Политички морал или ново пребројување на мајмуните
Христо Михајлов
Во современата политичка реторика, сè почесто се слуша дека некој „излегол“ или „слегол“ од политичката сцена. Модерно е да се зборува за „сцени“ – збор што потсетува на театри, кина, телевизии. А сепак, не така одамна, наместо „сцена“, често се користеше турцизмот „плоштад“. Тие плоштади, долго време запустени, одекнуваа само при југословенските манифестации. Селските мегдани, тесни и преполни во едно друго време, останаа празни.
Со распадот на СФРЈ, плоштадите оживеаја – големи митинзи во градовите, собири во селата, партиска еуфорија. И денес, 35 години подоцна, пред претстојните локални избори, политичките мегдани повторно стануваат тесни. Партии и коалиции мобилизираат сили, кандидатури никнуваат од сите страни, а истуркувањата со засукани лакти се сè погруби.
Од скромност до нескромни самопофалби
Агитацијата е во полн ек. Некои кандидати нескромно се удираат во гради, истакнувајќи ги своите (или на своите пријатели) успеси. Скромноста, почитта и признателноста се реткост. На нивно место – посредственоста, која, бидејќи е посредствена, е безогледна, брутална и брзо наоѓа пат до врвот.
Хероите на денот често не се оние што пред десетлетија водеа идејна борба против србокомунизмот, туку оние што ја „уловија“ насоката на политичкиот ветер есента 1990 година. Непризнателноста – одбивањето да се признаат заслугите на другите – е ниско морално својство, особено штетно кога е водено само од лични амбиции.
Лекциите од минатото – заборавени?
Во парламентот, вистинската законотворна работа не се прави со убави фрази и пози, туку со знаење, искуство, трпеливост, еластичност, а понекогаш и тврдост – особини што најчесто доаѓаат со зрелите години. Младоста, иако енергија има во изобилство, гледа повеќе кон сегашноста и ретко има искуство за да ја предвиди иднината.
Национален интерес е од денешната перспектива да се размислува за иднината на државата – не само политички, туку и морално и општествено. Најтешкиот пораз што го нанесе југокомунизмот во социјалистичките земји не беше сиромаштијата, туку духовното осакатување.
Македонија – последната „лабораторија“?
Историјата нè учи дека нови лекови за болни општества се тестираат како во лабораторија – прво на животни, потоа на луѓе. Но комунизмот, измислен од Маркс, Ленин и Сталин, директно се „тестираше“ врз стотици милиони луѓе. Резултатот – катастрофа. Името се менуваше: комунизам, болшевизам, социјализам, „социјализам со додавки“, па демократија со наводни „реформи“. Секогаш со ново пакување, но со истата суштина.
Повеќето народи ја научија лекцијата и одбија да бидат „мајмуни“ во политички експерименти. Единствено Македонците, и денес, често се заведени од истите експериментатори – кои веќе си обезбедија капиталистичко благосостојба за своите семејства – да продолжат да им веруваат.
Судбинскиот избор 2025
Октомври 2025 година може да биде историски момент – или нов национален срам. Ќе останат ли Македонците „опитни животни“ во туѓи експерименти или конечно ќе го прекинат кругот? Одговорот ќе покаже дали минатото било лекција – или само уште една сцена од истиот стар политички театар.
