Познатиот и непознатиот Иван Михајлов

//

Пишува: Иван Николов за БГНЕС

Од 1924 година, кога Иван Михајлов застанува на чело на ВМРО, до денес во Србија, Југославија и во југословенска Македонија, неговиот лик е обоен во најцрни бои.

Неговиот живот, а особено неговата револуционерна активност, се протега како крвава завеса врз пропагандната тезга и на монархистите на Караѓорѓевичите и на југокомунистите на Тито во Белград и Скопје.

Идеите на овој бескомпромисен човек, првично за автономна Македонија, а подоцна и за Независна македонска држава, со силен бугарски карактер, се закана за Тито. Неговиот план за преземање на Вардарска Македонија во нова југословенска федерација беше врвна мерка за кредибилитет, особено во партизанските дувла. Таму, секој што покажал најмала склоност кон автономија или манифестација на бугарска самосвест, завршил во непознат гроб, за потоа да биде украсен со ореол на борец против „бугарскиот окупатор“. Сите агитациони партиски материјали во Македонија – апели, манифести – имале за цел да ја сатанизираат личноста, работата и следбениците на Иван Михајлов. Типичен пример за тоа е Манифестот за свикување на првиот состанок на АСНОМ (Антифашистичко собрание за народно ослободување на Македонија) на 2 август 1944 година, каде што читаме:

Македонски народе…Чкатровци и Гузелевци, Китинчевци и Ципушевци се натпреваруват коj посрамно да те продаде…Крволочката банда на Ванчо Михайлов…пак се jавува на предателската сцена, овоj пат на чело со познатиот фашистички агент Александар Станишев…“( Михаjло Апостолски. Сочинениjа, том I , Скопиje , 1975 г.)

Исто така, сакам да ве потсетам дека речиси секоја смртна казна против автономистите и осомничените за бугаризам по 1945 година во Скопје е оправдана со епитетите „Ванчомихајловист“ и „Бугараш“.

Како противтеза на сите напади кон Иван Михаилов до 1944 година, може да се разгледува оценката на турскиот министер за внатрешни работи Шукриу Каја, за последниот водач на ВМРО, пред тогашниот бугарски амбасадор во Анкара Т. Христов. Последниот го информира за истата во доверлив извештај од 28 мај 1938 година, премиерот и министер за надворешни работи, д -р Георги Kјосеиванов. Еве извадок од најважниот дел од овој извештај:

„… Во овој тон, Шукриу Каја говореше долго. Јас, ми рече, не сум го видел Михајлов. Тој никогаш не побара да ме посети, иако имаше право да го стори тоа како политички емигрант и знаеше дека нема да одбијам средба со него. Згора на тоа, тој никогаш не ни побарал пари и ние никогаш не сме му понудиле ништо затоа што сме убедени и се плашиме дека тој ќе одбие каква било материјална помош. Тој е идеалист, кој ја носи својата судбина со тишина и гордост и кој трпи секако вид лишувања. И за што навистина се бори? – За поголема Бугарија, нели? – За национална идеја, нели? „Би се одрекол себеси ако ја осудам неговата активност и ако го осудам на прогонство и мизерна смрт поради тоа“ (Цочо Билјарски, „Иван Михаилов во објективот на полицијата, дипломатијата, разузнавањето и печатот“, Софија, 2006 година, стр. 299)

Несомнено, Иван Михаилов е нестандардна личност, комбинирајќи многу квалитети што на прв поглед дури доаѓаат во конфликт или меѓусебно се исклучуваат. Тоа е на површината. Транзицијата од револуционерна и конспиративна активност во легална пропаганда, поддржана со висок интелектуален набој, разоткривањето на идеолошката машинерија на Тито, во која бугарскиот елемент во Повардарието мора да се стопи, открива размери на богато надарен човек.

Во раните 1920 -ти години, неспорниот водач на ВМРО, Тодор Александров, увидел дека четничките акции и нападите врз новите поробувачи на Македонија веќе не го даваат посакуваниот резултат и дека треба да се испробаат и алатките на дипломатијата. Кремљ и Коминтерната го гледаа ова преориентирање во активностите на Организацијата како можност за пробив во нејзината конзистентна национална идеологија. Регрутирањето на Димитар Влахов и Петар Чаулев од агентите на КГБ, Соломон Голдштајн – Черски и Никола Харлаков, како и пасивната позиција на генералот Александар Протогеров, го ставиле Тодор Александров пред свршениот факт на таканаречениот „Мајски манифест“. Неговото предвремено објавување по наредба на Коминтерната имаше за цел конечно да ја компромитира ВМРО како конзистентна националноослободителна организација која веќе ги прифатила постулатите на социјалната револуција според калапите на Кремљ.

Сепак, мистериозниот атентат врз Тодор Александров не ги постигна целите на темниот заговор против Организацијата. Решителните и енергични акции на Иван Михајлов и неговите бескомпромисни поддржувачи успеаја да ги спречат агентите на Москва да ја преземат контролата врз организацијата.

Ова е една од непроценливите заслуги на Иван Михајлов.

Следниве редови може да се прочитаат во книгата „Тајниот фронт“ на Валтер Хаген, објавена во Виена во 1950 година, делови од која се објавени во весникот „Македонска трибуна“ во САД:

… „Оваа нејзина победа (на Организацијата – б. а) на безусловната антикомунистичка насока се должеше на новиот лидер на ВМРО, избран во 1924 година, Иван, наречен Ванчо Михајлов … Тоа што сакаше да го постигне со безрезервна инвестиција на неговите сили и неговите извонредни организациски способности, беше слободна, неделива и независна Македонија врз основа на национална еднаквост на сите народи населени таму, нешто слично на швајцарскиот модел … “

Вреди да се спомне коментарот на весникот „Македонска трибуна“ по објавениот извадок од книгата „Тајниот фронт“, што се осмелувам да го цитирам:

„Додека ги завршуваме извадоците од книгата на Хаген, ги упатуваме бугарските комунисти, заедно со нивните колеги од Скопје, да земат добра забелешка со оглед на лагите што ги кажуваат за однесувањето на македонското движење за време на војната. Авторитетен водач на германската тајна служба утврди дека движењето, и лично Иван Михаилов, немаат никаква врска со бугарската државна политика за време на војната, туку се за независна Македонија. Потоа, несреќните комунисти нека запишат – на многу други сведоштва – и она на германската тајна служба, дека во Македонија, освен за Бугарите, за други Словени („Македонци“ или слично) не може да станува збор. Задоволни сме само со овие наоди во врска со книгата за која станува збор. “ (Весник„ Македонска трибуна “, Индијанаполис, 28 јуни 1951 година).

Малку познат момент од повеќеслојната работа на Иван Михајлов по Втората светска војна е неговата преписка (1961 – 1963) со бугарскиот емигрант Стефан Маринов, доктор на Универзитетот во Келн, кој од 1947 година активно соработува со разни европски и американски весници и списанија.



Книгата на Стефан Маринов, „Најмоќниот сојузник“, објавена на германски и преведена на 12 јазици, стана вреден асистент на администрацијата на Роналд Реган во борбата против „империјата на злото“, борба што доведе до падот на Берлинскиот ѕид.

Писмата се 8 од Стефан Маринов и 5 од Иван Михајлов. Тие ја откриваат едногласноста и волјата за обединување против режимот на денационализација во Социјалистичка Република Македонија. Првото писмо било од Стефан Маринов, од 6 јануари 1961 година, во кое се говори за брошура од Иван Михаилов, без да се спомнува нејзиното име. Во своето второ писмо од 25 февруари 1961 година, Стефан Маринов нагласил: „Вие покренувате многу актуелно прашање, имено денационализацијата на Бугарите во Македонија од страна на режимот на Тито. Оваа политика спаѓа во рамките на Конвенцијата против злосторството за убиство на народите, усвоена од Обединетите нации во 1948 година. Оваа конвенција, исто така, забранува таканаречен „културен геноцид“ – денационализација во духовна смисла.

Еве еден аргумент во корист на бугарската позиција денес во бесплодните разговори со политичката и интелектуалната елита на Скопје!

Одговорот на ова писмо од Иван Михаилов датира од 13 март 1961 година … Во него читаме: „Мило ми е што имате можност да испратите некои написи за Македонија во вашата новинарска активност во странство.

Навистина, денационализацијата на Бугарите во Македонија е актуелно прашање…

… Како што споменавте – во Македонија има национален и пред се „културен геноцид“…

За почитта што ја има Стефан Маринов кон Иван Михаилов, дознаваме од неговото писмо од 22 март 1961 година:. На располагање ми се десетици списанија и весници во слободниот свет, во кои јас сум редовен соработник. „Сите овие можности може да се искористат за да се одбијат нападите на Србите и Грците против бугарскиот елемент„ во Македонија “итн. (Стефан Маринов, Равносметката, Варна, 1998, стр. 273-300)


Во 1950 година во Сент Луис – САД беше објавена на англиски јазик книгата на Иван Михайлов „Македонија. Швајцарија на Балканот “.

Во предговорот њујоршкиот професор по новинарство Џон Баклис истакнува: „Нема перспектива за светски мир, ако нема мир на Балканот. И одамна е познато дека нема да има мир на Балканот додека македонското прашање не се реши праведно, непристрасно и мирно. Како треба да се реши ова прашање – одговорот е во оваа книга на Иван Михајлов .. “

Независна Македонија – Швајцарија на Балканот е значајната слика на целиот негов долг живот, полна со жестоки борба – револуционерна и интелектуална.

Тоа е тој – Иван Михајлов, во целиот негов духовен раст.

Претходна статија

(Видео) Перев: Состојбата на најубавиот споменик на Гоце Делчев во Македонија и Бугарија е срам за градската управа

Следна статија

Идејата Македонија-Швајцарија на Балканот е неразбирлива за сегашните политичари

Најново од Истакнато