Во Ќустендил беа одбележани 100 години од акцијата на ВМРО во овој град

//

Во читалиштето „Братство“ во Ќустендил се одржа тркалезна маса на тема „100 години од акцијата на ВМРО во Ќустендил“, јавува агенција „Фокус“. ​​Настанот го организираа Институтот за историски истражувања кон БАН и Македонскиот научен институт. Во тркалезната маса зедоа учество историчарите проф. д-р Веселин Јанчев, доц. д-р Ангел Џонев, доц. д-р Димитар Тјулеков, д-р Георги Н. Георгиев, доц. д-р Володија Милачков, директорот на Регионалниот историски музеј – Ќустендил Валентин Дебочички, раководителот на Државниот архив – Ќустендил Петар Шејков, претседателот на Културно-информативниот центар „Босилеград“ Иван Николов, Александар Димитров, претседател на Здружението „Глас“ – Босилеград, претседателот на Советот на општината – Ќустендил Иван Андонов, секретарот на општина Ќустендил Светослав Василев, претседателот на ВМРО – Ќустендил Георги Петров, историчари, ученици, наставници, граѓани.

Домаќин на настанот беше доц. д-р Ангел Џонев.

„Зошто се собравме? Како што вели еден од главните виновници за настанот, кој се случи во 1922 година – на 4 и 5 декември, војводата Панчо Михајлов: „Зошто дојдовме? Доаѓаме од земјата на вечните солзи – Македонија, балканската голгота!“. Се навршуваат 100 години од еден значаен настан во историјата на Ќустендил, кој е заборавен. Вакво нешто не му се случило на Ќустендил во неговата модерна историја. Тоа е градот кој не бил заземен ниту од паравоена формација, ниту од непријателска војска во последните 145 години. Но, се случува една формација, околу 300-400 луѓе, да го направи ова на 4 декември 1922 година“, вели Ангел Јонев.

Историјата покажува дека по доаѓањето на власта на Александар Стамболијски, започнале акции за зближување и воспоставување пријателски односи со Југославија, што ја довело власта во судир со организациите на македонските Бугари кои ја обвинуваат за национално предавство. Земјоделската власт почнала да ги прогонува водачите на ВМРО Тодор Александров, Александар Протогеров, Петар Чаулев и другите членови на организацијата.

Во Ќустендилско, во периодот 1921-1922 година, биле убиени кочанскиот војвода Симеон Клинчарски, тиквешкиот војвода Стојан Антов, Александар Ѓургинчев, градоначалникот на Кратово за време на Првата светска војна, Милан Атанасов, како и началникот на граничниот пункт на ВМРО, Велин Алајков. Оваа серија убиства го поттикнува ВМРО да преземе мерки за чистење на градот од непријателски расположени земјоделци и федералисти.

На 4 декември 1922 година, воените единици на ВМРО предводени од Панчо Михајлов, Иван Бурљо и Мите Опилски, како и единици од околината на Царево село, Кратово, Виница и Кочани го зазеле Ќустендил. Убиени се 8 лица, приврзаниците на федералистите, а уште неколку луѓе кои го тероризирале градот биле заробени и казнети. Комитите воспоставиле полициски час. Министерот за надворешни работи Коста Томов, испратен од Владата, се сретнал со комитите во Ќустендил и ги договорил условите за нивното повлекување. И покрај фактот што се собрале вооружени земјоделци од целиот регион, воениот министер не дозволил ескалација и им дозволил на комитите да се повлечат кон бугарско-српската граница. На 6 декември во округот Ќустендил била воведена воена состојба.

Историчарот Ангел Џонев даде краток вовед за тоа, какво е значењето на Ќустендил во ослободителното движење на македонските Бугари кон крајот на 19 век и почетокот на 20 век. Тој истакна дека градот Ќустендил бил познат како „Вратата кон Македонија“. Констатирано е дека за време на Кресненско-разлошкото востание во градот бил сместен централниот комитет на ова народно востание на останатите територии под туѓа власт. Од 80-тите години на 19 век, првите друштва на бежанци од Македонија се појавиле токму во Ќустендил. По 1895 година во градот веќе има организирано движење на македонските Бугари.

Проф.д-р Веселин Јанчев зборуваше на тема „Армијата и настаните во Ќустендил во декември 1922 година“. Овие настани имаат многу сериозни последици, кои се поврзани не само со судбината на Ќустендил и регионот, но и со судбината на ВМРО и на целата бугарска држава.

На тркалезната маса беа презентирани и излагања на темите на ВМРО во Петричкиот округ – 100 години подоцна, Безбедносната зона на ВМРО во Дупнишката околија 1922 – 1923 година, Добруџанскиот аналог и следбеник на ВМРО. Настанот заврши со дискусија во однос на главната тема.



Претходна статија

ЕУ ќе ја развива Преспа со 18 милиони евра

Следна статија

Заедно со ЕУ ќе ја пребродиме економско-енергетската криза, вели Ковачевски

Најново од Вести