Радев со писмо до европските лидери и институции: Влезот на РСМ во ЕУ да зависи од исполнувањето на критериумите за членство, а не од политиката на лобирање

Во писмо до европските лидери и институции, претседателот Румен Радев нагласува дека секогаш ја изразувал и бранел принципиелната позиција на Бугарија за доследна поддршка за европската интеграција на Северна Македонија – земја блиска до нас, со која споделуваме заедничка историја, традиции и културно наследство, информираат од прес-центарот на бугарскиот претседател.

Истовремено, бугарската држава отсекогаш ги истакнувала главните принципи на кои се заснова процесот на проширување на ЕУ – оние на сопствените заслуги и исполнувањето на критериумите за членство преку сеопфатни општествено-политички реформи. Затоа, со оглед на сложеното историско оптоварување на нашиот регион, според претседателот, во овој процес посебен фокус има прашањето за почитување на принципите на добрососедство и почитувањето на човековите права.

Радев нагласува дека настаните што денес ги набљудуваме покажуваат опипливо повлекување од воспоставениот пат. Наоѓањето на компромис прифатлив за двете земји, постигнат од Европскиот совет во јули годинава, се уште не донел решение на проблемите.

„Скопје наместо да работи на исполнување на условите, повторно се обложува на активно лобирање за прикривање на недостатокот на политичка волја за исполнување на критериумите за членство. Се интензивираат нападите и говорот на омраза кон Бугарија, се воведуваат „црни списоци“ за забрана за влез на бугарски државјани, се газат правата на бугарската заедница – случаите на физичко насилство, административно и судско малтретирање на луѓе со бугарска самосвест зачестуваат, палење и пукање врз нивните културни клубови, постојани закани за нивните работни места само затоа што се Бугари. Оваа атмосфера во голема мера го попречува развојот на трговските, економските и културните врски меѓу двете земји“, се вели во писмото.

Претседателот ја издвојува резолуцијата на германскиот Бундестаг како пример за наметнување на главниот наратив на политичките кругови и медиумите во РСМ за односите со Бугарија, во кој доминира тезата дека нашата земја не го прифаќа современиот идентитет на Северна Македонија. „Сепак, факт е дека Бугарија никогаш не го оспорила правото на граѓаните на Северна Македонија да го дефинираат својот модерен идентитет и да го нарекуваат својот службен јазик како што сакаат. Бугарија само реагира на обидите да се изгради идентитетот на државата на антибугарска основа и со присвојување на бугарската историја, слично на опседнатоста на Скопје со античкиот период до потпишувањето на договорот со Грција во 2018 година“, посочува Румен Радев.

Истовремено, во резолуцијата се повикува Бугарија да не поставува дополнителни услови за прием на РСМ во ЕУ. Во таа насока, шефот на државата нагласува дека вклучувањето на Бугарите во Уставот на земјата е само прелиминарен услов за почеток на преговорите за членство. Сепак, тоа не ги исцрпува условите што треба да ги исполни Северна Македонија.

Во оваа насока, во писмото се забележува дека во заклучоците за проширување од јули 2022 година, Европскиот совет потсети на важноста од постигнување опипливи резултати и совесното спроведување на билатералните договори со Грција и Бугарија, вкл. од Договорот за пријателство, добрососедство и соработка со Бугарија од 2017 година, како и протоколите од заедничките состаноци на меѓувладината комисија од чл. 12 од овој договор. Во двата досега потпишани протоколи се поставени важни конкретни заложби, како што се прекин на говорот на омраза кон Бугарија, промена на содржината на учебниците во општиот образовен систем, ставање крај на дискриминацијата на граѓаните кои се идентификуваат како Бугари, декласифицирање на архивите на југословенските тајни служби поврзани со погромите врз бугарското население во Северна Македонија. За жал, за овие прашања досега ништо не е направено од Скопје.

Индикативен е и случајот со изготвениот извештај на Европскиот парламент за извештајот на ЕК за РСМ за 2022. Во интервјуто на 23 мај, министерот за надворешни работи на РСМ јавно изјави дека имал контакти со европратеници од Комисијата за надворешна политика на Европскиот парламент и имал под влијание на нацрт-текстот на извештајот, директно учествувајќи во процесот на изработка на нацртот со писмени предлози. „Никогаш досега не и било дозволено на земја кандидат за членство да има вакво влијание врз работата на европските институции. Друг пример за лобирачката политика на Скопје е најавата на шефот на дипломатијата дека другите земји членки имаат намера да излезат со декларации слични на резолуцијата на германскиот Бундестаг“, нагласува шефот на државата Румен Радев.

Следењето на ваквиот пристап не е во прилог на европската перспектива на РСМ, е ставот на претседателот. Во своето писмо, шефот на бугарската држава изразува уверување дека Бугарија и другите земји-членки на ЕУ можат со заеднички напори да ги поддржат интегративните процеси на Република Северна Македонија, кои се фокусираат на постигнување на критериумите за членство, со посебен акцент на човековите права и принципи на добрососедство.