(Видео) БГНЕС: „Сесрпскиот собор“ – чкрапалото на „Српскиот свет“
Најновиот филм на агенцијата БГНЕС, „Лазечките граници на Српскиот свет“, ја анализира политиката на Белград кон српските заедници надвор од границите на Србија и улогата на државните институции, образованието и Српската православна црква во нејзиното спроведување. Филмот ќе биде објавен на 1 септември, пишува БГНЕС.
Во фокусот е Сесрпскиот собор, одржан на 8 јуни 2024 година во Белград под мотото „Еден народ, еден собор – Србија и Српска“. Претседателите Александар Вучиќ и Милорад Додик собраа претставници на владите и парламентите на Србија и Република Српска, академската заедница и Српската православна црква.
Владите на Србија и Република Српска тогаш усвоија декларација од 49 точки за заштита на националните и политичките права и за заедничката иднина на српскиот народ.
Документот предвидува формирање Национален совет на српскиот народ, одржување на соборот на секои две години, усогласување на наставните програми, заеднички празници и национални симболи, како и соработка во безбедноста, економијата, културата, спортот и другите области. Во советот треба да учествуваат и претставници на Србите од Црна Гора, Федерацијата Босна и Херцеговина, Северна Македонија, Хрватска, Словенија и дијаспората.
Декларацијата се повикува на почитување на Дејтонскиот мировен договор и ја определува Република Српска како еден од двата ентитета во Босна и Херцеговина. Авторите на филмот, сепак, го разгледуваат поширокото политичко значење на предвидената координација меѓу Белград и Бања Лука.
Филмот ги следи корените на концептот најмалку до 2010 година. Според мемоарите на поранешниот српски министер за надворешни работи Вук Драшковиќ, тогаш бил подготвен необјавен владин проект за српски градинки и училишта надвор од Србија, раководени од Српската православна црква и финансирани од државниот буџет. Во 2011 година била усвоена и официјална стратегија за односите со дијаспората и Србите во регионот.
Хрватската универзитетска професорка и истражувачка Ванда Бабиќ Галиќ оценува дека декларацијата претставува продолжение на постари политички концепти.
„Овие точки, според мене, се основа на она што го нарекуваме Меморандум II. Српската православна црква постојано учествува во политичкиот пат на Република Србија и на српскиот народ, каде и да се наоѓа тој“, вели Бабиќ Галиќ.
Црногорскиот историчар Срѓа Павловиќ предупредува дека политиката предизвикува загриженост во соседните земји.
„Не е чудно што соседите на Србија, како Црна Гора, Косово и Босна, го доживуваат ова како закана за суверенитетот, територијалниот интегритет и независноста на своите држави“, вели Павловиќ.
Филмот посебно го разгледува влијанието врз Босна и Херцеговина, како и можноста образованието, медиумите, црквата, економијата и политичкото претставување на српските заедници во соседните држави да бидат координирани од Белград.
