Свети Дух – Ден на Македонија и на бесмртниот идеал

Пишува: Христо Михајлов

На 1 февруари, во мрачната 1945 година, во Софија биле егзекутирани првите жртви на комунистичкиот Народен суд – видни бугарски општественици, регенти, министри, народни претставници и царски советници. Нивните тела беа закопани во три бомбардирани дупки во Централните софиски гробишта, а денес над тие места има нови гробови – симбол на заборавот кој комунистичката власт немилосрдно го наметна.

На 5 и 6 јуни 1946 година, во Москва се одржала средба на која Сталин ѝ наредува на поданичката Бугарска комунистичка партија итно да го подготви Пиринскиот крај за конечно предавање на тогашната Титова Федеративна Народна Република Југославија. Целта била јасна: насилно србомакедонизирање на исконското бугарско население.

Во тој процес, низ цела Бугарија биле уапсени повеќе од 200 македонски Бугари, родољуби кои никогаш не се вратиле кај своите семејства. Некои биле предадени дури и на болшевичката УДБА во Скопје и биле мачени до смрт во затворот Идризово од страна на џелатите на српско-црногорскиот господар на Вардарска Македонија – мрачниот лик Светозар Вукмановиќ Темпо. Тој, заедно со скопските слуги на србомакедонизмот, уништиле стотици Македонци со бугарска свест, само затоа што се спротивставиле на налудничавата теорија за „нов македонски идентитет“.

И во Скопје и во Софија, патриотите имале храброст да се спротивстават на комунистичката денационализаторска политика. Зарем не треба да ги споменеме имињата на браќата Јордан и Димитар Чкатрови, на Чулев, Георги Карев, Трајко Попов, Милан Ѓурлуков, Методија Андонов-Ченто? А што да кажеме за масовните чистки во Куманово, Велес, Прилеп, Ресен, за студентите од Струмица?

Во самата Бугарија, под сличен удар на комунизмот, паднале Кирил Дрангов, Владимир Куртев, Страхил Развигоров, Жоро Настев, Данаил Крапчев, Георги Атанасов, Страхил Топуков, Јосиф Марков и многу други. Морален пад за комунистите од Скопје и Софија, кои го предадоа идеализмот на Љубомир Весов и Илија Кушев – поети и херои, убиени од српскиот окупатор во 1922 година, само затоа што ја љубеа Македонија.

Зошто Свети Дух е Ден на Македонија?

Оваа традиција започнала во 1923 година, кога студентското друштво „Вардар“, основано уште во 1920 година, свечено ја одбележала годишнината од убиството на своите основачи Весов и Кушев. Од 1926 година, Свети Дух почнал да се чествува како ден на почит пред сите паднати за слободата на Македонија – и така станал Ден на Македонија.

И денес, во 2025 година, повторно се запрашуваме: ќе престанат ли некогаш нападите врз Македонија? Ќе се повтори ли пак лудилото од крајот на Втората светска војна, кога цветот на ВМРО беше уништен?

Непријателите на Македонија ги менуваат своите ликови, но не и своите цели. Свети Дух, овој свет ден, ни покажува дека против србоманските фарисеи не може да се води борба само со крв и идеализам. Време е конечно да се признае – Свети Дух мора да биде официјално признат како Ден на Македонија, ден за помен на насилното србомакедонизирање на Бугарите под Пирин и долж Вардарот.

Не смееме да заборавиме дека најсвирепите асимилаторски политики во 20 век беа применети токму врз Бугарите – принудени да стануваат преку ноќ „Турци“, „Грци“, „Југословени“ или „Антички Македонци“.

Свети Дух – обврска на паметење

На Свети Дух, камбаните на нашите цркви одекнуваат низ цела Македонија, носејќи го гласот на народот кој никогаш не се предал. „Достојно ест!“ – се слуша низ храмовите за сите што загинале за слободата на Македонија.

Достојно ест за Даме, Гоце, Татарчев, Сарафов, Гарванов, Матов, Александров, Иван Михајлов и сите храбри четници, комити и војводи. За сите што минале низ пеколот на Голи Оток, Идризово, Белене – а останале Бугари во срцето, верата и делото.

Народот кој ги роди и испрати овие апостоли на слободата – Васил Левски и многу други – остана горд и непокорен. Тој народ, распослан низ Македонија, Тракија и Мизија, продолжува да го носи својот крст со достоинство.

Од Кресна до Солун, од Битола до Разлог, преку Илинден до денес – секој обид за бришење на бугарскиот идентитет е посведочен, преживеан и поразен.

Свети Дух е симбол на духовното воскресение на Македонија и на нејзините вистински синови. И нека одекнуваат тие зборови низ сите македонски светилишта:

Вечна слава на сите загинати! Позор и проклетство на убијците! Длабок поклон!