| |

Зад историјата на клубовите во РСМ

Пишува: Костадин Филипов

Не е ирелевантно како Бугарија ќе реагира на избришаните клубови во Северна Македонија
Добро е што од бришењето на двата клубови на Бугарите во Северна Македонија до мојата следна статија за „Труд“ поминаа неколку дена, за да надвладее разумот над емоциите. Инаку, ако требаше да реагирам на денот на известувањето за нивното бришење од државниот регистар на Скопје, веројатно ќе бев многу погневен отколку што треба да биде човек кој го повредува секоја манифестација на антибугаризам од страна на политичарите крај Вардар. Можеби затоа ги одбив поканите за телевизиски настапи, бидејќи сфаќам дека колку и да се трудам нема да можам да го скријам својот гнев. А камерите гледаат и фаќаат сѐ.

Не, не сум толку лут на Ковачевски, Пендаровски, Мицковски и на целата дволична дружина преку граница. Јас сум повеќе лут на нашите политичари кои ги доведоа работите до таа точка што повторно се наоѓаме во ризична ситуација да ги оставиме Бугарите во Северна Македонија сами да се печат на огнот што ние го распламтивме, а фрлавме и многу прачки во него. Не дека ќе ни биде прв пат. Напротив. И наместо да учиме од горчливите поуки од претходните слични случаи, ние се фрламе во нови и нови, вовлекувајќи ги Бугарите крај Вардар со наводно новата и цврста гаранција дека овојпат нема да ги напуштиме. Дека како држава која се грижи за своите граѓани каде и да сѐ, ќе застанеме зад нив во сите случаи кога ќе им се нарушат правата.

Пред некој ден на едно место слушнав инсинуации дека „тој што ги натерал да ги стават тие имиња нека им помогне сега“, го слушнав тоа од луѓе кои служеле неколку мандати како бугарски дипломати во странство, притоа успешни. Не знам кој е „тој“ за кој зборуваа, претпоставувам, но кој и да е тој, проблемот е пред него, но и пред сите институции на државата. И во истото време се прашувам: а кога на отворањето на реновираните простории на „Иван Михајлов“ во Битола се излеа бугарското политичко и јавно претставништво – консензуално, обилно и обоено со повеќе палети, кое се истакнуваше пред камери и микрофони, размислуваше ли некој за денот во кој ќе се случи тоа што се случи?

Гледав многу мислења на екраните во врска со бришењето на двата клубови на Бугарите во Северна Македонија. Прочитав и многу текстови. На институции, но и на поединци, кои во овој случај не се особено важни. И поставив многу прашања. Како на пример, дали претседателот Румен Радев му се јави на својот француски колега Емануел Макрон, кој мора да се признае, е на удар поради протестите против неговиот закон за пензиско осигурување, но да му ја каже веста за клубовите и за тоа дека неговиот „француски предлог“ не создаде ништо друго освен дволични ветувања од властите во Скопје. Да, на Макрон, не на Пендаровски, бидејќи Пендаровски е еден од инспираторите на идејата да се донесе вонредна легислатива во Северна Македонија со која секој обид за здружување на тамошните Бугари ќе биде „удрен со закон“. Искрено се надевам дека на Радев му стана сосема јасно со кого си има работа во лицето на Стево Пендаровски, со кого да сакаш да правиш пријателство и добрососедство е чисто губење на драгоцено политичко време.
Се запрашав и дали нашиот поранешен премиер Кирил Петков нема да побара од неговата доскорешна советничка за надворешна политика Весела Чернева да отпатува во Скопје, како што направи на почетокот на 2022 година среде новогодишните празници, кога му договори средба со сѐ уште неизгласаниот од собранието премиер Димитар Ковачевски. На прославите по повод отворањето на Културниот клуб „Иван Михајлов“ во Битола беше и Кирил Петков, па барем од кумска страна да каже неколку зборови за бришењето. Да, тој е во предизборна кампања и треба да внимава што зборува, а и јас лично со години зборувам и пишувам дека бугарските политичари треба да се воздржат од внесување на темата за нашите односи со Северна Македонија во нивната активна предизборна реторика. Но, сега случајот е поинаков. Па, си велам, Чернева нека скокне до Вардарот да разговара со својот пријател Бујар Османи, кој не пропушта прилика секогаш кога ќе ја посети Софија да ја види неформално и да го праша како се чувствува тој, како човек кој се сретнал со претставниците на Бугарите од другата страна и се договорија заедно да помагаат за намалување на тензијата во нашите билатерални односи. Некаква непријатност, некакво сомнение за тоа што е дел од влада во која едната рака не знае што прави другата? А ако знае, толку полошо за него да ја прифати дволичноста на своите колеги. И на оние министри од „македонскиот блок“, а и на новиот министер за правда, на кого прва задача му беше потпишувањето на наредбата за бришење на клубовите.

И што се случува? Повторно дозволивме членови на Мешовитата комисија за историја и образование да ни објаснуваат зошто двата клубови од Битола и Охрид се единствените избришани од регистарот на Северна Македонија. Со други зборови, да ја вршат работата на политичари и јавни личности, од кои некои – ах, колку беше убаво!, беа на отворањето во Битола. Колку пати сум го слушнал веќе споменатиот министер за надворешни работи Бујар Османи да кажува дека ниту една политичка одлука во Скопје за заедничката историја со Бугарија нема да биде донесена без да се дискутира и договори во Комисијата. Да, членовите на стручното тело сè уште разгледуваат настани и личности од претходните историски периоди, но не верувам дека би одбиле да разговараат за имињата на двете контроверзни личности за кои станува збор. Но, оваа нестандардна одлука можеше да се донесе доколку властите во Скопје имаа навистина искрена желба да ги збогатат своите односи со Бугарија, чекор по чекор да градат доверба со Софија и доколку навистина беа заинтересирани да го почитуваат правото на здружување на нивните граѓаните според европските правила.

Ајде уште еднаш да се преправам дека сум наивен и да поставам едно прашање чиј одговор го знам: властите во Скопје тврдат дека прават сѐ за да го обезбедат потребното мнозинство во парламентот за гласање на уставните измени, вклучително и вклучување на Бугарите во преамбулата на Основниот закон. Освен политичка, за ова прашање се води и пропагандна битка со опозицијата, која секој ден се засилува. Ако владата на Ковачевски е искрена во своите намери да го исполни овој услов за да продолжи по европскиот пат, како одлуките како оние со бришењето на двата клубови на Бугарите, на истите тие Бугари кои ќе бидат запишани во Уставот, ќе помогнат за усвојување на спорните измени во Собранието. И како општеството во Северна Македонија ќе ги проголта?

Значи, има нешто друго зад приказната со бугарските обиди за здружување од другата страна на границата. О, има, бидете сигурни! Но за тоа – во следниот текст.

Слични Објави