Србија пали пожар на Балканот, а Костадин Костадинов долева масло во огнот

Велислав Илиев/БГНЕС

Минатата недела беше обележана со 80-тата сесија на Генералното собрание на ООН во Њујорк. Иако ООН е организацијата повикана да го брани мирот во светот, последната сесија на нејзиното Генерално собрание не даде надеж дека конфликтите, во кои човештвото ги вперило очите, наскоро ќе завршат.

Бројни земји, меѓу кои европските лидери, Велика Британија и Франција, ја признаа независноста на државата Палестина како одговор на ѕверствата на израелската армија во Појасот Газа. Но тоа само го ожесточи Израел, при што двајца од неговите министри изјавија дека може да дојде до анексија на окупираниот Западен Брег. Премиерот Бенјамин Нетанјаху, од говорницата на ООН, изјави дека признавањето на Палестина покажува дека „убиството на Евреи се исплаќа“. Нетанјаху кажа дека Израел е решен да ја доведе борбата со палестинската групација Хамас до крај, што во превод значи дека армијата е решена да спроведе масовна копнена офанзива во градот Газа (главниот град на палестинската територија), што дополнително ќе ја влоши веќе постоечката хуманитарна катастрофа.

Претседателот на САД, Доналд Трамп, пак, направи обрат во досегашната реторика, изјавувајќи дека Украина може не само да си ги врати изгубените територии, туку и да отиде подалеку. Доколку воопшто може да се смета дека републиканецот барем еднаш ќе покаже конзистентност во својата политика, тоа значи дека обидите да се постигне договор со Путин во моментот се прекинати.

Последното веројатно ги разочара оние делови од бугарското општество кои, со враќањето на Трамп во Белата куќа, задоволно ги триеја рацете во очекување дека Вашингтон ќе ја принуди Украина да преговара со агресорот, да отстапи територии што ѝ припаѓаат по право и да одржи нови претседателски избори. Е… Ќе почекаат!

Но… Додека во ООН се водеа сите тие важни разговори, кај нас се расправаше колку точно премиери имаме – еден, три или пет – и кој од нив е „самодржец бугарски“. Еден политичар, меѓутоа, не учествуваше во таа дебата, но во последниот ден од оваа напната недела даде една страшна изјава. Неговите зборови веројатно нема да добијат широк публицитет, каков што добија престрелките во Народното собрание, но тие се далеку поопасни не само за безбедноста на Бугарија, туку и за безбедноста на Балканот.

На 28 септември, во интервју за контролираниот од режимот на Александар Вучиќ српски медиум „Вечерње новости“, лидерот на „Преродба“ Костадин Костадинов изјави дека Бугарија треба да размисли за „заедничка стратегија“ со Србија. Лидерот на „Преродба“ тврди дека, кога Бугарија и Србија биле обединети, тие се претворале во „сериозен фактор“ во геополитичка смисла.

Не тврдам дека сум експерт, но колку што сум запознаен со историјата, последен пат кога се зборуваше за некаква форма на обединување помеѓу овие две држави, југословенскиот диктатор Тито бараше од бугарските комунисти да го „македонизираат“ Пиринскиот крај и да го предадат на Југославија. Неколку децении порано пак, Бугарите и Србите се договараа како да ја поделат Македонија по крајот на Балканската војна. Се сеќавате ли дали Србија ја исполни договорката? Јас се сеќавам дека српската вероломност доведе до она што го нарекуваме „Прва национална катастрофа“. Поправете ме, ако грешам.

За да не гледаме само наназад во минатото, да се поинтересираме каков е односот на режимот на Вучиќ кон Бугарија во сегашноста. Во рамки само на последната година и нешто повеќе, Белград продолжи да го потхранува митот за т.н. „шопска нација“ (српска идеолошка конструкција со која се цели населението во Западните покраини да се претстави како различно од бугарското). Продолжи и со дрската измислица дека во 1915 година бугарската армија убила 30.000 луѓе во српскиот град Сурдулица. Понатаму, по повод 100-годишнината од настаните (кои, всушност, не се случиле), Српската православна црква измислила половина дузина иницијативи со кои да се потхранува митот за т.н. „сурдулички маченици“ и да се оцрни ликот на Бугарија. Српски министри, заедно со свои македонски колеги, не пропуштија да ја одбележат и годишнината од Брегалничката битка, која во 1913 година го означи почетокот на српската окупација во Македонија. Сето тоа беше гарнирано со низа изјави на Вучиќ дека тајно ја подготвува српската армија да одговори на агресија од страна на одбранбениот сојуз меѓу Албанија, Косово и Хрватска, кон кој очекувал да се приклучи и Бугарија.

Заигрувањето на Костадинов со Србија, меѓутоа, не започнува сега. На 26 април годинава тој ја посети Бања Лука (главниот град на босанскиот ентитет Република Српска), каде што се сретна со Милорад Додик. Последниот беше отстранет од функцијата претседател на РС и осуден на една година затвор, поради прекршување на уставот на Босна и Херцеговина (БиХ). Оттогаш, Додик, кој е и десна рака на Вучиќ, не престана да заканува дека ќе ја извлече РС од составот на БиХ. Досега остануваше загатка што точно разговарале Додик и Костадинов во април. По интервјуто на последниот за „Вечерње новости“ мислам дека на сите им станува јасно дека разговорот бил фокусиран токму на некаков вид заеднички активности.

На што, меѓутоа, се надева г. Костадинов? Тој самиот повеќепати изјавувал дека дури и денеска не е исклучено границите на Балканот да бидат прекроени. Можеби тој јасно си дава сметка дека дејствијата на Вучиќ и Додик прават еден нов конфликт сосема реална перспектива. Можеби лидерот на „Преродба“ мисли дека токму како последица на овој конфликт ќе се појави можност за сонуваното од него прекројување на границите. Се досетувам и за кој точно дел од Балканот Костадинов се надева дека ќе се најде во составот на Бугарија. Ако сум во право, тоа значи дека постојат две хипотези што го објаснуваат однесувањето на Костадинов, и само едната од нив е вистинската.

Хипотеза 1:

Иако е историчар, бугарскиот пратеник не ги научил лекциите од минатото. Тргнал да го бара она што и Србија го посакува и се надева дека Белград ќе направи отстапка. А кога тоа се случило? Ова сценарио може да се опише со поговорката: „Патот кон пеколот е поплочен со добри намери“.

Хипотеза 2:

Костадин Костадинов јасно си дава сметка што прави и со целосна свест ги обслужува интересите на Белград и неговиот близок сојузник Москва. Во оваа хипотеза отсуствува секоја можност за првични добри намери, кои би биле плод на наивно размислување и недостиг на трезвена оценка за реалната ситуација. Во овој случај станува збор само и единствено за обслужување на туѓи интереси.

Сами одберете во која од двете хипотези да поверувате… и двете водат до еден ист резултат – катастрофа за бугарскиот национален интерес. Најсериозниот проблем е тоа што на овие дејствија на Костадинов не им се обрнува доволно внимание, а тие се, благо кажано, проблематични. Не се обрнува внимание ниту на она што се случува на Западниот Балкан, кој се наоѓа веднаш пред нашиот праг. Чудно општество сме ние, Бугарите – способни сме да го видиме пожарот кој е далеку на хоризонтот и сме живо заинтересирани да не дојде до нас. Истовремено, задниот наш двор може да гори, а ние дури и да не забележиме.