На 25 ноември 1835 г. во Шкотска е роден американскиот индустријалец и филантроп Ендрју Карнеги
На 25-ти ноември 1835 г. во Шкотска е роден американскиот индустријалец и филантроп Ендрју Карнеги.
Во 1848 г. емигрира во Америка и се населува во Пенсилванија. Од 1890 г. е начело на американската челична индустрија. Негово верување е дека богатите имат морален долг да бидат големи филантропи. Е. Карнеги е еден од најбогатите луѓе на своето време и вложува над 350 милиони долари во благотворителни иницијативи, кое што при современите услови е над 10 милиарди долари. Во Питсбург создава Техничко училиште „Карнеги“ кое се раширува и претвора во универзитет „Карнеги Мелон“. Покасно вложува уште 10 милиони долари за научни цели. Изградил стотици обштествени библиотеки, како и неколку големи научноистражувачки центри и фондации. Дарува немала сума за изградба на концертната сала во Њу Јорк, именувана во негова чест „Карнеги Хол“. Во 1910 г. Карнеги дава 10 милиони долари за создавање на фондација за мир: Carnegie Endowment for International Peace. Неговата фондација го спонзорира спровдувањето на познатата Карнегиева анкета после Меѓусојузничката војна во 1913 г. Тој учествува со 1,5 милиони долари за изградба на Дворецот на мирот во Хаг, каде што се наоѓа Меѓународниот суд на ООН.
Ендрју Карнеги умира на 11-ти август 1919 г. во Масачусец, САД.
“Тероризирањето продолжило за време на страстната седмица, така што властите се надевале, дека ќе има многу исплашени Бугари, кои што нема да одат во Бугарската црква на Великден. Бугарското население, тоест огромно мнозинство од христијанското население во Скопје, ја искористило својата последна возможност да отиде во својата црква и да земе учество во религиозната поворка. Спротивставувањето на свештениците и на учителите од градот продолжило покрај сите прогонства. На 11/24 мај – националниот празник „Св. Кирил и Методи” – населението ја игнорирало заповедта, со која што им се забранувало да ги затварат дуќаните. На следниот ден биле извршени домашни претреси по повод раскривањето на нова револуционерна организација.
Периодот до 28 март/10 април се искористува за завладување на Бугарските манастири и цркви во градот. На 17/30 јуни во Велес биле уапсени мошне многу луѓе. Во тој број влегувале сите учители од градот и селата, сите свештеници и служители и околу 150 до 200 жители на градот. Всушност тоа е признание за силата на националното чувство во тој мал град, кој што бил секогаш еден од најактивните центри на Бугарското национално движење. Се појавуват исто така и маченици. Касно вечерта на 18-ти јуни еден свештеник на име Иван Аврамов заедно со петима млади мажи од квартал Којник бил извлечен од затворот и заведен во „Црната куќа”. Грлото на свештеникот било прережано, а телото фрлено од мостот во Вардара. Реката го исфрлила близу до брегот, брадата му била искубана. Никој не смеел да го земе и да погреба телото. Пететемина млади мажи биле исто убиени, телата не биле најдени. Целта на тие мерки била да послужат за поука. Властите образувале нешто како собрание, кое што со резолуција ја отфрла Екзархијата и ја признава Србската црква, така што истовремено со тоа се декларира србската припадност.
Во Битола пребројувањето на населението започнало во декември. Специални комисии биле испратени по селата да го убедуват населението да се запишат Срби, така што ги принудувале исто така црквите и училиштата да се објават за србски. Започнала кампања за разоружување на населението.
Во февруари положбата се влошила. Бранислав Нушич, назначен за префект бил заменет од друг симпатизер на военољубивите кругове и на „Црна рука”. Постапките на насилство против отделни луѓе, како и произволното налагање на глоби се претворило во честа појава. Сред населението избувнала паника, причинета од случајот со семејството Стамболџиеви, избиено во нивниот дом, без да се откријат какви и да било траги од убијците. По декларацијата, направена од г-н Пашич, прогонвањето на Бугарите ставало се’ пожестоко. Отделни свещеници и учители се принудени да отстапат и да се објават за Срби. Спрема неподчинетите се преземал во дејство методот на „разоружување”, придружен со претреси на домовите и измачувања. Од 17 до 19 јуни властите уапсиле во Битола повеќе од 600 души и ги држеле потполно изолирани. Истовремено жителите биле поканети по квартали на местожителство да потпишат декларација дека словените од Битола, кои припаѓаа досега на Екзархијата, во црква „Св. Недела” изјавуваат оти е извесно од историјата, дека биле Срби од стари времина итн. Кога бил поканет да ја потпише декларацијата, еден стар трговец на име Пиперков одговорил: ЈАС СУМ СТАР ЧОВЕК, НА 60 ГОДИНИ. ТАТКО МИ СЕКОГАШ МИ КАЖВАЛ, ДЕКА ДЕДО МИ БИЛ БУГАРИН. СЛЕДСТВЕНО ЈАС И МОИТЕ ПРИЈАТЕЛИ НЕ СМЕ СОГЛАСНИ ДА ПОТПИШЕМЕ И НИШТО ОСВЕН СИЛАТА НЕ МОЖЕ ДА НЕ’ ПРИНУДИ ДА ГО НАПРАВИМЕ ТОА. Тие несреќници не можеле сеуште да ја прифатат како реална веројатноста Битола да стане србски град. На 10/23 јули комендантот по заповед на Главната комана предал наредбе до сите учители да се откажат од Екзархијата, да станат србски чиновници и веднаш да подадат индивидуални молби. Учителите декларирале, дека не се согласни да одат против своите убедувања и побарале да им биде одобрено да живеат како обични луѓе. Комендантот изјавил, дека во таков случај тој ќе нареди нивно изгонување од земјата уште следниот ден. Една кореспонденција, испратена на 14-ти октомври од Битола до Виена преку Солун:
„Градот Битола е наполно опкружен од воен кордон. Мерките на Србите се се’ подраконски, зашто како тие да се плашат од секакво раздвижување сред Бугарите… Властите сакат да ги принудат Бугарите да ги испраќат децата во србските училишта (бугарските се затворени). За таа цел полицајците одат од куќа на куќа и ги предупредуват луѓето, дека кој што не ги испрати децата во србските училишта, ќе биде глобен. Глобата од 100 франка ги заплашува оние, кои што воопшто не ги испраќат децата на училиште, а 200 франка ќе платат тие, кои што ги испраќат во несрпски училишта. Кој што ги испраќа децата да учат во туѓина, ќе плаќа 600 франка.” Во една друга кореспонденција од Битола од 29-ти ноември пишува:
„На 12/25 ноември 51 Бугарски селани биле убиени во кварталот Бумба и уште еден селанец во Ченгел Каракол од самите власти. Практиката на полицајцте е да ги ограбуват селаните, кога се враќат од пазар, од како ги продале стоките или си купиле нешто. Изчезнати се селани од селата Острилци, Ивановци, Рувци, Бела Црква, Воѓани и Беранци. Во Крушево се пребиени пет души. Во Острилци бројот на биените луѓе е девет; во Ивановци – осум; во Беранци – девет; во Српци – седум; во Обршани – четири; во Подино – три“.“
