Краси Куртев – летниот зрак во бугарската музика

Во зимскиот 11-ти јануари во вечноста го испраќаме музичарот на летото Красимир Куртев.

Краси велеше дека мотото на „Акага“ е: „Кога другите ќе ти објаснат како ништо не функционира, направи едноставен план и дејствувај“. Мото кое 33 христијански години ги обединуваше музичарите на кои најважно им беше и им е пријателството и разбирањето, дека во уметноста и во животот ништо добро не се случува со сила.

„Акага“ е основана од соученици во софиското музичко училиште. Името доаѓа од мајката на перкусионистот Калин Вељов и не враќа во прабугарско време. Првиот концерт беше на „Славјанска беседа“ во главниот град, а пробивот беше на Младинскиот џез фестивал во Пловдив. За тоа време во 2001г. Краси Куртев, вокал и бас гитара, Марин Панев, вокал, гитара, клавијатури и алт саксофон и Вихрен Урумов – пијано, ја раскажуваат приказната на радио:

„Почетокот беше, се разбира, чист ентузијазам.

„Младински импулс“.

„И ладно минус. Навистина, вежбавме на место каде игравме со ракавици, имаше греалка и никој не помислуваше дека ова ќе трае со години, а најмалку дека може да се заработи од такво нешто. Сите нè убедуваа дека тоа не е можно во Бугарија со фјужн или инструментална музика, тогаш тоа беше нашата улога, не знам зошто медиумите дури нè нарекоа џезери, не разбирајќи што се случува. Бугарите сакаат песни со гитара околу логорски оган. Тоа нешто со дувачки оркестар… Ќе дојдат 20 пријатели од музичкото училиште и тоа ќе биде“.

„Направивме нешто…“

„Тешко е човек да сфати дека всушност учествува во историјата. Дека вие со вашиот живот навистина ја менувате целата приказна“.

„Имам многу убави спомени. Не само јас, целиот бенд. Дебито на „Акага“ беше доста силно, 1992, 1993, 1994 година. Уживавме во завиден успех на концертите што ги одржавме.

За „Акага“ од самиот почеток до сега има постојани вредности: „Се гледаме секој ден, затоа што се гледаме буквално секој ден, да уживаме и да си придаваме задоволство. Да се ​​ужива и да даваме задоволство за нашата публика.“

8 години подоцна (во 2009 година), Краси Куртев прави малку поинаква проценка, без да го помести фокусот од суштинското:

„Се познаваме уште од мали нозе и, генерално, нема прашања. Плус, ние сме на 40-ти, па многу глупости од порано исчезнаа. Знаеме за што зборуваме Сè уште се обидуваме да размислуваме како да имаме 40 години, но да… играме како да имаме 20 години, што ќе видиме како ќе испадне.

Нормално, работите се развиле. Сигурно станавме покомерцијални, но гледајќи околу нас, сè уште не сме комерцијални, само времињата се сменија. Така и понатаму остануваме малку чудни птици, обидувајќи се да не бидеме, затоа што мислиме дека не треба да се чувствуваме како Могли во целата ситуација“.

Откако ја преминаа границата од половина век, членовите на „Акага“ во 2018 година слават 27-годишнина.

Во музиката, Клуб 27 има тажна репутација, но тоа не ја спречува групата намерно да избере време помеѓу 25-тата и 30-тата годишнина за голема прослава.

Чувството за хумор е меѓу најсилните врски во „Акага“. Краси Куртев и гитаристот Петар Главанов:

„Имаше тешки моменти, но ги забораваш, а сега, ако можеме да се смееме на нашите животи, откако поминавме толку долг пат, нема враќање назад.

Дури и еден твој колега кажа нешто многу смешно, што ми се допаѓа и ќе си дозволам да го цитирам: „Се сеќавам на тие момци, почнаа во 90-тите, кога имаше многу бендови, што беше вистина, (90-тите Пепе свиреше во Rag Dolls) и многу мафијаши. После мафијашите, повеќето од нив беа убиени, групите главно се распаднаа. Останаа само највлијателните. И еве, пред нас се некои од нив: ниту беа убиени ниту распаднати“.

Сите со смисла за хумор, има околу 20 музичари кои поминале низ „Акага“. Речиси сите, со два мали исклучоци, се собираат на големиот концерт по повод 27-годишнината.

Двата исклучоци не се лути, туку спречени:

„Фала богу, никој не ја напушти групата поради некој скандал или поради некое незадоволство, или затоа што го излажаа или тепаа. Раскинавме затоа што едноставно сакаа да прават други проекти. Јасен Велчев ги направи „Те“, многу успешен проект. Цецо Неделков свири во „Ку-ку бенд“, исто така успешен проект.

Има и „Грами“. Кристијан, првиот тапанар на бендот, живее во Канада многу години. Таму има канадско „Грами“ со пијано, што е интересно, не со тапани“.

А еве како Петар Главанов стана гитарист во бендот на неговите соученици:

„Всушност, не ме поканија, туку ми се јавија затоа што сме пријатели. „О, Пепе, бараме гитарист“. Можеш ли да помислиш на некој?”. Јас тогаш свирев во “Сленг”. А тоа беше: “О, леле.” викам: “Ќе размислам”. Потоа викам: “Краси, можам да се предложам само себеси“. И така отидов во групата. Волонтирав“, се сеќава Пепи во 2018 година.

„Добро е што не патиш од прекумерна скромност, бидејќи со години работиме заедно и ни е големо задоволство. (…) Ако зборуваме за рамнотежа, секогаш сум велел дека имам многу среќа, моите соништа се остваруваат. Имав единствена шанса да свирам со уникатни музичари во овој бенд“, додава Краси.

На концертите на неповторливите музичари „се работи за забава“, како што вели Куртев од сцената, но и за пријатели. Со многу сродни души пее и свири „Великолепната седморка“.

Имаат дела со секакви музичари: Љубо Киров, Дичо, Хилда Казасјан, Орлин Горанов, Лексус, Mellow Mac, El Nene, со виолинистот Веско Ешкенази, со филхармонијата на Варна и Софија.

Си играат и со класиците од Quarto Quartet, а со актерот Филип Аврамов го воскреснуваат споменот на Тодор Колев. Во Русија ги придружува „Тајната на бугарските гласови“. Еден од нивните последни концерти пред неколку месеци беше дуелот со нивните пријатели од „Вообичаените осомничени“.

Некои од нивните музички браќа и сестри ја познаваат „Акага“ уште од мали нозе. Владимир Ампов се запознал кога имал 15 години. Заедно завршиле на „Мелодија на годината“. Подоцна со Графа ја снимија песната „Диско забава“, а со Ампов заминаа на микро-турнеја среде финансиската криза во 2009 година. Турата завршува во Пловдив, а започнува во Варна, поминува низ Софија и Бургас.

„Во ова негативно време, чисто финансиски и толку стресно за луѓето, мило ми е што успеавме да ги наполниме со добра енергија. Го ценам тоа како гест на храброст, бидејќи тоа навистина го правиме со мускули, го правиме затоа што сакаме да се случи бугарска музика во живо“, рече Графа тогаш.

Така сакавме во деновите на пандемијата, кога Краси Куртев не потсети дека музиката им дава на луѓето поинаква фантазија, им носи светлина во темни времиња.

Фантазијата на „Акага“ има директно, но и индиректно влијание, како што туѓата фантазија допира до момчињата на неделата. Два радикално различни типа, Искрен Пецов од „Латинопартизани“ и Звезди Керемедчиев од „Ахат“, го докажуваат тоа со своите лични приказни.

„Латинопартизани“ е основана во летото 1996 година. врз основа на идејата на Куртев. Пецов го нарекува „таткото на групата“. Тие двајца се долго време пријатели.

Звезди се сеќава како на последниот концерт од турнејата „Ахат“ во 2017 година во Велико Трново одат во кафеана во сопственост на пријател. Во исто време во градот играше и „Акага“. Пријателот ги вика да се соберат и сите одговараат позитивно. Тогаш Керемедчиев слушна како поранешен концерт на „Ахат“ во Левски инспирирал еден од музичарите на „Акага“. „Почна да гледа на животот поинаку, дури и во однос на музиката. Но, тој отиде во друга насока.

Од латино до рок, па и рап, прво со Спенс, во иронично парче посветено на Софија.

Можеби најпознатата песна на „Акага“ со хип-хоп елементи е „Мајмуни“ со Ицо Хазарта, но еден од нивните настапи со браќата Мангасаријан им донесе награда на пролетниот радио натпревар и учество на Европскиот музички фестивал во Гронинген, Холандија.

Набргу по успешниот настап на „Акага“ во Холандија на радио, летото го дочекуваме со нив. Се сеќаваме и на два од највпечатливите настапи на Акага на меѓународно ниво – на џез-фестивалот во Монтре:

„Акага“ во странство е исто како и во Бугарија. Ова беше нешто како задача што си ја поставивме. Без разлика на која сцена (клуб, концерт, во Бугарија, во Монтре), не е важно.

Ова беше нешто што многу ни помогна, навистина ни го подигна духот и желбата за работа. Во 1998 и 1999 година бевме на џез фестивалот во Монтро и успеавме да го поставиме часовникот. Од една страна, гледање на светски познатите бендови и уметници кои свиреа во салите. Од друга страна, на надворешните сцени, гледајќи дека собираме доста голема публика. На нашите концерти се собираа преку 3.000-4.000 луѓе.

Таму е многу голем предизвик, затоа што на сцената излегувате по, на пример, ирски или американски бенд или по некој многу интересен професионален биг бенд, и веќе е во ваши раце дали ќе ви обрнат внимание.

Навистина ни посветија многу добро внимание. (…) По концертот, нашата слика се појави во весникот. Насловот беше „Чудото од Бугарија“ или можеби не толку силен, но нешто слично. Имавме пет-шест интервјуа за радио станици и телевизиски станици“, изјавија Краси Куртев, Марин Панев и Вихрен Урумов во 2001 година.

Групата ја одбива третата покана од Швајцарија. Барајте нови цели и хоризонти. Три децении „Акага“ се неуморни. Тие редовно играат на брод од Стокхолм до Хелсинки, добро се познати во Москва и Бољшој театарот, учествуваат на фестивали во Клајпеда и Ниш, на А до JazZ и „Бразобразие“. Ги знаеме од престижните сцени како што е „Аполонија“, тие беа редовен бенд во БНТ, впрочем, Хачо Бојаџиев беше меѓу луѓето што им помогна на самиот почеток. Оттогаш, „Акага“ ги обиколи светските и телевизиските сцени, како и многу мали и големи бугарски градови.

Заглавуваат на театарски и фотографски фестивали, на море за Џулај морнинг, на Меѓународниот ден на морнарите, на вино, риба, занаети, музички фестивали од 90-тите, за отворањето на скијачката сезона и постојано ја дочекуваат Новата година со обожаватели на различни плоштади, неодамна во Благоевград пред неколку дена и покрај смртта на Краси Куртев.

„Акага“ игра за луѓе во загрозени ситуации, донација и трансплантација, за деца без родители и повеќепати ги поддржува „Бугарски Божиќ“ и УНИЦЕФ. Тие свират и како знак на протест – против преголемото градење на брегот на Црното Море, против владата на Пламен Орешарски.

За време на пандемијата, „Акага“ спроведува долгогодишна идеја во име на младите, менторството и музичкото пријателство. Назад кон Благоевград во 2021 година:

„Сакаме сите членови на бендот, сегашни и поранешни, како и музичари кои работеле со бендот, да ја создадат „Акага академија“, да ги спојат младите во тинејџерските и раните тинејџерски години кои се занимавале со музика. Вечерва ќе ви ја претставиме промотивната верзија на овој проект.

Музички се писмени, образовани онолку колку што им дозволуваат годините. Но, целта на академијата не е да ги едуцира, туку да ги собере во група која се занимава повеќе со поп, рок и џез. Нешто што немаат можност да го научат во музичко училиште. Целта е сите да се соберат, да се групираат, да им се даде насока, композициска, аранжменска, студиска и практична помош да најдат реализација на она што го вежбале.

Веста што ќе ви ја кажам е дека за прв пат заедно ќе играат во живо пред луѓе и ќе биде тука, во Благоевград. Ова секако ќе им биде незаборавен ден во животот, а се надеваме дека така ќе биде и за слушателите во Благоевград, бидејќи тие се навистина многу слатки, фантастични, полни со енергија, младост и добри намери.

Има седум деца, речиси иста формација како „Акага“, но во неа има две дами. Проектот го именувавме „Музикализација“, објаснува Краси Куртев.

Подоцна „Музикализација“ стана „Јупитер 7“. Групата постои и денес. Во него се вклучени синот на Краси Куртев – Нео, како и неговата братучетка – Малена Шишкова, ќерка на Мишо Шишков.

Сепак, идејата не е возрасните само да ги издржуваат сопствените деца, може да се каже дека родителите експериментираат со нив.

Големата цел е децата од цела Бугарија, без разлика дали научиле да свират и пеат во музички училишта или не, да имаат шанса за своја група, да гостуваат меѓусебно, да изградат заедница на обожаватели, да негуваат нова публика и нови простори за рок, фанк, џез, поп, соул, реге. Дали експериментот ќе се случи останува да видиме.

Но, децата експериментираат и со своите татковци. Во етерот, Краси признава дека малиот Нео има афинитет за строго дефинирани видеа:

“Тој ќе седне да јаде со овие работи бидејќи му се допаѓаат визуелните кодекси на облекување на Принс, Џејмс Браун, Брајан Сецер. Беше голема трагедија ако недостасуваше еден од овие дискови. Тој одбиваше да јаде, да оди во тоалет. Мораше да се пушти одредена музика. Беше многу млад, една година“.

Во „Акага“ добија и татковско тапкање по рамото. Трубачот Георги Велев вели дека опремата во 90-тите им ја обезбедил поранешниот бенд „Феротон“ од металуршкиот комбинат Кремиковци. Во него се појавува таткото на тапанарот Кристијан Александров – Александар Александров.

Во „Акага“ има и други горди татковци. Трубачот Иво Казасов се радува на успесите на тапанарот Радо Казасов, познат од Funky Miracle, но не само.

Радо не еднаш свирел на фестивалот „Караван парти“ организиран од Иво во кампот „Арапја“.

Како еволуираше музиката во големото семејство „Акага“?

„Доброто кај нас е што сме многу блиски, навистина се познаваме од мали, од исто семејство сме и со половина збор се разбираме“, е заклучокот на Петар Главанов.

Во „Акага“ знаат дека оставиле трага секаде каде што биле, но се шегуваат дека зад нив ни трева не никнува. А всушност после нив цвета и талентот и пријателството. Надежта на нивните фанови е да ги задржат и откако Краси Куртев ќе одлета во вечното лето.

Фото: БНР