| |

Позиција во однос на актуелната политичка ситуација во Република Северна Македонија

Пишува: Елисавета Белобрадова

На 12 мај, новоизбраната претседателка на Република Северна Македонија положи заклетва пред Собранието во Скопје. Но, Гордана Силјановска-Давкова не го спомна зборот „Северна“, што е јасно прекршување на меѓународните договори на државата, особено на Договорот од Преспа. Овде е важно да се спомене дека новиот претседател на РСМ во својата предизборна кампања изјави дека сака „поинакво толкување“ на Преговарачката рамка со ЕУ и ревизија на Договорот за добрососедство со Бугарија, а нејзината партија сака да ги укине и двата договори со години – и оној со Бугарија, и оној со Грција.

Згора на тоа, Гордана Силјановска при полагањето заклетва не го ни спомна зборот „Република“ во името на државата. Таа изјави дека ќе ја извршува функцијата „претседател на Македонија“. Ова нѐ тера да се запрашаме дали се работи за ненамерна грешка, или намерна, како изоставувањето на Северна? Затоа што денеска нема држава „Македонија“ – тоа е историско-географска област која навлегува на територијата на повеќе држави, а кај нас тоа е изразено во Пиринска Македонија. Во таа насока, причина за загриженост за националната безбедност се дел од предизборните изјави на Силјановска во кои таа апелира за „признавање на Македонците во Пиринска Македонија“. Ова е особено вознемирувачко, но за жал никој од политичарите кај нас не реагираше, а се работи за целосно кршење на Договорот од 2017 година. Со темата за непостоечкото „македонско малцинство“ си поигра и лидерот на победничката партија, Христијан Мицкоски, според кого Бугарија води „асимилаторска политика против македонската заедница“ во земјава, како и поранешниот претседателот Пендаровски, кој, исто така, кршејќи го Договорот за добрососедство и пријателство, се сретна со претставници на партијата ОМО „Илинден“, која не е регистрирана кај нас. Сепаратистите охрабрени од Скопје неодамна, на 4 мај, организираа антибугарска демонстрација во градот Сандански, на која беа поканети екстремно десничарски националистички организации од Европа, нешто што беше прифатено од бугарските власти од нејасни причини.

Сите вакви обиди за барање „македонско малцинство“ и некаков реципроцитет во однос на барањето за вклучување на македонските Бугари во уставот на РСМ мора категорично да се пресретнат, да се разоткријат и да се разобличат пред меѓународната заедница како прекршување и мешање во внатрешните работи на нашата суверена држава.

Останувам на ставот дека договорите мора строго да се спроведуваат. И меѓу Бугарија и РСМ, и меѓу ЕУ и РСМ, како и обврските и одговорностите кои произлегуваат од членството на РСМ во НАТО. Самиот почеток на преговарачкиот процес и идното членство на РСМ во ЕУ ќе зависи од целосното спроведување на обврските од нејзина страна, кои се одобрени од сите земји од јули 2022 година. Ова го вклучува т.н „Француски предлог“, кој е заеднички став на сите земји-членки на ЕУ (а не некој „бугарски диктат“, како што го нарекуваат победниците на изборите во Скопје), Договорот од 2017 г. и вклученото во неговите протоколи. Ова е местото за потсетување дека во 2022 г Демократска Бугарија ја имаше главната заслуга сите бугарски услови да бидат вклучени во т.н „Француски предлог“ и тој да се изгласа во бугарскиот парламент, со што станаа дел од Преговарачката рамка.

После тоа, сепак, дојде до застој, обврските од македонска страна не беа исполнети, работата на Мешовитата комисија дојде до застој. Имаше физички напади врз луѓе, палење и пукање во нашите културни клубови. И двата клуба на кои присуствував на отворањето, во Битола и во Охрид, беа затворени од властите, благодарение на специјалниот закон што го донесоа против тамошната бугарска заедница. Говорот на омраза против Бугарите и Бугарија се засили и од страна на власта и на опозицијата. На сцената вечерта по изборите меѓу Мицкоски и Силјановска го видовме како слави и осудениот потпалувач на бугарскиот културен клуб „Иван Михајлов“ во Битола, Ламбе Алабаковски. Ова е намерна демонстрација кон македонските Бугари и јасна најава каков ќе биде односот на новата влада кон нив. Бидејќи истото не е чудно, но логично продолжување на долгорочната политика на репресија врз нив, неколку нивни организации најавија бојкот на изборите, бидејќи не гледаат политичка партија која може да им ги гарантира правата, а тие се загрижени за својата иднина.

Лидерот на партијата што победи – Христијан Мицкоски, со години се изјаснуваше против нашето главно барање, кое е и услов за почеток на преговорите – вклучување на Бугарите во Уставот на државата. Тој тоа го нарекува „бугарски диктат“ и најави дека има за цел да го одложи по влезот на РСМ во ЕУ. Тој е и против „Договорот за пријателство и добрососедство“ од 2017 година, сака да склучи некаков анекс кон него, со кој повторно ќе се преговара за обврските на македонската страна. Кога по изборите бугарскиот премиер Главчев посочи дека Бугарија повеќе нема да прави отстапки, Мицкоски изјави дека „тогаш ќе чекаме да дојде некој разумен со кого ќе разговараме“. Притоа, Мицкоски во своите говори кажа дека не верува во правилото на едногласна одлука од страна на ЕУ – односно неговата партија нема намера да спроведува меѓународни договори, нема да спроведува реформи, вклучително и во однос на уставот, и едноставно ќе се чека повторно да се преговара за рамката за преговори и/или да се отфрли условот за консензус за прием на нови членки на ЕУ. На ова треба да додадеме дека во РСМ има партии и политичари, вклучително меѓу претседателските кандидати кои отворено се изјаснуваат против членството на земјата во ЕУ.
Сето ова ме тера длабоко да се сомневам дека Северна Македонија навистина ги прифаќа европските вредности, дека е демократска земја и има волја и став да стане дел од европското семејство.

Крајно време е Бугарија да ја исполни својата обврска кон нашите сонародници во РСМ и да се грижи за нив со сите можни средства што и стојат на располагање, вклучително и преку застапување пред меѓународните институции кои се занимаваат со заштита на човековите права – ЕК, ЕП, ОБСЕ, ОН. , итн.

Бугарија не смее да попушти или да прави дополнителни компромиси, туку да ги брани своите национални интереси, без разлика која политичка сила или коалиција ќе дојде на власт.
И важно е уште еднаш да се укаже, особено на вниманието на новата власт во Скопје, дека условите кон нивната земја не се само за уставни измени, туку и за почитување на Договорот за пријателство и добрососедство и договореното во двата протоколи кон него, во кои се содржани нашите барања за историја, содржината на учебниците, отворањето на досиејата на тоталитарните комунистички служби. Овие три параметри заедно се дел од преговарачката рамка и ниту еден од нив ниту таа самата не може да се ревидира или повторно да се преговара. Ова повеќепати беше потенцирано од различни претставници на ЕУ, но сепак беше и остана дел од предизборните ветувања на новите победници на изборите во Скопје. Општеството во Република Северна Македонија ќе се соочи директно со оваа реалност, а во меѓувреме, Бугарија мора да ги брани своите национални интереси со зголемено внимание и висок степен на посветеност.



Слични Објави