Рилскиот манастир – чувар на бугарската историја и христијанската вера

Сокриен меѓу вековните шуми на планината Рила, на 1.147 метри надморска височина, во срцето на југозападна Бугарија, се наоѓа Рилскиот манастир – најголемото и најпознато духовно средиште во земјата, каде сè уште се чувствува духот на бугарската историја и духовност, пишува БГНЕС.

Според легендата, историјата на манастирот започнува во 30-тите години на X век, кога светецот Иван Рилски барал место за осаменички живот, пост и молитва, далеку од светската врева. Тој се населил во пештера близу денешниот манастир, каде ги поминал последните пет години од својот живот. Неколку месеци по неговата смрт, моштите на светецот биле пренесени во Трново, за време на владеењето на царот Петар.

Близу до пештерата, следбениците на светецот изградиле мала камена црква која постои и денес. По неговата смрт, монасите решиле да изградат манастир на денешната локација – место кое било добро заштитено и каде веќе имало постница. Во периодот од 927 до 941 година, бил изграден и завршен Рилскиот манастир. Првично, бил мал и скромен, но во XIV век, локалниот феудалец протосеваст Хрелјо Драголов му го променил изгледот, претворајќи го во утврдена манастирска тврдина за заштита од напади.

Од тоа време, единствената целосно зачувана градба е Хрелјовата кула, изградена во 1335 година. Таа служела и за одбрана и како живеалиште за монасите, а на последниот кат е изграден параклисот „Преображение Господне“.

Од своето создавање, манастирот добивал поддршка од сите бугарски владетели сè до падот на земјата под отоманска власт. Царевите Иван Александар и Иван Шишман се меѓу најголемите покровители, а од времето на Иван Шишман (1378 г.) е сочуван документ со кој манастирот добива големи имоти.

Со падот на Бугарија под османлиска власт, развојот на манастирот запрел. Во XV век бил разрушен и ограбен од турските војски, но благодарение на дарежливи Бугари, повторно бил возобновен и станал културен и духовен центар. Денешниот изглед на манастирскиот комплекс датира од XIX век.

„Св. Иван Рилски“ е најголемиот манастир во Бугарија, со уникатна архитектура. Надворешно, високите 24-метарски ѕидови го формираат обликот на неправилен петоаголник, давајќи му изглед на непремостлива тврдина. Манастирот зафаќа површина од 8.800 кв. м., со околу 300 простории, од кои 100 се монашки ќелии.

Во манастирската црква се чуваат моштите на Св. Иван Рилски, чудотворната икона „Св. Богородица Осеновица“ (XII век), чудотворната икона на светецот (XVIII век) и многу други свети реликвии.

По пожарот во 1833 година, кој ги уништил монашките живеалишта, тие биле обновени за само 10 месеци од повеќе од 3.000 мајстори-дрводелци.

По Освободувањето, манастирот продолжил да биде прибежиште за многу револуционери од ВМОРО, меѓу кои Даме Груев, Јане Сандански и Добри Даскалов.

Рилскиот манастир е прогласен за национален историски споменик во 1976 година, а од 1983 година е на листата на УНЕСКО. Во 1992 година, преминува под заштита на Светиот синод на Бугарската православна црква.