(Видео) Храмот „Св. Кирил и Методиј“ во Софија – чувар на реликвите и историјата на бугарскиот главен град

На само неколку метри од Женскиот пазар, едно од најстарите и најживите трговски места во Софија, на улицата „Џорџ Вашингтон“ се наоѓа храмот „Св. Кирил и Методиј“ – првата новоизградена црква во бугарската престолнина по Ослободувањето во 1878 година, јавува БГНЕС.

Историјата на храмот е обележана со финансиски тешкотии, големи добротворни акции и спасување вредни реликвии од разрушени софиски цркви.

Изградбата на храмот е непосредно поврзана со првите урбанистички промени во младата престолнина. Во 1891 година, новиот урбанистички план на Софија предвидел уривање на старата црква „Св. Пречиста Богородица“.

Тогашното црковно настојателство, предводено од свештеноиконом Георги Забунов, одлучило надоместокот од одземените имоти да биде искористен за изградба на нов и поголем храм.

Градежните работи почнале во 1897 година, но набргу биле прекинати поради недостиг на средства, во момент кога биле изградени само подножјата на темелите. Изградбата целосно запрела во следните две години.

Продолжувањето на проектот било овозможено по формирањето нов градежен комитет, во кој важна улога имал младиот финансист Никола Тодоринов Здравков. Со подобра организација и донаторски кампањи меѓу жителите на Софија, храмот бил успешно довршен.

„Св. Кирил и Методиј“ претставува значаен архитектонски споменик за своето време. Проектиран е како голема црковна градба со три високи и богато украсени куполи, а централниот свод, заедно со куполата, достигнува височина од 21 метар и се потпира на осум масивни ѕидани столбови.

Внатрешноста на храмот била уредена благодарение на донациите на десетици софиски семејства. Ктиторот Андреј Хаџинсов донирал лични средства за изработка на богато резбаниот амвон, кој и денес е меѓу највредните елементи во близина на олтарот.

Изработката на фреските им била доверена на познати имиња во црковната уметност од почетокот на 20 век, меѓу кои професорот Стефан Баџов и зографот Апостол Христов. Нивниот стил ја спојува традиционалната православна иконографија со современите за тоа време тенденции во монументалното сликарство.

Во периодот меѓу двете светски војни храмот станал важен центар на социјалниот живот во околината. Во 1925 година црковното настојателство ја отворило првата бесплатна ученичка трпезарија во Софија, која секојдневно обезбедувала топол оброк за меѓу 100 и 120 сиромашни деца.

Набргу потоа при храмот почнала да работи и кујна што им помагала на осамени повозрасни лица, воени инвалиди и бегалци.

Особено значајна е улогата на црквата во зачувувањето на спомените од стара Софија. Во 1919 година, до јужниот влез на храмот била изградена доградба, која подоцна била осветена како параклис „Воведение Богородично“.

По тешките бомбардирања врз Софија во 1944 година, кога била разрушена средновековната црква „Св. Спас“, дел од нејзините сочувани реликвии биле пренесени во храмот „Св. Кирил и Методиј“.

И денес четири од вкупно петте икони од царскиот ред на иконостасот во јужниот параклис потекнуваат од разрушениот храм „Св. Спас“. Станува збор за иконите на Исус Христос, Пресвета Богородица, Свети Јован Крстител и Свети Мина.

Со тоа, храмот во близина на Женскиот пазар останува не само значаен верски и архитектонски објект, туку и своевиден чувар на историјата и духовното наследство на стара Софија.