Резолуцијата на Европскиот парламент и „Српскиот свет”

Иван Николов/БГНЕС

Европскиот парламент усвои Резолуција со која ја осуди политичката криза и репресиите во Србија. Огромен дел од европратениците, по месеци двоумење, застанаа на страната на студентите и граѓаните кои веќе една година протестираат, како и на дел од опозицијата против Вучиќ.

Со тоа Европскиот парламент, по долго колебање, се позиционираше во однос на настаните во Србија, и покрај растечките авторитарни процеси, корупцијата, ослабувањето на правосудните институции и отфрлањето на европските вредности. И покрај резервите кон опозицијата, која сè уште не успеа јасно да се разграничи од Вучиќ и да понуди нова европска алтернатива за Србија. Ако и претстојниот извештај на Европската комисија биде во ист дух, тоа ќе значи дека Европа радикално го менува својот курс кон Србија.

Што ќе направи самата Србија, останува да видиме. Ако се суди по реакцијата на Вучиќ на текстот на Резолуцијата, кој, надвор од секој дипломатски тон и дури елементарна култура на комуникација, во својот карактеристичен стил, со кој инаку ги навредува своите опоненти во Србија, ги нарече европратениците „патолошки лажговци“ и „тешко и злокобно болни луѓе“, не можеме да очекуваме ништо ново.

Очигледно, не е многу импресиониран ниту од Европа, кон која Србија наводно тежнее, ниту од содржината на Резолуцијата, во која се собрани речиси сите обвинувања против неговиот режим за ескалација на насилството, притисок врз медиумите и поткопување на демократските институции. Тоа го покажува и вистинскиот однос на Вучиќ кон членството на Србија во Европската унија. Од Брисел тој очекува само финансиска и економска помош, но не и почитување на демократските стандарди, кои искрено ги презира.

Како и да е, Европскиот парламент ја поддржа српската опозиција и студентите демонстранти, кои минатото лето со велосипеди и пешки отидоа во Стразбур и Брисел за да побараат поддршка. Сега е ред на нив да докажат дека ја заслужуваат и со помош на Европа да влезат во решавачката битка со Вучиќ. Зашто, и покрај поддршката, Резолуцијата не пропушти да забележи „дека за време на протестите биле користени радикални симболи, екстремно националистичка и прорусka реторика“.

Ова покажува дека европските набљудувачи многу внимателно ги регистрираат не само безобразностите на Вучиќ, туку и слабостите на српската опозиција и студентските бунтови, врз кои се потпира надежта за создавање широк фронт што ќе ги донесе промените.

Пукнатините што службите на Вучиќ ги направија во студентското движење и разидувањата со опозицијата се забележаа уште на почетокот на протестите. Стратегијата на Вучиќ е протестите да траат што е можно подолго, сè додека демонстрантите не се разочараат и деморализираат. Ненасилниот карактер на протестите воопшто не му пречи на насилството против нив од страна на Вучиќ, кој не се двоумеше да користи звучни оружја, тепања и апсења против демонстрантите.

Првичното изолирање на студентските протести од „компромитираните политичари“ со време прерасна во политичко барање за „учество на изборите“, и тоа под старите услови, пропишани со изборниот закон напишан лично од Воислав Шешељ, со цел да ја гарантира победата на партијата на Вучиќ и нејзините сателити, како што се случувало многупати досега.

Студентската тактика „протести до крај“, со наивната надеж дека ако излезат во доволен број, режимот сам ќе се предаде, веќе беше искористена од „Сојуз за Србија“, „1 од 5 милиони“, „Србија без насилство“ и од самите студенти, кои на 15 март успеаја да организираат најголемите протести во историјата на Србија. И студентите и опозицијата требаше нешто да научат од тоа. Најмалку – дека Вучиќ не се импресионира од протести и демократски правила. Тоа го има докажано многупати. Од друга страна, тој добро знае дека долгите протести ги исцрпуваат и деморализираат демонстрантите поради недостиг на видливи резултати, а потоа новиот протестен бран може да се очекува дури по едно поколение. Дотогаш, тој ќе продолжи да ја мами Европа со својата кандидатура за членство и со бескрајно одолговлекување на преговарачкиот процес. Во исто време, често клечи на килимчето пред Путин со надеж дека, ако тој излезе победник од руско-украинската војна, ќе има ново делење на картите во кое „Српскиот свет“ или Голема Србија ќе му бидат загарантирани.

Не е спорно дека студентите успеаја да ја активираат енергијата на граѓаните против корумпираниот систем и заслужуваат пофалби за тоа. Но направија и грешки, кои не останаа незабележани.

На првите протести доминираа државните знамиња и знамињата на некои факултети, ефектни протестни слогани. Со тек на време се појавија икони на светци, крстови и кандилници. Знамињата на Европската унија беа изгонети уште на почетокот. Истата онаа Унија, од која очекуваа поддршка и која на крај, и покрај сè, сепак им ја даде.

Токму затоа и опозицијата и студентските бунтови не се без вина и заслужуваат критики. Колку повеќе поминува времето, толку повеќе станува јасно дека недостатокот на конкретни резултати сè повеќе ги загрозува идеите на протестот. Тоа се виде уште на Видовденскиот студентски протест кон крајот на јуни, кој веќе со самата своја митолошка дата ги пренасочи протестите од европската перспектива кон старите битки за „интегрално српство“, „не го даваме Косово“, „не ја даваме Република Српска“, „не ги даваме српските светци во Црна Гора“ и борбата за „српска Македонија“, кои, на крајот на краиштата, се вистинските причини и за сегашната политичка криза.

Резолуцијата на Европскиот парламент е силна поддршка за бунтовните студенти и опозицијата, но сè останато е во нивни раце. Само што студентите и опозициските лидери, на заедничка радост на Вучиќ и неговите поддржувачи, сè помалку и поретко комуницираат меѓу себе. Од друга страна, стремежот за проширување на Европската унија тешко дека ќе си дозволи да ја претвори Европа во заложник на еден режим што сериозно отстапува од основните демократски вредности и геополитички интереси на Унијата.

На српските граѓани им претстои да се соочат со голи гради против сопствената клеронационалистичка партиско-клиентелистичка држава, во која патриоти се само оние што се подготвени за сендвич и шише вода да се качат во автобусите и да викаат до несвест против сопствените деца на плоштадите на градовите, во кои обично слегуваат за првпат во животот.

Година по паѓањето на настрештницата во Нови Сад, која уби 16 невини граѓани, Србија е поделена на „блокадери“ и „антиблокадери“. Против студентите и слободните граѓани, Вучиќ ја изведе својата партиска клиентела и криминалци од затворите и ги смести во шаторскиот камп „Чачиленд“ во центарот на Белград, со цел да ги искористи при евентуални нереди. Таа комична и шизофрена ситуација од Белград се пренесе и во провинцијата.

Вклучително и во општините каде што живеат Бугари.

Еден дел од нив со надеж погледнуваат кон студентските протести и дури протестираат заедно со нив. Другите, со наведнати глави, мирно одат по разбричканата фризура на разулавениот босилеградски градоначалник Владимир Захариев и неговиот костумиран колега во Цариброд Владица Димитров и протестираат против сопствените деца и сограѓани.

Едните глумат „опозиција“, другите се „лојалисти“ на Вучиќ. Тешко дека меѓу нив има такви што сфаќаат дека сите заедно се жртви на иста националистичка идеологија, која брза да ги избрка од нивните родни краишта во името на „Српскиот свет“, и дека во тоа нема никаква разлика меѓу српската „позиција“ и „опозиција“. Во кој и јарем да ги протнат вратовите, тегобата останува иста. Веќе наредниот ден по протестите, младите ќе тргнат кон бугарските универзитети, нивните родители со бугарските пасоши во џеб ќе тргнат да си го заработуваат лебот во Бугарија или Европа, а нивните баби и дедовци ќе останат втренчени во многубројните телевизии на Вучиќ и ќе го благословуваат кога ќе им ја зголеми пензијата за некој процент за Божиќ или Велигден.