Пред 108 г. полетал првиот бугарски авион дело на инжинерот Асен Јорданов

10 август останува славен датум во бугарската историја. Во 1915 година во Божуриште се случил успешен пробен лет на првиот бугарски авион. Го изградил пронаоѓачот Асен Јорданов. Светски познатиот авијатичар и дизајнер на авиони Нил Армстронг, првиот човек кој стапнал на Месечината, признава дека од него ја научил авијацијата, јавува Фактор.

Асен е роден во 1896 година во Софија и веќе во 1912 година, како средношколец, го направил првиот лет со едрилица во Бугарија. Истата година студирал во школата за пилоти во Етан, Франција. Во екот на Балканската војна, шеснаесетгодишниот Асен Јорданов доброволно се пријавил во одделот за авиони, каде што беше назначен како механичар. Стекнатото искуство и техничкото знаење потоа му овозможиле да ја започне изградбата на првиот бугарски моторен авион. Тој го заврши за помалку од една година и датумот на неговиот успешен тест – 10 август 1915 година – се смета за почеток на изградбата на бугарски авиони. Позитивна оценка за бипланот наречен „Асен Христов Јорданов“ дала државната комисија, назначена специјално за настанот. Желбата на младиот инженер била да започне сериско производство на неговиот прототип, кој ќе служи како авион за обука, комуникација и лесен транспорт. Неговиот следен амбициозен проект е да изгради тешка машина со повеќе мотори.

За жал, Нојскиот договор наметнува драконски мерки на поразената Бугарија и во поглед на авијацијата – не само што Бугарија немала право да има сопствени авиони, туку и преживеаните од војната се уништени, а персоналот е распуштен. Шанса за нов настап дал американскиот Аеро клуб во 1921 година, на меѓународниот натпревар за обиколување на Земјата со авион, при што наградата изнесувала 1 милион долари за пилотот кој прв ќе го помине растојанието од 33.546 километри за не повеќе. од 100 дена. На натпреварот одлучил да учествува авијатичарот Александар Стојанов. За да ги соберат потребните средства се обратиле до Владата и нивното барање лично го исполнил премиерот Александар Стамболијски. Двајцата патриоти отишле во Америка достојно да го бранат името на Бугарија, но се покажало дека тие се единствените кандидати кои се охрабриле да се појават на натпреварот и тој бил одложен.

Асен Јорданов побарал дозвола да го продолжи престојот во САД, каде што потоа се населил трајно. Таму ги продолжил студиите и дипломирал аеро-инженерство, радио инженерство, хемија и физика. Во концернот „Кертис“, каде што почна да работи како цртач, постепено се искачил на позицијата главен дизајнер. Работел и во дизајнерските тимови на водечките светски производители на авиони „Боинг“, „Локхид“ и „Даглас“. Во САД се оствари и неговиот младешки сон – го конструирал првиот повеќенаменски авион во светот „Даглас ДС-3“, кој беше еден од најдобрите цивилни авиони во 1930-тите. За одбележување е и неговото учество во изградбата на познатите модели на Боинг за време на Втората светска војна – „Б-17“, „Супер-тврдина Б-29“ и „Молња П-38“. Високо ценет од раководството на Боинг, Асен Јорданов останал нивен соработник до својата смрт во 1967 година.

Откако стана почесен граѓанин на Њујорк, нашиот познат сонародник е засекогаш впишан во меморијата на градот – на аеродромот „Ла Гвардија“ е поставена комеморативна плоча со неговото име, а неговите лични работи се изложени во музејот „Air Space“. За жал, родоначалникот на бугарската авионска индустрија, херојот од Првата светска војна, до денес останува непознат во својата татковина.