Белград против Европа – што откри посетата на Ивица Дачиќ во Бугарија

Георги Пашкулев/БГНЕС

Антиевропското однесување на српскиот министер за внатрешни работи Ивица Дачиќ вчера, за време на неговата официјална посета на Бугарија, јавно го бранеше српскиот државен ревизионизам, инструментализацијата на историјата и геополитичкото спротивставување кон Европската Унија.

Со своите коментари, Дачиќ ги разоткри механизмите што современата елита во Белград – директен наследник на режимот на српскиот диктатор Слободан Милошевиќ – ги користи, а тоа е дефанзивниот национализам како средство за легитимирање и прикривање на систематското поткопување на регионалната безбедност.

Во своето обраќање, Ивица Дачиќ ја повтори тезата за историската безгрешност на Белград и се обиде да наметне впечаток дека Србија историски никогаш не била агресор и дека нема експанзионистички намери. Меѓутоа, овој наратив претставува груба манипулација со поновата историја на Балканот, бидејќи, во својство на поранешен портпарол на Социјалистичката партија на Србија на диктаторот Слободан Милошевиќ, Дачиќ применува класична амнезија во однос на распадот на Југославија во 90-тите години на XX век.

Фактичкото побивање на оваа ревизионистичка теза се содржи во низата настани што го придружуваа распадот на Југославија. Помеѓу 1991 и 1995 година, Југословенската народна армија, контролирана од Белград, заедно со српските паравоени формации, водеше обемна воена кампања во Хрватска, проследена со етничко чистење. Меѓу најсимболичните манифестации на овој конфликт се уништувањето на Вуковар и ликвидирањето на Република Српска Краина. Паралелно со тоа, за време на војната во Босна и Херцеговина (1992–1995), политичката, воената, логистичката и финансиската поддршка што Белград им ја обезбедуваше на силите на Радован Караџиќ и Ратко Младиќ придонесе за опсадата на Сараево и за извршувањето на геноцидот во Сребреница, кој Меѓународниот трибунал за поранешна Југославија во Хаг го призна како првиот геноцид во Европа по Втората светска војна, при што беа убиени повеќе од 8.000 Бошњаци. На ова треба да се додадат и злосторствата извршени во Косово кон крајот на 90-тите години, кога режимот на Слободан Милошевиќ, во кој Ивица Дачиќ беше директен политички учесник, спроведе обемна кампања на етничко чистење и насилна депортација на повеќе од 800.000 косовски Албанци, што доведе до хуманитарната воена интервенција на НАТО.

Второто тврдење на Дачиќ претставува директна одбрана на доктрината на таканаречениот „Српски свет“, која е директна копија на руската империјална доктрина за „Руски свет“, преку која тој ја отфрли резолуцијата на Европскиот парламент дека Белград го поткопува суверенитетот на соседните држави. Но, токму тука Дачиќ се издаде и практично го потврди документот на Европскиот парламент со своето цинично тврдење дека Белград има право да се интересира за судбината на Србите во Црна Гора и во Република Српска, која е дел од Дејтонскиот мировен договор.

Спротивно на тврдењата за легитимна културна грижа, режимот на Александар Вучиќ ги користи малцинствата како геополитичка алатка за дестабилизација на соседните држави. Тоа го потврдуваат мешањето на Белград во изборните процеси во Црна Гора, финансирањето на просрпски и проруски субјекти, медиумскиот притисок за промена на евроатлантскиот курс на Подгорица, како и случаи како испраќањето авиони со организирани криминални групи и агентурни мрежи во Црна Гора. За остварување на овие цели, Белград како главен инструмент ја користи Српската православна црква.

Не треба да се занемари ниту поддршката за сепаратистичкиот лидер на Република Српска, Милорад Додик, кој го поткопува интегритетот на Босна и Херцеговина. Паралелно со тоа, во српскиот академски и медиумски простор, кој е под контрола на власта, и понатаму се шири шовинистичката теза што денешна Северна Македонија ја определува како Стара Србија или Јужна Србија.

Длабокиот цинизам на српскиот министер за внатрешни работи, изразен преку реторичкото прашање колку Бугари има во Србија, претставува обид за свесно прикривање на злосторствата извршени врз бугарското малцинство во Западните Покраини, кое со децении е изложено на систематска брутална асимилација и економско задушување од страна на официјалните власти во Белград. Како последица на оваа политика, бројот на Бугарите се намали од повеќе од 100.000 во средината на XX век на нешто повеќе од 12.000 денес, вклучително и преку административни пречки за изучување на мајчиниот бугарски јазик, недозволување бугарски свештеници да служат во локалните цркви, намерно економско занемарување на општините Босилеград и Цариброд со цел поттикнување присилна миграција, како и прогон на локални активисти.

Радикалниот антиевропеизам на Ивица Дачиќ кон европските институции преминува во отворено непријателство преку тврдењата дека сè е политика и дека сè е лага, како и дека Европејците не сакале кризата на Балканот да заврши. Тоа претставува класичен метод за конструирање надворешен непријател, со цел одговорноста да се префрли од Белград.

Во истиот контекст, Дачиќ применува стратегија на префрлање на вината врз државите што ја признале независноста на Косово и го напаѓа Европскиот парламент, тврдејќи дека тој најнапред треба да усвои резолуција со која ќе го осуди признавањето на Косово, а дури потоа да им држи лекции на другите. Истовремено, тој го инструментализира сопственото потекло од Косово и моштите на кралот Милутин во Софија за емоционална манипулација и за замена на политичката расправа со религиозен мистицизам. Цитирањето на српски поет дека „кога некој плука по српскиот народ, тоа е како да плука во воздух“ открива шовинистичка надменост, чија цел е сопствената нација да се постави во позиција на надмоќ над меѓународната заедница.

Ваквите идеи се составен дел од тоталитарните националистички идеологии.

Агресивното однесување и коментарите на Ивица Дачиќ во Софија не претставуваат изолиран инцидент, туку официјална државна доктрина, која покажува дека Белград целосно одбива да помине низ процес на катарза по војните од 90-тите години. Наместо тоа, европската интеграција ја користи единствено како тактичко средство за остварување економски придобивки, во комбинација со длабока идеолошка приврзаност кон ревизионизмот, национализмот и руските геополитички модели, што ја претвора Србија во извор на нестабилност и антиевропски расположенија на Балканот.