Јордан Пиперката – војводата со лут карактер и огнен дух

На денешен ден во 1903 г. е убиен војводата Јордан Силјанов Пиперката, кој го дал својот живот во борбата за заштита на Бугарите во поробена Македонија, пишува БГНЕС.

Роден е на 23 јуни 1870 година во селото Козица, Отоманска империја. Израснал во сиромашно семејство и учел во Битолската гимназија. Како млад заминал во Бугарија, каде што се запознал со учесници во Кресненско-Разлошкото востание и така станал дел од националноослободителното дело. Првпат влегува во Пиринско (тогаш поробена Македонија) заедно со војводата Дончо Златков. Во 1895 година учествува во акции на Врховниот македоно-одрински комитет (ВМОК).

Станува подвојвода во четата на Никола Геројски, а подоцна се приклучува кон четата на Дуко Тасев, а по две години е испратен по комитетска работа во Софија. Близок е со Борис Сарафов, кој неколку пати му доверувал на Пиперката задачи за извршување смртни пресуди врз шпиони и предавници на револуционерното дело. Во Софија се зборувало за него како за човек со лут карактер, од каде веројатно потекнува прекарот „Пиперката“ – бил решителен и посветен на борбата за ослободувањето на Македонија.

Заедно со своите соборци Пиперката помага за создавањето на четничкиот институт во Крушево. Учествува во борби против турската војска и како војвода на чета. Познат е по случајот во селото Брезово, кога со еден куршум го убил јузбашијата на турската полиција – за случајот е испеана песната „Огин го гори Брезово“. По Солунскиот конгрес и донесувањето на одлука за масовно востание во Македонија, Јордан Пиперката е делегат од Демирхисарско на Смилевскиот конгрес, претседаван од Дамјан Груев, кој ја донесува одлуката за борбени дејства во најдобро подготвениот реон во Македонија – Битолскиот. По конгресот тој се враќа во својот реон и се подготвува за решителниот ден – 20 јули (Илинден), кога е донесена одлуката за кревање на Илинденско-Преображенско-Крстовденското востание.

Јордан Пиперката планира да го нападне и заземе турскиот гарнизон во селото Прибилци. Четата води повеќечасовна борба со турски аскер, по што се повлекува во селото Цер. Во текот на целиот август четата на Пиперката води борби против османлискиот поробувач. На 21 август Бахтијар паша, по падот и заземањето на Крушевската република, го запалува селото Цер, кое се сметало за тврдина на Пиперката. На 22 август неговата чета е опколена. Борбата е жестока и четата прави обид да го разбие обрачот на османлиската војска. Додека четата се повлекува, Пиперката останува во нејзиниот грб за да ги прикрива луѓето и да остане последен. Ранет е во левото рамо, но продолжува да се бори со својот пиштол сè додека не му снемало куршуми, по што паѓа убиен.

Неговото име е овековечено на споменикот „Паднати за слободата на Македонија“ во Ќустендил. Негова спомен-плоча има и на куќата во Брезово, во која во 1902 година се криела неговата чета.

Јордан Пиперката е опеан во многу народни песни, од кои најпозната е „Се собрале комитите“. Тешко била примена веста за смртта на славниот војвода. Една од песните за него завршува со зборовите: „Вечна му слава… вечна му слава!“.