Изложба и научна сесија во Софија по повод 150 години од Априлското востание

Во Националната библиотека „Св. св. Кирил и Методиј“ во Софија на 20 април, свечено беше претставена изложбата „За слободата на еден народ“, посветена на 150-годишнината од Априлското востание. Експозицијата, која е заедничка иницијатива на библиотеката и Државната агенција „Архиви“, е дел од националните чествувања под покровителство на претседателката Илијана Јотова, јавува БНР.

„Оваа изложба е изложба на бесмртноста – на луѓето кои го превртеа бугарското време“, истакна претседателката, нагласувајќи дека секој документ, фотографија или писмо претставува дел од националната меморија и реликвија. Директорката на библиотеката, доц. д-р Калина Иванова, оцени дека значењето на иницијативата е неспорно и додаде дека востаниците биле водени од „сакралната идеја за слободата“, нарекувајќи ги „родители“ на патот кон воскресението на Бугарија.

Таа посочи дека изложбата обединува богат документарен материјал – архиви, преродбенска периодика и османлиски документи, и упати апел за обединување на напорите во име на националниот интерес. Претседателот на Државната агенција „Архиви“, доц. д-р Михаил Груев, нагласи дека изложбата е израз на долг и признателност кон хероите на Априлската епопеја и дел од пошироките научни и општествени напори за осмислување на настанот.

Груев го истакна значењето на 20 април 1876 година како една од најпаметните дати во бугарската историја, додавајќи дека изложбата прикажува и познати и помалку познати документи, од кои дел се изложени за првпат. Таа ги следи настаните во сите револуционерни окрузи, улогата на бугарската емиграција и меѓународниот одѕив, кој, според него, го претворил востанието од воен пораз во политички успех што довел до Ослободувањето.

Кураторите претставија повеќе од 130 документи распоредени во 24 панели – писма, телеграми, протоколи, фотографии и карти, вклучително и материјали од странски архиви. Меѓу авторите се Христо Ботев, Васил Левски, Љубен Каравелов и Стефан Стамболов, а изложени се и оригинални печати, сеќавања на учесници и сведоштва за подоцнежните чествувања. Доц. д-р Милен Михов истакна дека материјалите го отсликуваат духот на времето и драматичните настани од пролетта 1876 година, како и ликови на Георги Бенковски и Панајот Волов.

Во рамки на настанот беше претставено и фототипско издание на книгата „Жален спомен за лутите рани на Бугарија през 1876 г.“. Авторката на предговорот, гл. ас. д-р Андријана Спасова, нагласи дека изданието „не е само историски документ, туку сведоштво за раѓањето на колективната меморија“, комбинирајќи историја, поезија, мемоарна проза и публицистика.

Во Ректоратот на Софискиот универзитет се одржа свечена научна сесија со учество на водечки бугарски историчари. Деканката на Историскиот факултет, проф. д-р Мира Маркова, ја истакна улогата на младите: „Во почетокот на нови периоди секогаш стојат младите – со стремеж, храброст и жед за промена“. Ректорот на универзитетот проф. д-р Георги В’лчев додаде: „Во кризни моменти треба да се враќаме кон настани кои покажуваат дека бугарскиот народ секогаш наоѓал сили да оцрта нова насока“.

И денес, век и половина подоцна, Априлското востание останува симбол на саможртва, достоинство и стремеж кон слобода.