(Видео) Српската православна црква – олтарот во служба на режимот во Белград

Најновиот филм на агенцијата БГНЕС, „Ползечките граници на Српскиот свет“, ја истражува улогата на Српската православна црква (СПЦ) како прекугранична мрежа за политичко влијание и национална мобилизација. Премиерата е најавена за 1 септември.

СПЦ располага со епархии, свештенство, храмови и манастири во Босна и Херцеговина, Црна Гора, Хрватска и Косово. Според соговорниците во филмот, оваа инфраструктура овозможува ширење на концептот „Српски свет“ преку верата, културата, историјата и националниот идентитет.

Српскиот новинар Томислав Марковиќ оценува дека патријархот Порфириј, избран во 2021 година, ја ставил Црквата во служба на власта на претседателот Александар Вучиќ. „Српската православна црква се претвори во еден од главните столбови на неговото владеење“, вели Марковиќ.

Поврзаноста меѓу државата и Црквата беше видлива и на „Сесрпскиот собор“ во 2024 година, кога СПЦ беше меѓу централните организатори, а усвоената декларација ја определи како столб на националниот идентитет.

Филмот ја посочува Црна Гора како најјасен пример за политичката моќ на СПЦ. По усвојувањето на Законот за слобода на вероисповедта во 2019 година, Црквата ги предводеше масовните литији, кои прераснаа во пошироко движење против власта на Мило Ѓукановиќ и ѝ претходеа на политичката промена во 2020 година. Две години подоцна, црногорската Влада и СПЦ потпишаа Основен договор за меѓусебните односи.

Во Босна и Херцеговина црковната мрежа ги зајакнува врските меѓу српската заедница, Република Српска и Белград, додека на Косово храмовите и манастирите имаат централно место во српскиот историски и национален наратив.

Хрватската истражувачка Ванда Бабиќ Галиќ предупредува дека „светосавието“ и „косовскиот завет“ се користат како политички јазик за поврзување на српските заедници во регионот со еден национален центар.