„Во Македонија под игото“- Реквием за Бугарите во Македонија

//

Книгата „Во Македонија под игото. „ Поменик на мачениците“ е автентичната историја на едно македонско село, оставено по 1878 година надвор од татковината, слично на стотици други села со иста судбина, јавува БГНЕС.

Ова е биографско-документарен расказ, своевидно продолжение во времето на „Под игото“ и на „Железниот светилник“, но трагичните приказни на неговите ликови го претвораат во реквием. Реквием за бугарштината во Македонија.

Центарот на дејствување е селото Мокриево, Струмичко, во подножјето на Беласица, кое денеска е на само петнаесетина километри од границата со Бугарија. На крајот на 19 век, кога започнува историјата, селото било дел од Отоманската империја и имало околу 2.000 жители – половина Бугари, половина Турци, а црковната власт над христијаните сè уште била во рацете на грчкиот епископ.

Но, наскоро ќе дојдат и други угнетувачи …

Авторот Димитар Кицевски (1926-1986) ги испреплетува судбините на своите сограѓани – учесници во борбата за слобода, со сопствените искуства во големите историски пресврти на овој херојски и трагичен период.

Со ќотек и ангарија – така се србизирало Струмишко“, пишува Кицевски во својата книга.

„Како резултат на Првата светска војна, Кралството СХС, како што тогаш се нарекувала државата на кралот Александар II, добила голем дел од Македонија, вклучително и Струмица. Следејќи ја политиката на србизација на сите други народи во кралството, во 1920 година белградската влада ги основала првите „колонијални“ населби во долината. Во некои од бугарските села биле сместени српски семејства, кои официјално биле наречени „колонисти“, т.е. колонизатори на окупирана Македонија“.

Во струмичкиот регион се формирани околу 28 вакви колонии.

Речиси сите Срби што се населиле таму не биле земјоделци и не ја обработувале земјата што им била дадена, туку ја издавале на сиромашни семејства, продолжи Кицевски.

„Тие ја јадеа потта на другите поради нивниот придонес во територијалното проширување на српската држава. Тие се нарекувале „Солунци“, бидејќи учествувале во борбите на Солунскиот фронт за време на Првата светска војна“.

Целта на Белград со оваа масовна колонизација на бугарските земји е Србите целосно да ја контролираат големата држава, „во која тие самите тогаш беа само околу една четвртина“.



Колонистите „за џабе пукаа и убиваа мештани, исто како што се убива див ѕвер без да одговараат на суд“, се сеќава авторот. „Закон, тоа сум јас“, велеа тие.

Другиот начин за србизирање на населението бил насилното менување на презимињата со додавање на крајот додавката „иќ“.

Оние кои одбивале да се покорат морале да одат во „кулук“, т.е. да работат бесплатно 20 дена, што сепак продолжувале со ангаријата и по овој период.

„Едно време – целата оваа операција се одвивала во најтешките денови – пченката плачеле за орање и копање, тутунот за берење, немало кој да ги пасе стадата“, жандармите го ширеле муабетот дека оној што ќе го додаде „-иќ“ на своето презиме, веднаш ќе си замине“.

Следува уште една српска кампања. Жандармите ги принудиле селаните да купуваат српски шајкачи (вид на сива платнена капа што ја носела војската на Кралството Југославија, која станала национална капа на Србите).

Во знак на отпор, мажите почнале масовно да купуваат качкети, што пак довело до нови обвинувања дека „тоа се бугарски комитски капи“.

Се разбира, приказната не завршува тука. За да го замолчи локалното население, Белград користел секакви методи и ѕверства, тепања и убиства за целосно да ги оттргне од „бугарскиот корен“ и да ги натера да ја прифатат „најголемата и најславната земја на нашиот најславен и најмудар крал Александар I. .“

„Во Македонија под иго. Поменик на мачениците не се раскажува само за животот на луѓето во едно македонско село, туку и за трагичната судбина на македонските Бугари и нивниот херојски обид да го зачуваат својот идентитет и семејна меморија и покрај искушенијата на кои биле подложени.

Книга која вреди да ја прочитаат повеќе луѓе за да разберат барем дел од она што се случило пред еден век на овие краишта и историското наследство што останало и кое сè уште се рефлектира во современите односи меѓу Софија и Скопје.

Претходна статија

(Видео) Драганов: Односите меѓу Бугарија и РС Македонија беа најдобри кога војници од АРМ маршираа на парадата за 6 мај во Софија пред неколку години

Следна статија

Радев-Земан: Силно ја осудуваме руската агресија во Украина

Најново од Вести