„Што ми е мило и драго“ на Добри Христов – пример за врвна бугарска хорска песна

Големиот творец од првата генерација бугарски композитори, Добри Христов, зазема исклучително место во бугарската култура. Неговата дејност како извонреден диригент, инспиративен педагог, прониклив научник и активен раководител на водечки музички институции ги поставува темелите на бугарската професионална музика. Огромни се неговите заслуги во собирањето и проучувањето на бугарскиот фолклор, во создавањето класични примери на хорската и солистичката песна, како и во обликувањето на естетските и творечките принципи кај втората генерација бугарски композитори – како учител на личности од рангот на Панчо Владигеров, Веселин Стојанов, Филип Кутев и Марин Големинов.

Неговото хорско творештво, кое ги обединува автентичниот бугарски фолклор и црковнословенското пеење со принципите на класичната хармонија, има темелен придонес во бугарската уметничка музика. Врз основа на народни песни од различни региони на Бугарија, Добри Христов создава десетици дела за мешан, машки и детски хор. Во многу од текстовите на овие впечатливи минијатури се зачувани изворните дијалектни особености – така Добри Христов во голема мера ја брише границата меѓу сопственото и народното творештво.

Својот музички пат го започнува како самоук, но исклучителен талент во родната Варна. На само 20 години, Добри Христов создава две хорски сплетки – „Лилјана мома убава“ и „Пусти моми жеравненки“, со кои учествува на конкурс за стипендија за школување во странство. Неговото одбивање од комисијата ја навредува варненската јавност, па жителите на Варна собираат средства за младиот музичар да замине на студии на Прашкиот конзерваториум, каде што негов професор е Антонин Дворжак.

Трите години во Прага му носат на Добри Христов нови сознанија за критериумите и вредностите во националната музичка уметност. По враќањето во татковината во 1903 година, тој обработува бугарски песни од Македонија, кои ги смета за најсоодветни за авторски обработки со средствата на класичната хармонија.

Корицата на збирката „Македонски песни“ од 1923 година

Повеќето од нив, напишани за машки хор, се објавени во 1923 година во збирката „Македонски песни“. Меѓу најомилените и најчесто изведуваните е „Што ми е мило и драго“, во која млад човек ја опева својата желба да има дуќан во Струга, да седи пред него и да ги набљудува убавите девојки што одат по вода до тамошните извори.

Во последните децении, оваа песна од струшкиот регион – живописниот град во денешна Северна Македонија, сместен на северниот брег на Охридското Езеро – е особено популарна во интерпретација на познатиот бугарски народен пејач Костадин Гугов. Бугарските хорови ја сакаат и често ја изведуваат и верзијата на истакнатиот бугарски композитор од втората генерација, Петко Стајнов. Но обработката на големиот мајстор Добри Христов е прва. Неговата верзија, создадена исклучиво за машки гласови, ја изведувале многу состави.

Михаил Милков (1923–2003). Фотографија: archives.bnr.bg.

Една од највпечатливите интерпретации потекнува од почетокот на 90-тите години на XX век, во изведба на машките гласови од Мешаниот хор на Бугарското национално радио, под диригентската палка на Михаил Милков (1923–2003). Овој истакнат авторитет во бугарската хорска изведувачка уметност го основа Мешаниот хор на БНР во 1952 година и го раководи повеќе од четири децении, оставајќи над 500 снимки во фондот на Радиото. Особено значајни се гостувањата на составот во странство и соработката со некои од најголемите светски диригенти, како Херберт фон Карајан, Клаудио Абадо и Рикардо Мути.

Изведбата на „Што ми е мило и драго“, под диригентство на Михаил Милков, воодушевува со силата на изразот, богатството и убавината на гласовните бои и со извонредно избалансираниот и усогласен звук.

Извор: БНР