Што „добија“ Софија и Скопје од извештајот на ЕП за напредокот на РС Македонија?!

//

Пишува: Методи Иванов

Вчера, ЕП изгласа резолуција * во однос на извештајот за напредокот на PCM за пристапување во ЕУ. Она што е интересно за нас се следните точки:

Точка „Ж“ од Преамбулата – „со оглед на тоа што злоупотребата на процесот на пристапување за решавање на културни и историски спорови создава опасен преседан за идните процеси на пристапување и го загрозува кредибилитетот, влијанието и трансформативната моќ на Унијата“;
2 – „ги охрабрува Бугарија и Северна Македонија да ги решат своите културно-историски спорови надвор од пристапниот процес на Северна Македонија и веднаш да се дозволи организирање на првата меѓувладина конференција, бидејќи Северна Македонија ги исполнила сите официјални
критериуми“;
5 – „ги повикува Бугарија и Северна Македонија брзо да постигнат договор за решавање на билатералните прашања со цел да се спречат понатамошни одложувања и пречки за напредокот во пристапувањето“;
12 – „Ја поздравува меѓупартиската поддршка за усвојување на законодавството за спречување и заштита од дискриминација“;
19 – „Го поздравува формирањето на Комисија за спречување и заштита од дискриминација, како и нејзината моментална работа; ја поттикнува владата да ги додели потребните ресурси за да може оваа комисија да функционира целосно“;
28 – „Потсетува на важноста на заштитата на правата на сите заедници и на ефикасната борба против сите случаи на дискриминација; ја охрабрува владата да обезбеди еднаква уставна заштита на правата на сите етнички заедници, онаму каде што е соодветно преку законски измени, и да го заштити и промовира нивното културно наследство, јазици и традиции преку еднаков, инклузивен и недискриминаторски пристап до образованието и медиумите“;
31 – „Повикува за понатамошни подобрувања во остварувањето на правата на лицата кои припаѓаат на малцинствата, вклучително и на нивното самоопределување. Ја нагласува важноста од ажурирање и усвојување на законодавството во областа на образованието кое ги елиминира дискриминаторските и стигматизирачки содржини и е усогласено со Законот за спречување и заштита од дискриминација“;
33 – „Ги повикува релевантните власти проактивно да ги спречат и систематски да ги гонат сите наводи за непријателство и омраза, криминални дела од омраза и заплашувања, темелно да ги истражат таквите напади и да ја осигураат безбедноста на лицата, кои се таргет, како што се новинарите, малцинствата и другите ранливи групи, повторно ги повикува релевантните институции да го подобрат својот институционален капацитет за спречувањето и борбата против говорот на омраза, криминалот од омраза и дискриминацијата, на каква и да било основа, во согласност со меѓународните стандарди “;
34 – „Ги повикува сите политички актери да стават крај и да ги осудат кампањите за говор на омраза, клевета и вознемирување од страна на независните граѓански организации и ги повикува надлежните органи да применат пристап на нулта толеранција за заплашувања, закани и акти на насилство врз новинарите и бранителите на човековите права и да се осигура дека сторителите ќе бидат изведени пред лицето на правдата“;
37 – „ги поздравува тековните напори на властите на Бугарија и на Северна Македонија да градат односи на почитување засновани на взаемна доверба, зближување и поблиски контакти меѓу луѓето; најостро ја осудува подбуцнувачката реторика и поттикнува засилени меѓусебни напори за спречување и гонење на сите случаи на изјави што водат до непријателство и омраза и злосторства од омраза врз основа на национално или етничко потекло “;
39 – „Потсетува на потребата од отворање на архивите на Југословенската тајна служба (УДБА) и Тајната служба на Југословенската народна армија (КОС)“;
66 – „ја повикува земјата да ги засили напорите за регионално поврзување; ја повторува важноста од брзото завршување на големите регионални инфраструктурни проекти, вклучувајќи ги железничките и автопатските коридори VIII и X, гасоводите со Бугарија;
75 – „ги охрабрува Бугарија и Северна Македонија да најдат взаемно прифатливо решение за отворените билатерални прашања“, „ги охрабрува партнерите… да ги решат отворените билатерални прашања содржани во мерките 4 + 1 за да бидат имплементирани и решени во доволен степен во текот на процесот на интеграција во ЕУ“;
76 – „повикува на историско помирување врз основа на дефинираната заедничка историја како што е предвидено во Договорот за пријателство, добрососедство и соработка“;
79 – „го повторува својот повик до сите регионални политички лидери да создадат
регионалната комисија за утврдување на фактите за сите жртви на воени злосторства и други сериозни повреди на човековите права извршени на територијата на поранешна Југославија“;
80 – „повикува да се продолжи со работата во однос на учебници по историја за училиштата во Северна Македонија; нагласува дека текстовите треба да го одразуваат толкувањето на историските факти и датуми од заедничката историја на двата народа врз основа на автентични историски документи/извори; смета дека тоа е основата врз која двете земји треба да ги градат своите односи и дека односите меѓу идните генерации на РСМ и Бугарија ќе бидат одраз на образовните процеси во двете земји“;
81 – „Го осудува секој обид за замена на историски споменици и/или артефакти, вклучувајќи го и уништувањето на автентичното културно наследство и какви било обиди за пренапишување на историјата; нагласува дека ваквите инциденти предизвикуваат сериозна загриженост, вклучително и во контекст на неспроведувањето на Договорот за пријателство, добрососедство и соработка од 2017 година“.

Какви заклучоци можеме да извлечеме од препораките и мислењата на ЕК вклучени во извештајот?
За почеток, извештајот не е обврзувачки, туку го изразува консолидираното мислење на ЕУ за напредокот на PCM и е основа за понатамошни разговори, дискусии и дипломатски притисок. По внимателно разгледување на содржината на горенаведените точки, како успех на бугарската страна можеме да го забележиме во вклучувањето на текстовите со следните позиции изразени од ЕП:

  1. Најважната препорака е билатералните спорови да се решаваат одвоено од преговарачкиот процес, што автоматски значи ПРЕД да започне, бидејќи нашата земја нема да даде зелено светло доколку не се решат споровите или ако не добие гаранции за нивно решавање со нивно вклучување во преговарачката рамка. Како што веќе кажавме, второто во оваа фаза не е изводливо, така што единственото можно решение е надминување на проблемите пред почетокот на преговарачкиот процес. Според тоа, ЕП бара побрзо билатерално решение, но ништо повеќе.
  2. ЕП повикува на почитување на човековите права на сите граѓани на РСМ и на законодавно ограничување на дискриминацијата, со посебен акцент на заштитата на правата на сите етнички заедници, вклучително и нивното право на самоопределување, култура, мајчин јазик и др.
  3. ЕП повикува на имплементација на пакетот бугарски барања „4 + 1“ и конкретно повикува на историско помирување врз основа на заедничката историја.
  4. ЕП повикува на законодавни и практични мерки за ограничување на говорот на омраза, вклучително и од политичарите и медиумите, и да се гонат сите случаи на непријателство и омраза, како и закани и акти на насилство. Посебно внимание се посветува на осудата на случаите на изјави кои поттикнуваат непријателство и омраза кон Бугарија.
  5. ЕП бара промена во учебниците по историја за да се инкорпорира историската вистина врз основа на автентични документи, како и да се стави крај на фалсификувањето на историјата и уништувањето на културното и историското наследство.
  6. ЕП ги потсетува властите на РСМ за потребата од отворање на досиејата на поранешните југословенски тајни служби и повикува на формирање меѓународна комисија за утврдување на злосторствата на поранешниот комунистички режим.
  7. ЕП ги потсетува властите во PCM за потребата од активности во однос на реализацијата на Коридорот бр. 8 и други инфраструктурни врски со Бугарија.

Како успех на македонската страна може да се забележи следново:



  1. Нема посебни препораки за заштита на правата на Бугарите, а има посебни точки за правата на Ромите, жените, хомосексуалците и другите ранливи категории.
  2. Вклучена е забелешка до Бугарија да не го злоупотребува пристапниот процес за решавање на културно-историските спорови.
  3. ЕП повикува на брзо решавање на билатералните прашања.

Гледано глобално, можеме да заклучиме дека интересите на Бугарија се речиси целосно вклучени преку серија конкретни препораки во извештајот на ЕП. Ова покажува дека бугарската позиција не само што е слушната, туку е и разбрана од нашите европски партнери – спротивно на уверувањето на македонистите од двете страни на границата дека нашата земја е оставена „сама против сите во ЕУ“ со своите неразбирливи, „ретроградни“. барања.
Иако не е обврзувачка, резолуцијата за Извештајот за напредокот на Северна Македонија е јасен документ кој многу точно ги отсликува актуелните позиции на земјите-членки на ЕУ за сите прашања кои се однесуваат на процесите на демократизација на земјата кандидат и степенот до кој се стигнати нејзините реформи. Некои од овие потврдени позиции се во целосна спротивност со изјавите на поединечни европски политичари, кои великодушно и дадоа „ветувања“ на PCM дека наскоро ќе започне преговарачки процес и тврдеа дека PCM ги „исполнила сите барања“ и ги исповедала „европските вредности“, Бугарија има „неосновани тврдења“ и мора да биде „притисната“ да ги напушти.
Јасно е дека и покрај напорите направени за обезбедување на своето европско лоби, Скопје порано или подоцна ќе мора да ги исполни не само формалните критериуми за членство во ЕУ, туку и горенаведените препораки за усогласување на своето законодавство, правен поредок, медиумско опкружување, политички говор, социјалните услови, граѓанските права, образовниот систем и меѓусоседските односи во согласност со вистинските европски норми. Како и строгото следење на духот и ставовите од Договорот за пријателство, добрососедство и соработка од 2017 година.
Време е македонските политичари да ја покажат потребната храброст и да го направат одлучувачкиот чекор да ги скршат идеолошките окови од неодамнешното србокомунистичко минато и да ја обезбедат долгоочекуваната европска иднина на својата земја. Друг начин нема и тоа неизбежно ќе се случи во одреден момент, но времето на човечките животи е бесценето и не треба да биде ставано на коцка поради геополитичките зависности и стравот од вистината. Затоа што, како што знаеме, само вистината може да не направи слободни.



Претходна статија

Воени доктори од РС Македонија ќе се обучуваат во Воено-медицинската академија во Софија

Следна статија

Бугарија се претстави на Европскиот кулинарски собир во Градски парк

Најново од Истакнато

Ковачев: На местото на спомениците на окупаторската Црвена армија во Софија и во Пловдив да се постават споменици на Левски, Ботев, Гоце Делчев, Тодор Александров и Ванчо Михајлов

Бугарскиот европратеник од редовите на ГЕРБ-СДС Андреј Ковачев, даде интересна идеја за тоа што треба да

Туѓа влада

Facebook статус на Никола Димитров Новата опаковка на предлогот е апсолутно истиот непоправлив дебакл со кој