|

Пред 91 година, заговорници подготвуваат југословенско сценарио за ликвидација на Бугарија

На 19 мај 1934 година во Бугарија е извршен државен удар од Политичкиот круг „Звено“ и Воениот сојуз со помош на армијата, пишува Фактор.

Во тој период, земјата била управувана од коалицијата Народен блок, во која влегувале различни политички партии со различен состав и интереси. Борбата против блоковската власт била започната од Воениот сојуз, Политичкиот круг „Звено“ и Народното социјално движење на проф. Александар Цанков.

Така, во ноќта на 18-ти кон 19 мај истата година, Воениот сојуз извршил државен удар. Според Петар Хаџииванов, непосреден учесник во превратот, првичниот план за неговото извршување предвидувал цар Борис III и неговото семејство да бидат убиени. За таа цел била подготвена група од протогеровистичкото крило на Внатрешната македонска револуционерна организација (ВМРО), која требало да биде пуштена во дворецот од офицерите на Воениот сојуз, кои го чувале влезот, под раководство на потполковник Тодор Крстев. Во последниот момент, одлуката била отповикана, а самиот Хаџииванов бил испратен да му пренесе на Крстев наредба да не пушта никого во дворецот.

Според други истражувачи, превратот бил југословенски проект за ликвидирање на Бугарија. Луѓето со кои српската разузнавачка служба била најтесно поврзана биле некои земјоделски водачи околу Г. М. Димитров и Коста Тодоров, кругот на Кимон Георгиев и Дамјан Велчев, протогеровистите Лев Главинчев и Перо Шанданов, социјалистот Димо Казасов. Во ноќта на превратот, на западната граница била собрана српска војска. За справување со царот, доколку одбие да го потпише указот за новата влада, биле задолжени Лев Главинчев и Перо Шанданов. Царот потпишал.

Новиот кабинет бил формиран од Кимон Георгиев – лидерот на Политичкиот круг „Звено“. Тој имал разновиден политички состав – освен претставници на „Звено“, во него влегле десни земјоделци и активисти на Цанковото Народно социјално движење. Превратот бил непријателски примен од сите политички сили, но поради распаѓањето на повеќето од нив, тие не биле во можност да му се спротивстават. Една од првите задачи на новата власт било ставањето на ВМРО надвор од законот и донесувањето на задочна смртна пресуда над Иван Михајлов. Укинат е Трновскиот устав, распуштено е Народното собрание, забранети се политичките партии, револуционерните организации и синдикатите. Воведен е нов систем во државното управување: именување на општинските началници од централната власт, создавање на државни професионални организации. Забранети се поворките по повод годишнината од Нојскиот договор. Насекаде низ земјата се одржувале предавања и говори во кои се пропагирала Балканска федерација од врвот Триглав (Словенија) до Црното Море и од Белото Море до Дунав со главен град Белград и Интегрална Југославија под династијата Караѓорѓевиќ.

Во надворешната политика, најзначаен чекор било воспоставувањето на дипломатски односи со СССР (23 јули 1934), договор за соработка со Југославија и делумното насочување на земјата кон Франција.

Постапките на превратаџиите не биле добро примени од страна на цар Борис III. По убиството на Караѓорѓевиќ, кризата во владата на Кимон Георгиев станала очигледна. Со помош на верни офицери од Воениот сојуз, во јануари 1935 година, Борис III ја наредил оставката на владата на Кимон Георгиев и на негово место назначил нов кабинет на чело со ген. Пенчо Златев. Од тој момент, царот станал полновластен раководител на судбината на земјата – состојба која ја задржал до крајот на своето владеење (1943).

Слични Објави