(Видео) Зората на ВМРО
Внатрешната македонска револуционерна организација (ВМРО) е суштински дел од најновата бугарска историја. Малку се револуционерните движења во светски рамки што можат да се споредат по маштаб и влијание со ВМРО – организацијата што ја одбележала судбината на Балканот. Организацијата е симбол на бугарскиот идеал за национално обединување. Нејзините водачи останале во националната свест како едни од најдостојните бугарски синови.
За тоа раскажува документарниот филм на БГНЕС „Зората на ВМРО“ со автор Велислав Илиев, посветен на 132 години од создавањето на организацијата. Филмот ги враќа гледачите кон крајот на XIX век, кога шестмина млади Бугари ги поставуваат нејзините темели.
Историчарот доц. д-р Ангел Џонев истакнува дека во првиот устав на организацијата е запишано дека „нејзин член може да биде секој Бугарин“.
Прикажана е и просветната мисија на Солунската бугарска гимназија „Св. св. Кирил и Методиј“ – симбол на преродбеничкиот дух и почитта кон знаењето. Филмот ја следи важноста на гимназијата за формирањето на генерациите револуционери што ја воделе ВМРО сè до 1990 година. Меѓу учесниците во филмот е Румјана Георгиева – потомка на еден од првите директори на гимназијата, Георги Кандиларов.
„Во негово време учеле видни бугарски дејци како Гоце Делчев, Даме Груев и Ѓорче Петров“, раскажува Георгиева.
Драматични сцени од историјата на Солун оживуваат преку приказната за Гемиџиите – младите Бугари кои во 1903 година организираат серија атентати со цел да го привлечат вниманието на Европа кон страдањата на македонските Бугари. Особено впечатлив е ликот на Јордан Попјорданов – Орце, кој го жртвува својот живот за татковината и покажува исклучителна доблест и човечност.
Иван Попјорданов, потомок на Орце, раскажува за саможртвата на овие млади Бугари и нагласува дека таков подвиг нема аналог во современото време.
Суштински дел од филмот го носи гледачот во Баница, каде македонскиот апостол Гоце Делчев загинува во битка со турскиот аскер. Проф. Пламен Павлов воспоставува врска меѓу ликот на Делчев и оној на Ѓакон Левски.
„Васил Левски и Гоце Делчев имаат иконографско зрачење – тоа е највисоката оценка што им ја дава самиот народ“, вели истакнатиот историчар.
Доц. д-р Георги Георгиев потсетува дека освен што бил бугарски офицер и легендарен војвода, Гоце Делчев бил еден од големите идеолози на ВМРО, со значаен придонес во пишувањето на некои од првите устави и правилници на организацијата.
Филмот нагласува дека борбата за слобода и национално обединување продолжува и по смртта на хероите – преку следните генерации револуционери како Тодор Александров и Иван Михајлов.
Проф. д-р Даниел Вачков истакнува дека Иван Михајлов „покажува исклучителна цврстина и подготвеност да го брани бугарскиот карактер на револуционерното движење и да не прави никакви компромиси со бугарските национални интереси во Македонија“.
Филмот го вклучува и раскажувањето на Вида Боева Попова – долгодишна соработничка на Михајлов за време на неговиот престој во Рим. Боева опишува како, случајно пребарувајќи ја кореспонденцијата на својот сопруг – Антон Попов, наидува на писмо со потпис „Радко“.
„Го читав и препрочитував тоа кратко писмо и не можев да разберам – авторот човек ли е, или нешто натчовечко…“, се присетува Вида.
„Зората на ВМРО“ потсетува на драмата и херојството на славното минато – борбата за независна Македонија, која минува преку одбрана на правата на македонските Бугари.
