Петков и Василев ја сервираа бугарската енергетска безбедност на Грција

/

Пишува: Георги Пашкулев, главен уредник на БГНЕС

Без разлика дали се на власт или во опозиција, Кирил Петков и Асен Василев покажаа мал интерес за надворешната политика и заштитата на националните интереси на Бугарија.

Приказната со РС Македонија е само врвот на сантата мраз. Во случај да се имплементираше пристапот на Петков кон оваа нереформирана земја, во која на власт сè уште се лица од србокомунистички калап, Бугарија во иднина можеше да очекува претензии за малцинство, па дури и за автономија. Случајот со Скопје беше решен само благодарение на одговорната позиција на традиционалните партии ГЕРБ, ДПС и „Демократска Бугарија“, кои во последен момент успеаја да го прифатат францускиот предлог, кој ги зема предвид бугарските интереси. Во сенка на овој голем тест останаа напорите на енергетската политика на тандемот Петков-Василев, кои наместо да ја штитат позицијата на нашата земја како водечка енергетска земја во Југоисточна Европа, повеќе беа заинтересирани да им служат на грчките интереси.

Во последниве години, Грција се обидува против географијата и здравата деловна логика да стане енергетски и гасен центар на Балканот. За да се постигне оваа цел, Атина дејствуваше доследно, успешно наметнувајќи ги своите интереси на Вашингтон и на Брисел. Мора да признаеме дека до одреден степен Грција имаше корист од откривањето на значајни наоѓалишта на природен гас во источниот Медитеран и можноста да стане европска порта кон ова енергетско богатство. Само интервенцијата на Турција спречи овие соништа на Атина да се остварат. Сепак, грчките власти не се откажаа да бидат гасен центар и главен снабдувач со „сино гориво“ за нивните северни соседи.

Бугарија, географијата и нормалната деловна логика стојат на патот за реализација на оваа стратегија. Центарот за природна енергија во Југоисточна Европа е Бугарија, која ја има најдобрата мрежа за пренос на гас и пренос на електрична енергија, што овозможува снабдување со гас и електрична енергија на секоја од балканските земји. Оваа предност на Бугарија никогаш не ѝ се допаѓала на Атина и таму се подготвени на се за да го сменат природниот тек на работите и да ја претворат периферијата во центар, како што веќе успешно го направија со транспортните врски, ликвидирањето на Коридорот бр 8. Но, за разлика од транспортното поврзување, каде што врската помеѓу Јадранот и Црното Море практично не постои, на енергетското поле работите се поинакви. Бугарија е неизбежен фактор и само случајност може да ги промени работите во корист на Грција.

И навистина такви околности се појавија во последните 2-3 години. Пред се, тие се поврзани со промената на протокот на гас од страна на „Гаспром“ со изградбата на „Турски поток“, со што Турција стана влезна земја за рускиот природен гас, а Бугарија втора во синџирот на снабдување во Европа. Ситуацијата стана уште покомплицирана по избувнувањето на руската војна во Украина, што пак доведе до прекин на испораките на руски природен гас за нашата земја во април 2022 година. Бугарија мораше итно да бара алтернатива, а единствената можна на почетокот беше преку Грција во форма на испорака на танкери за течен гас преку грчките терминали и со изградбата на озлогласената гасна врска Комотини-Стара Загора, која беше одложена, вклучително и по вина на грчката страна. Атина го виде ова одложување како алатка за притисок врз нас.

Освен овие околности, за исполнување на своите енергетски цели, на Атина ѝ беше потребна политичка поддршка во Бугарија, што тешко можеше да се случи под владеење на традиционалните партии. Така, појавата на аматерската ПП со нејзините водачи Кирил Петков и Асен Василев се покажа како дар од небото. Набргу откако стана премиер, првиот странски лидер кој го посети Петков беше Кирјакос Мицотакис. Тогаш, заедничката прес-конференција не откри ништо што може да биде позитивно за Бугарија, вклучително и во однос на иднината на интерконекторот, но Грција успеа да ги реализира своите цели, ставајќи го новоизбраниот бугарски премиер во тесно со прашањето за РСМ. Како тоа да не е доволно, самиот Петков поради неискуство или поради некоја друга причина дополнително ја понижи институцијата бугарски премиер, ветувајќи му дека неделно ќе известува на Мицотакис за напредокот на интерконекторот. Барем така звучеа неговите зборови по состанокот. Ова беше само почеток на лошата бугарско-грчка „соработка“ чија цел беше да ја одземе иницијативата во енергетската област од Бугарија и да ја пренесе во Грција.

Вториот, попознат чекор беше ненадејната посета на Петков на Белград во февруари, која беше најавена буквално неполни 24 часа пред да се случи. Таму Петков се стопи, прогласувајќи ја Србија за „стратешки партнер“ и „добар сосед“. Две дефиниции кои ги кажа со целосна искреност, но кои не само што не се вистинити, туку и ја понижуваат Бугарија и сите генерации Бугари од Ослободувањето, од кои едни загинаа на фронтовите против Србите, а други во нивните концентрациони логори, затоа што не сакаат да ја променат својата бугарска самосвест со македонскиот идентитет што им го наметна Белград.

Само неколку дена пред почетокот на руската инвазија на Украина, Петков предложи интеграција – во областа на снабдувањето со гас. Српскиот енергетски сектор е речиси целосно под контрола на Русија и Гаспром, вклучувајќи нафта и гас. А тоа ни го сервира тогашниот премиер среде најтешката криза во односите меѓу Западот и Москва, каде што „синото гориво“ е еден од главните елементи што ја обликуваат руската моќ и влијание.

Главната цел беше да се обезбеди коридор за снабдување со природен гас од Грција преку Бугарија до Србија, во кој нашата земја има улога на територија. Посетата не даде резултати, можеби само поради неподготвеноста на српските власти, а не поради Петков, кој многу се трудеше работите да тргнат во „правилен“ правец за Грците.

По 27 април, кога Гаспром престана да испорачува природен гас за Бугарија, Петков и Василев објавија дека имаме резервен план на кој работиме од февруари. Предвидуваше испорака на течен гас… преку грчките терминали. Многу брзо, сепак, се покажа дека купуваме руски гас преку посредници. Жртви на целата оваа операција беа бугарски државјани и бизнисмени. Наместо да купуваме природен гас директно без посредници според шемите одобрени од Европската комисија, ние ги полневме џебовите на приватните интереси.

Не знаеме до каде можеше да отидат работите да не беше оставката на кабинетот „Петков“ кој не можеше ни навреме да го заврши она што го вети на почетокот на својот мандат – гасната врска со Грција и за која се обврза да го известува премиерот Мицотакис, која наместо во јули профункционира дури во октомври 2022 година за време на кабинетот „Донев“.

Службата на грчките енергетски интереси продолжи и откако Петков долго време беше во опозиција. Последната „нарачка“ што се обиде да ја лансира деновиве на фонот на уште една нагазна мина поставен под негова управа со затворањето на рудниците за јаглен – заложба што ја презеде вицепремиерот Асен Василев според Планот за закрепнување. На 11 јануари 2023 година, во бугарскиот парламент, Петков раскажа за неговиот многу „важен“ разговор со грчкиот министер за енергетика, г. Скракас, кој му рекол дека „ако самата Бугарија оди да се обиде повторно да преговара, како главен извозник на електрична енергија, е многу слаба позиција. Во нашиот разговор разговаравме дека ако сакаме да имаме шанса… мора да работиме заедно со Грција…“. Ваквите зборови се понижувачки за нашата земја. Ова е уште еден обид, дури и во сфери во кои имаме традиции и сме многу посилни од Грција, да бидеме врзани и приврзани за Атина со единствена цел таа да ги искористи бугарските ресурси и да ги измолзе, како што тоа го правела повеќе од еднаш во минатото.

Нерамнотежата што Петков и Василев ја оставија во снабдувањето со гас во голема мера беше надмината благодарение на договорот што во јануари беше склучен со турската компанија Боташ. Ги отвора турските терминали за снабдување на Бугарија со течен природен гас. Така, нашата земја нема да биде зависна од еден извор – Грција, која не еднаш докажа дека е подготвена да ги искористи тешкотиите на Бугарија за остварување на нејзините долгорочни цели за доминација на Балканот.



Претходна статија

„Трибуна“ наполни 5 години

Следна статија

Некрстени денови

Најново од Колумни