ви го кажат истото, но не јавно, затоа што многумина од нив се клиентелисти или се плашат од Мицкоски.