Со што се занимавал одделот „П“ на комунистичката Државна безбедност во Бугарија

//

“Новосоздадениот оддел „П“, за кој што е надлежен само министерот за внатрешни работи, да биде целосно комплектиран до март или април 1951 со соработници, кои се лојални на Партијата и татковината“. Така почнува текстот “Основни насоки во работата на одделот П на  Министерството за внатрешни работи”, покажува еден од обелоденетите документи од последниот зборник на Комисијата за досиејата “Државна безбедност и” непријателот со партиски билет “. Задачата на одделот П “на Државна безбедност е да се собира компромати за членовите и активистите на БКП.

Како што е добро познато, за автор на терминот “непријател со партиски билет” се смета Сталин, но праксата на прогони, истрагите, тортурите, и дури смртните казни продолжуваат во текот на целиот период на тоталитарниот режим не само во Советскиот Сојуз, но и во Бугарија. нема како да биде поинаку, откако насекаде во документите на Државна безбедност можат да се најдат информации за тоа дека “советските советници беа во тек” на сите активности не само на стопанскиот, но и на репресивниот апарат. Впрочем токму обидот на Трајчо Костов да го прекине текот на информации кон Москва за состојбата на економијата станува една од причините и за неговото физичко отстранување. По започнувањето во 1949 година на судскиот процес против Трајчо Костов и “трајчокостовистичката банда” кон крајот на1950 г комунистичкиот лидер В’лко Червенков станува идеолог на организирањето на бран процеси против голем број “заговарачи”, “предавници” и “непријателски елементи”, кои минуваат низ занданите на ДС. Има еден индикативен документ од 13.1.1951 г, во кој се наредува да се направи список на сите комунисти, кои се наоѓаат на одговорна позиција, а се осомничени во противопартиска активност. Тој список треба да се предаде на раководителот на Секретаријатот на МВР со посебна забелешка во која е наведено дека „ во овие сведоштва не треба да се вклучуваат податоци за членови на ЦК на БКП и Политбирото. Ако службите имаат податоци и за членовите, тогаш соодветните началници да ги пренесуваат тие податоци на Георги Цанков” (во тоа време Цанков, раководи со бугарското МВР)
Се разбира, како и секоја сила што дошла со насилство, комунистичката елита стравува дека ќе биде елиминирана на истиот начин. Тодор Живков ја зајакнува својата власт преку “уништувањето” на своите конкуренти од првите редови на БКП. Тоа е главниот мотив кој дава поттик на т.нар. лов на црвени “оси”

Ловот почнува веднаш по 9 септември 1944 година и продолжува за време на режимот на Тодор Живков.
“Оса” е една од најсериозните разработки на ДС, посветена е на истакнатиот комунистички деец Никола Куфарџиев кој е и секретар на Централниот совет на синдикатите, и групата околу него. Разработката е дел од брановите на чистењето на Комунистичката партија, која почна со судењето против Трајчо Костов и неговите следбеници. Обвинувањата се дека тој ја критикувал политиката на Никита Хрушчов и неговиот слуга Тодор Живков.
Никола Куфарџиев кој е секретар на ЦК на Бугарскиот професионален унија, во 1960 година заедно со уште 6-ца комунисти се обраќа со писмо до ЦК на БКП и го критикува Живков поради неговиот стил на владеење, и за лошо раководење со насоките за развојот на социјализмот во Бугарија. Главните критики кон Живков се дека по национализацијата со индустријата раководи високата бирократија дека работничките одбори се лишени од реално учество во решавање на производството дека кооперативни фарми се претворени во своевидни државни претпријатија. ДС веднаш ја создава разработката “Оса” и групата на Куфаџиев е разбиена. Дури е свикан посебен пленум во март 1961 година, на кој тој и неговите истомисленици се прогласени за “непријатели со партиски билет”  исклучени се од БКП и се  раселени заедно со нивните семејства.
Важно е да се каже дека во тоа време заменик-министер за внатрешни работи е десната рака на Тодор Живков – генерал Мирчо Спасов, кој во 1965 година се справува и со групата на поранешниот политкомисар и кандидат-член на ЦК на БКП Иван Тодоров-Горуња, кој прави обид за воен удар против Живков, на чија совест лежат илјадници убиени во логорите на смртта. Според некои извори од тоа време, Мирчо Спасов и Тодор Живков еден ден по – септември 1944 година се затвориле во архивата на полицијата и со денови не излегувале од таму. Се тврди уште дека тие ја прочистуваат архивата на Никола Гешев и ги зеле сите документи, кои можат да ги поврзат со царската Државна безбедност. Со тоа се објаснуваат тенките полициски досиеја на Тодор Живков, на Цола Драгојчева и на други комунистички дејци кои биле соработници на началникот на оддел “А” на царската ДС, Никола Гешев.
Се тврди дека Гешев имал само 7 тајни агенти, скриени зад бројки, како под № 77 се крие Мирчо Спасов, а Живков под №141.
Други раскажуваат дека на 9-ти септември 1944 година во 5,45 часот, Мирчо Спасов и Тодор Живков излегуваат од штабот во “Славјанска беседа” и се упатиле со службена кон Књажево. Таму се наоѓала последната куќа во која живеел Гешев. Три часа подоцна, кон 9 часот таму пристигнува група на новата власт, но таму начекуваат неред. Гешев имал три каси, но разбиена е само малата. Токму таму се претпоставува дека ја држел листата со неговите агенти. За тоа дека истакнати дејци на новата комунистичка власт биле соработници на Гешев зборуваат и документи од одделот “П” на ДС, во кои може да се ви и дека и “легендарниот” Славчо Трнски бил врбуван и има работено со години како соработник на Гешев. Овие документи сепак се извезуваат само кога одреден комунист на висока функција треба да биде уништен, каков што е и случајот со Трнски, за кого исто така има посебна разработка. Впрочем да не заборавиме дека токму сеќавањето за врските на Тодор Живков и неговите најблиски соработници со царската Државна безбедност го чинат животот и на Иван-Асен Георгиев, кој јавно кажа дека агентите на Гешев се во раководството на БКП. Георгиев исто така е прогласен за непријател со партиски билет и е стрелан после брз судски процес.
Се разбира, ова е само мал дел од вистината за методите на Државна безбедност. Но покажува многу. Зборникот со документи “Државна безбедност и” непријателот со партиски билет “, составен од Комисијата за досиејата, уште еднаш го поставува и прашањето за покајанието, кое наследничката на БКП БСП дури не направи пред своите членови.



Автор: Маја Љубомирска; Фактор

Претходна статија

Почна судењето за „Космос“, Груевски и Јанакиески велат дека не се виновни

Следна статија

Македонија без капитенот Лазаров на дуелот со Данска

Најново од Анализи & Коментари