Храмот „Св. св. Петар и Павле“ во Добриниште чува два века историја, бесценети икони од времето на Преродбата и уникатни црковни светини

Храмот „Св. св. Петар и Павле“ во Добриниште е меѓу највредните споменици на православното духовно наследство во Разлошкиот крај и повеќе од 190 години претставува постојан центар на духовниот живот на локалната заедница, јавува БГНЕС.

Историјата започнува во 1834 година, кога жителите на Добриниште започнале со изградба на нов, голем православен храм, кој требало да одговори на потребите на сè побројното христијанско население. Изградбата продолжила и во 1835 година, кога црквата била целосно завршена.

Во тоа време Добриниште се наоѓало во границите на Османлиската Империја и било дел од Самоковската епархија, предводена од митрополитот Игнатиј. Изградбата на толку впечатлив храм во тој историски период имала особено значење, бидејќи во првата половина на XIX век бугарските православни заедници постепено добивале можност да градат нови цркви, по долг период на ограничувања. Токму тогаш во Разлошкиот крај започнала изградбата на неколку репрезентативни преродбенички храмови, кои станале симбол на духовното будење на локалното население.

Храмот се наоѓа во самото срце на Добриниште, на плоштадот „Македонија“, и остава силен впечаток со своите димензии и архитектура. Изграден е како трикорабна псевдобазилика со припрата и отворена јужна галерија. Има два влеза — од западната и од јужната страна, а источниот дел завршува со полукружна апсида. Објектот е долг 22 метри, широк 17,60 метри и висок 5,40 метри, додека дебелината на камените ѕидови достигнува околу 80 сантиметри, што сведочи за цврстината на преродбеничкото градителство. Црковниот двор е ограден со висок ѕид изграден од камен и малтер.

Уште при влегувањето во црквата, вниманието на посетителите го привлекува величествениот резбан иконостас, кој е меѓу највредните уметнички богатства на храмот. Според Неврокопската света митрополија, тој бил изработен од прочуените мајстори на Дебарската резбарска школа, чии дела се вбројуваат меѓу врвните достигнувања на православната црковна уметност на Балканот. Особена вредност имаат и царските двери, кои биле донесени од Рилскиот манастир и поставени во иконостасот како знак на духовната поврзаност меѓу двете светилишта.

Во храмот се чува богата збирка преродбенички икони, создадени од претставници на неколку од најпознатите уметнички школи во Бугарија. Меѓу нив се Самоковската, Банската и Каракојската школа. Посебно место заземаат делата на истакнатиот преродбенички зограф Тома Вишанов Молерот, кој е меѓу основоположниците на Банската уметничка школа. Неговите дела се сметаат за едни од највредните примери на преродбеничкото црковно сликарство во регионот.

Првично, внатрешноста на храмот била богато живописана. За време на една од подоцнежните обнови, голем дел од фреските биле покриени со слој боја, а денес од нив се зачувани само четири медалјони со ликовите на светите евангелисти Матеј, Марко, Лука и Јован. Тие и понатаму потсетуваат на првобитната раскош на преродбеничката декорација.

Меѓу највредните реликвии што се чуваат во храмот е таканареченото Московско евангелие. Ова старопечатено богослужбено издание ѝ било подарено на црквата од Георги Темелков и со децении се користело за време на богослужбите. Тоа претставува вреден споменик на православната книжевна традиција и е една од најпочитуваните светињи во Добриниште.

Друга исклучително вредна светиња е прочуениот Чипкаст крст, кој се одликува со извонредно фина резба изработена од ореово дрво. Неговото име произлегува токму од ажурната декорација, која потсетува на чипка. Авторот на ова уникатно дело останува непознат. Според зачуваните податоци, крстот бил пренесен во храмот „Св. св. Петар и Павле“ откако постариот храм „Успение на Пресвета Богородица“ бил тешко оштетен во пожар за време на Балканските војни. Благодарение на грижата на жителите на Добриниште, светињата била спасена и до денес се чува во сегашниот храм како една од неговите најголеми вредности.

Историјата на храмот минувала низ тешки искушенија. Првобитната дрвена камбанарија била урната за време на Балканската војна во 1912–1913 година. Потоа, во 1926 година, била извршена обемна реконструкција на целата црковна градба. Тогаш над припратата била изградена нова камбанарија, а над централниот кораб била подигната купола. Прозорците биле проширени и храмот го добил својот современ архитектонски изглед. Камбанаријата завршувала со карактеристична луковична форма, типична за руската црковна архитектура.

Во 1986 година, по иницијатива на парохискиот свештеник Димитар Борисов Ноцков и со благослов на Неврокопскиот митрополит Пимен, била изградена новата висока камбанарија. Таа била обновена на местото на урнатата преродбеничка кула и денес се издига над црковниот двор како еден од симболите на Добриниште. На западниот ѕид е поставена спомен-плоча од мермер, која потсетува на историјата на уривањето и обновувањето на камбанаријата. Сегашната кула има пет камбани и часовник и е меѓу најпрепознатливите архитектонски симболи на градот.

До источната апсида, во непосредна близина на црковната ограда, се наоѓаат гробовите на свештениците што низ годините служеле во црквата. Тие сведочат за континуитетот на духовната служба и за улогата на храмот како центар на православниот живот во Добриниште.

Покровители на храмот се светите првоврховни апостоли Петар и Павле, чиј празник Бугарската православна црква го одбележува на 29 јуни. По традиција, тогаш во Добриниште се собираат свештенослужители, верници и гости од целата земја за празнична света литургија и свечено одбележување на храмовата слава.

Денес храмот „Св. св. Петар и Павле“ продолжува да биде активна православна црква во состав на Неврокопската света митрополија. Освен што е место за молитва, тој е и еден од најзначајните споменици на бугарската Преродба во Југозападна Бугарија. Во неговите ѕидови се чуваат дела на некои од најпознатите бугарски зографи и резбари, како и бесценети реликвии што ја раскажуваат историјата на православната вера и духовната истрајност на жителите на Добриниште во текот на речиси два века.