Спиро Џеров од Битола, учесник во Критското востание, Втората бугарска легија и четата на Хаџи Димитар и Стефан Караџа

Спиро Џеров (познат и како Македонски) е еден од помалку познатите денес револуционери, но во своето време бил една од култните фигури меѓу борците за ослободување. За неговиот интересен живот се зачувани релативно малку податоци, но во тие, за нас веќе далечни години, не случајно бил воспеан од Љубен Каравелов, пишува Актуално.

Спиро Џеров е роден околу 1834–1835 година во Битола, денес во Северна Македонија. Потекнува од познатиот битолски род Џерови – семејство на имотни трговци, познато и по своето учество во револуционерното движење. Тој е внук на Спиридон Џеров, кој во 1822 година предводел востание во Битолско. По задушувањето на востанието, Спиридон бил заробен и обесен од османлиските власти, а оваа семејна историја силно влијаела врз погледите на младиот Спиро.

Во 1862 година Спиро Џеров започнал подготовки за востание во Битолско. Заговорот, меѓутоа, бил откриен, Џеров бил уапсен и осуден на смрт. Подоцна казната била заменета со долгогодишна затворска казна, а тој поминал околу пет години во затвор.

По ослободувањето во 1866 година заминал на островот Крит, каде што учествувал во Критското востание (1866–1869). Изворите наведуваат дека Спиро Џеров учествувал во револуционерни дејства на територијата на Србија, Романија и Бугарија.

Во 1867 година се приклучил на Втората бугарска легија во Белград. По нејзиното распуштање учествувал во четата на Хаџи Димитар и Стефан Караџа, во која бил назначен за член на воениот совет.

Најверојатно загинал во последната битка на четата, на 17–18 јули 1868 година на врвот Бузлуџа. Точните околности околу неговата смрт не се добро документирани.

Најдеталното специјализирано истражување за него е на Миле Стојаноски – „Прилог кон претставувањето на животот и револуционерната дејност на Спиро Џеров-Македонски (1835–1868)“, објавено во списанието „Прилози“ на Друштвото за наука – Битола (1985).

Современикот Петар Карчев ги пренесува зборовите на Никола Обретенов, кој добро го познавал Џеров:

„Еден таков лик, близок до неговото срце, бил Спиро Џеров од Битола. Според карактеристиката на Обретенов, Џеров бил молчалив, но безгранично бестрашен млад човек, безумно лојален на Караџата. Меѓу х’шовите бил познат како Македонски. Бескрајно чесен како човек, тој бил подготвен во името на делото и по наредба на Караџата да изврши и престап. Неговата подготвеност за саможртва за да му помогне на другар во неволја му ја донела општата љубов.“

А бугарскиот поет и револуционер Љубен Каравелов го воспева во песна:

“Я не плачи, я не тъжи

Горо льо зелена

Не грижи се да посрещнеш

Сланата есенна…

Хайде кажи “Бог да прости

Спиро, Караджата.”