Доц. д-р Кајчев: Македонската заедница во Војводина е создадена по присилни преселувања по Втората светска војна

Македонската заедница во Војводина во голема мера се формирала како резултат на политиките на Титова Југославија непосредно по Втората светска војна, кога население од делови на Македонија било преселувано во Банат, Бачка и Срем, изјави за Actualno.com доц. д-р Наум Кајчев, заменик-претседател на Македонскиот научен институт и копретседател на бугарско-македонската историска комисија.

Неговата изјава доаѓа во контекст на иницијативата на Националниот совет на македонското национално малцинство за подигање споменик „Мајка Македонија“ во Нови Сад, посветен на населувањето Македонци во Војводина.

Според Кајчев, преселувањата биле поврзани со промените во етничката структура на Војводина по војната, кога германското население било масовно протерано, а југословенските власти барале нови жители за испразнетите населби.

„Се врши депортација на македонски Бугари, претежно од Јужна Македонија, од позападните краишта како Воденско, Леринско и Костурско, а помал дел и од територијата на Вардарска Македонија. Практично, тие насилно се населуваат таму во 1945-1946 година“, вели Кајчев.

Како автентично сведоштво за животот на овие преселеници во Војводина, тој ја посочува автобиографската книга на писателот Ташко Георгиевски.

„Иако подоцна ги добива сите почести во Социјалистичка Република Македонија и станува академик, во својата автобиографија тој доволно отворено ги опишува страдањата и маките на егејците, како што тогаш ги нарекувале во Војводина. Насилно биле однесени таму, немале право на државјанство и биле третирани како луѓе од втора категорија“, изјави Кајчев.

Според него, преселувања имало и од Југоисточна Македонија, вклучително и од Драмско. Кајчев тврди дека дел од тие луѓе биле предадени од тогашната бугарска држава на Југославија како Македонци, а не како Бугари.

Тој додава дека дел од преселеното население било незадоволно од режимот и барало да се пресели во Бугарија.

„Има обемна документација во бугарските архиви за нивната желба да се вратат во Бугарија како Бугари и, по многу тешки административни процедури и сложени преговори меѓу Бугарија и Југославија, успеваат да се иселат во Бугарија и таму да го продолжат својот животен пат“, вели историчарот.

Кајчев оценува дека во следните децении, под влијание на официјалната политика во Титова Југославија, кај дел од населението се менувала и националната идентификација.

Според Кајчев, по 40-тите години во Србија, а особено во Војводина, се оформува македонска заедница, во услови кога Македонците се признаени како еден од конститутивните народи на југословенската федерација.

Тој потсетува дека југословенската идеологија се темелела на шест признати народи – Словенци, Хрвати, Срби, Црногорци, Македонци и Муслимани, при што последната категорија се однесувала на словенското муслиманско население во Босна и Херцеговина, денес главно определувано како Бошњаци.

Кајчев смета дека кај потомците на преселеното население со текот на времето дошло до значителна интеграција и асимилација.

Според неговата проценка, денешната заедница брои неколку илјади лица, а српскиот во голема мера е станат домашен јазик, додека македонските дијалекти се користат значително поретко.

Историчарот ја поврзува и актуелната иницијатива за споменикот со современите односи меѓу Србија и Северна Македонија.

„Во овој случај македонската заедница во Војводина се јавува како инструмент што се користи за реализација на ваков тип политики“, изјави Кајчев, наведувајќи го неодамнешното заедничко одбележување во Нови Сад во присуство на премиерите на Северна Македонија и Србија.

Според него, станува збор за „инструментализација на историјата“ и за претставување на преселувањата од 40-тите на начин што, според неговото толкување, не ја одразува нивната присилна природа.

Кајчев оценува и дека, иако во Србија голем дел од политиките на Тито денес се предмет на критика, во современата надворешна политика повторно се појавуваат одредени елементи од поранешниот југословенски концепт, приспособени на актуелните политички цели.