Европскиот парламент денеска ќе го гласа извештајот на Вајц за Северна Македонија

Извештајот на европратеникот Томас Вајц за напредокот на Северна Македонија ќе биде ставен на гласање денеска на седницата на Европскиот парламент во Стразбур, јави БГНЕС. Гласањето ќе се одржи по 13:00 часот по бугарско време.

Дебатата за извештајот се одржа вчера, на 8 јули. Известувачот Томас Вајц истакна дека во извештајот е запишан условот за измена на Уставот и конкретно – внесување на Бугарите во него. „Во Северна Македонија гледаме големо странско влијание. Треба да се бориме против него, без разлика дали е српско, кинеско или руско“, беше категоричен тој.

Европратениците ќе гласаат и за извештаите за Албанија, Босна и Херцеговина и Грузија.

За отстранување на формулациите „македонски идентитет“ и „македонски јазик“ постигнаа согласност трите најголеми политички сили во Европскиот парламент – ЕНП, С&Д и Обнови Европа. Се очекува мнозинството во пленарната сала во Стразбур да ги поддржи амандманите.

Во проект-резолуција на Европскиот парламент, заснована на извештајот на Томас Вајц, директно се нагласува целта на српскиот геополитички проект „Српски свет“ за доминација на Балканот. БГНЕС потсетува дека тој не е само економски, туку има цел промена на државните граници во регионот и ги опфаќа Република Српска, Црна Гора, Косово и Северна Македонија.

Во точка 80 од извештајот се изразува: „загриженост во врска со проектот ‘Српски свет’ и фактот дека претставници на Владата на Северна Македонија го поддржуваат и го поттикнуваат овој концепт; се осудува учеството на средби кои имаат за цел воспоставување сфера на влијание што го поткопува суверенитетот на други држави и стабилноста во регионот.“

Во точка 81 се наведува: „потребата од отворање на архивите на југословенските тајни служби (УДБА и КОС – од времето на југословенскиот диктатор Тито по 1945 година), кои се чуваат и во Северна Македонија и во Србија, како и потребата овие архиви да бидат отворени на регионално ниво, со цел надминување на тоталитарното минато на транспарентен начин, за зајакнување на демократијата, отчетноста и институциите на Западен Балкан.“

„Северна Македонија и понатаму е цел на непријателски странски операции за влијание, вклучително и обиди за разединување на општественото ткиво на земјата и искористување на антиевропски настроенија, особено преку таблоиди и медиуми на српски јазик, кои функционираат како регионални засилувачи на кремлските наративи и уживаат значително влијание“, се истакнува понатаму во документот. Таму се потсетува дека Северна Македонија протера 13 руски дипломати во периодот од 2018 до 2023 година поради активности кои не се во согласност со нивниот дипломатски статус, што упатува на континуирано присуство на прикриени мрежи за влијание. Се прецизира дека Кина настојува да го прошири своето влијание преку контрола врз информациите, инвестициска дипломатија и присилни клаузули во договори за инфраструктурни заеми.

Во извештајот се предупредува дека кинески дипломатски структури финансирале платена содржина и коментари во македонски медиуми без јасно означување. Анализа од 2023 година утврдила дека субјекти поврзани со руската држава користеле српски медиумски посредници за да шират наративи непријателски кон НАТО и да тврдат дека ЕУ ја притиска Северна Македонија „да се откаже од својот идентитет“.

Во проект-резолуцијата, објавена на веб-страницата на Европскиот парламент, се изразува загриженост дека Северна Македонија и другите држави од Западен Балкан, кандидати за членство во ЕУ, се особено силно погодени од странско мешање и кампањи за дезинформација, вклучително и хибридни закани, стратешка корупција, нетранспарентни финансиски текови и присилни инвестициски практики, особено со потекло од Русија и Кина.

Се изразува загриженост за „улогата на Унгарија и Србија во поддршката на геополитичките цели на Кина и Русија, а во овој контекст – ризикот од зависност од Кина поради асиметрични договори за заеми, како и заемот од Унгарија за Северна Македонија, кој, изгледа, е со кинеско потекло“.