(Видео) Експлозија во Ќустендил убива револуционер фотограф кој правел бомби за Илинденското востание од 1903 г.

//

На 12 јуни 1903 година, во експлозија во работилница за оружје во Ќустендил загинале петмина револуционери, еден од нив бил фотографот Димитар Попов од селото Љаски неврокопско, јавува дописникот на БГНЕС за регионот.

Фотографот и револуционер Димитар Попов.

Експлозијата се случила во куќата на Марко Секулички, лоцирана во старото маало „Студена“ кај Хисарлукот. Куќата постои и денес, иако претрпела мали промени. На неа е поставена спомен плоча со текст: „Куќата на Марко Секулички била база за производство и складирање на оружје на Тајната македонско-одринска револуционерна организација“. Во експлозијата пред речиси 120 години загинале пет лица: 20-годишниот Владимир Марков од Ќустендил, син на сопственикот на куќата, 26-годишниот Димитар Лимончев од Охрид, 39-годишниот Димитар Попов од с. Лески/сега Љаски-б.р /-Неврокопско/денес Гоце Делчев/, 20-годишниот Мицо Тенчев од Дојран, како и 20-годишниот Никола Иванов од Габрово.

Куќата на Марко Секулички во Ќустендил.

За време на Илинденското востание, многу европски списанија објавиле фотографии од востаници направени од Д. Попов, вели Димитар Димитров, автор на книгата „Светот за македонските Бугари“, објавена овој месец.

Поради својата стратешка положба, Ќустендил станал една од најважните четнички бази, наречена вратата кон Македонија, низ која минуваат четниците, оружјето, муницијата, опремата и литературата. Револуционерната активност на Пејо Јаворов започнала токму од таму.

„За ВМРО, односно за Илинденско-Преображенското востание не може да се зборува без Ќустендил и Ќустендилско “, вели историчарот вонреден професор Ангел Џонев. „За време на обновувањето на бугарската државност во 1878 година, Ќустендил се јавува како периферија на младата држава, но за актерите кои се бореле за ослободување на бугарската заедница која останала под туѓа власт, тој се појавил како врата кон Македонија“, потсетува историчарот од. Ќустендил.

Во градот дошле многу борци за слобода, еден од нив бил дедо Илјо војвода, кој купил куќа и живеел во Ќустендил 20 години. Во градот живеел и водачот на две востанија Димитар Попгеоргиев Беровски, меѓу другите што заслужуваат да се спомнат се и Марко и Коле Секулички од Секулица-Кратовско.



Сите тие се бореле за ослободување на Бугарите кои останале под османлиска власт.

„За таа цел во 1895 година во градот е основано Македонско друштво со кое претседавал Ефрем Каранов, преродбеник, академик, учител по професија. Роден во Кратово“, се присетува Ангел Џонев. Според него, Ќустендил е една од главните бази низ која минуваат четите на пат за Македонија.

„Тогашниот водач на ВМОРО Гоце Делчев, учител во Штип, решил да се изградат бази долж границата на Кнежеството Бугарија со Отоманската империја. Еден од тие центри бил Ќустендил“, вели Џонев. За таа цел Гоце Делчев стапил во контакт со Ефрем Каранов и Никола Зографов, велешанец, кои исто така се населиле овде, а на почетокот на 1896 година бил воспоставен почетокот на граничниот пункт на ВМОРО во Ќустендил. Истиот бил активен до 1934 година, кога организацијата била распуштена во границите на Царството Бугарија.

„Документите јасно покажуваат дека и покрај промената на функциите, Гоце Делчев останува еден од главните столбови на граничниот пункт Ќустендил. Тука тој ја создава својата база, првично во куќата на Димитар Беровски, а подоцна во домот на Дона Ковачева, каде што престојувале многу дејци, меѓу кои и Пејо Јаворов. Од Ќустендил започнало неговото огнено крштевање, влегувајќи во Македонија како четник“, се присетува Џонев.

Претходна статија

(Фото) Славено-бугарски буквар од 1865 г., испечатен заради училиште во селото Кучевиште

Следна статија

Името како проклетство (1)

Најново од Вести