Одбележуваме 125 години од раѓањето на големиот бугарски револуционер и припадник на ВМРО Кирил Дрангов

Кирил Борисов Дрангов бил бугарски правник, револуционер и истакнат деец на Внатрешната македонска револуционерна организација — ВМРО. Во организациската дејност ги користел псевдонимите Борисов, Камен, Методи и Страхил.

Роден е во 1901 година во Лом, во семејството на бугарскиот офицер Борис Дрангов и Рајна Дрангова. Во тоа време неговиот татко служел во градот како воено лице.

Уште како ученик Кирил Дрангов се пријавил како доброволец во Првата светска војна. Во текот на војната загинал неговиот татко. Во 1919 година Кирил ја завршил Првата софиска машка гимназија, а во 1921 година се запишал на Правниот факултет на Софискиот универзитет.

За време на студентските години се вклучил во редовите на ВМРО. Бил еден од основачите на студентското друштво „Вардар“, а подоцна бил избран и за негов претседател. Во тој период започнало и неговото блиско пријателство и соработка со Јордан Чкатров, кои продолжиле до крајот на нивните животи.

Дрангов неколкупати го прекинувал студирањето поради здравствени проблеми и поради своите револуционерни активности. Извесно време посетувал предавања во Гренобл и Инсбрук. Правните студии ги завршил во 1928 година.

По дипломирањето работел како адвокатски приправник заедно со Јордан Чкатров во адвокатската канцеларија на познатиот бугарски општествен и политички деец Григор Василев.

Во рамките на ВМРО, Дрангов станал еден од најблиските соработници на Иван Михајлов. По убиството на Тодор Александров учествувал во таканаречените Горноџумајски настани од септември 1924 година, насочени против претставниците на левото крило на организацијата, кои биле обвинети за учество во подготовката на убиството. На 12 септември 1924 година Дрангов го застрелал Алеко Василев, а во престрелката што следувала биле убиени и Георги Атанасов и други нивни приврзаници.

На Шестиот конгрес на ВМРО, одржан во февруари 1925 година, Кирил Дрангов бил избран за раководител на организацискиот пункт во Софија. Бил ангажиран во одржувањето на меѓународните врски на организацијата, како и во подготовката на повеќе вооружени акции. Во 1928 година учествувал во организирањето и раководењето на убиството на генералот Александар Протогеров.

На Осмиот конгрес на организацијата, одржан во 1932 година, бил избран за резервен член на Централниот комитет.

По државниот удар од 19 мај 1934 година ВМРО била забранета. Дрангов бил уапсен и затворен, најпрвин во подземните простории на жандармериските касарни во Лом, а потоа, заедно со Јордан Чкатров, бил пренесен под стража во Дирекцијата на полицијата во Софија. Подоцна бил затворен во воените подземни складишта, познати како „погреби“.

Во затворот Кирил Дрангов започнал штрајк со глад, поради што неговото здравје значително се влошило. Страдал од воспаление на вените на едната нога и од ревматски болки во половината. Според писмата на инженерот Христо Станишев до Иван Михајлов, и покрај тешката здравствена состојба, Дрангов и Чкатров останале цврсти во своите политички убедувања.

Властите го поврзувале името на Дрангов и со обуката на припадници на хрватското усташко движење, поради што неговото ослободување било одложувано до завршувањето на судскиот процес поврзан со атентатот во Марсеј. Бил ослободен пред мај 1936 година.

Во 1937 година повторно бил интерниран, овојпат во Севлиево, а во октомври 1938 година бил испратен во Борисовград.

По влегувањето на бугарската војска во поголемиот дел од Вардарска Македонија во април 1941 година, Кирил Дрангов со семејството се преселил во Скопје, родниот град на неговиот татко. Таму работел како адвокат.

Во текот на април и мај 1944 година биле направени обиди Дрангов да биде привлечен како министер во владата на Добри Божилов, но тој ја одбил понудата.

На почетокот од септември 1944 година, при повлекувањето на бугарските војски од Вардарска Македонија, Дрангов се вратил во Софија. Иако му било предлагано да ја напушти земјата, тој одбил да замине.

По превратот од 9 септември 1944 година подолг период се криел од новите комунистички власти. Истовремено учествувал во обидите за обновување на ВМРО. Овие активности биле прекинати по советските политички директиви од 1946 година и по заострувањето на политиката на Бугарската комунистичка партија кон поранешните дејци на организацијата.

Според сведоштвата на поранешниот висок офицер на бугарската Државна безбедност, Стефан Богданов, комунистичкиот водач Георги Димитров во текот на летото 1946 година наредил без поголема јавност да бидат ликвидирани неколку истакнати дејци на ВМРО. Меѓу нив бил и Кирил Дрангов. Спроведувањето на задачата му било доверено на полковникот Лев Главинчев, поранешен припадник на протогеровистичкото крило на ВМРО, кој подоцна станал член на Бугарската комунистичка партија.

Во ноќта меѓу 7 и 8 јуни 1946 година куќата на Дрангов на улицата „Цар Иван Шишман“ број 37 во Софија, во близина на црквата „Свети Седмочисленици“, била опколена од припадници на комунистичките безбедносни служби.

Според подоцнежните извештаи на Државната безбедност, Кирил Дрангов извршил самоубиство, откако претходно пукал кон службениците што ја опколиле куќата, при што дел од нив биле погодени. Околностите на неговата смрт и натаму се предмет на различни толкувања во историските извори.

Кирил Дрангов бил оженет со Надежда Занешева, која потекнувала од познатиот преродбенички род Занешеви од Воден. Таа завршила фармација во Австрија.

При упадот во семејната куќа Надежда била уапсена пред да биде пронајден нејзиниот сопруг. Била одведена во Дирекцијата на милицијата, каде што била подложена на измачување. Потоа била протерана заедно со децата во Несебар и ѝ било одземено правото на работа. Подоцна живеела во Ихтиман, а по 1963 година успеала да се врати во Софија, без да ѝ биде целосно обновено правото на постојан престој во главниот град.

Нивниот син Борис ја завршил Софиската духовна семинарија во 1976 година. Подоцна, на покана на македонско-бугарската емиграција во Канада, заминал во Торонто, каде што ја предводел црквата „Свети Георги“.

Нивната ќерка Рајна станала правничка. По падот на комунистичкиот режим била избрана за заменик-претседателка на ВМРО — Сојуз на македонските друштва.

Во чест на Кирил Дрангов била именувана улица што минува низ софиските населби „Надежда I“, „Надежда II“ и „Модерно предградие“.

На животот и дејноста на Борис и Кирил Дрангов е посветен документарниот филм „Курсант 858“, снимен во 2024 година.