Имам надеж за Македонија

Пишува: Недјалко Бакалов

Се вратив на полноќ од Македонија. По четиридневното патување од Скопје преку Вруток, Охрид, Битола, Воден, Лерин до Хасково. Се вратив уморен, но со надеж. И се сетив на огнените стихови на Рајко Жинзифов: „Македонија, чудесна земја, нема да бидит грчка она!“ Нејзиниот апел е актуелен и денес, само „грчка“ би го заменил само со „српска“. Затоа што, не само според мене, Србија сè уште ја држи Вардарска Македонија во железен стисок. Примерите се безброј, но би истакнал само еден: во Битола, градот на илјадниците борци против српската власт, се гледаат околу 15 македонски ТВ канали, останатите над 100 се српски или со српски титл. 22 милиони евра платија Србите за нашите браќа во Македонија да ги гледаат фудбалските натпревари во англиската Премиер лига со српски коментар. За Битола, со оптимизам, малку подоцна.

Во Скопје ме обзеде песимизам. Центарот на градот ми изгледаше повалкан од минатиот пат кога го посетив. Ниту кичестите скулптури од проектот „Скопје 2014“ не ме расположија. Турски туристи го истражуваа овој балкански Дизниленд. Застанав пред ликот на Самоил, под кој некој несмасно ишкртал „ца на Македонија“. Немаат храброст да го исчистат овој графит -ќе испадне дека не се согласни дека Самоил е македонски цар, ми се рече пријател од Скопје, кој беше мој водич низ овој милионски триумф на ништожноста, како што стои во успешната дефиниција на друг мој пријател, класикот Младен Србиновски. Застанав пред металната комеморативна плоча на Мара Бунева кај Вардар, поставена, како замена за мермерната, кршена многу пати од делии, комити и други лумпени. Поминав покрај зградата на Тутунскиот комбинат, но се поштедив од посетата на Музејот на холокаустот – знаев дека таму „распнуваат“ невини Бугари.

Во Охрид ме пречека жешкото сонце и вревата на српските туристи. Во близина на Самоиловата тврдина се продаваа сувенири. Бев импресиониран од една матурка, како што велат на локалниот диалект, која на едниот крај ја имаше ѕвездата на Вергина, а на другиот – Александар Македонски. Ја замолив девојката да ја отвори. Се испостави дека внатре е поставено стаклено шише, маскирано со дрвени летви. Овој сад на македонизмот чинеше 30 евра. До мене еден туристички водич бесрамно излажа група Германци дека нивните сонародници, биле спасени од охриѓани, кои го дале своето семејно злато на бугарските изнудувачи. Оваа бајка нема крај, прочитајте ги преводите на крајот од „Андерграунд“ – одличниот филм на Кустурица. Во македонското подземје сè уште склопуваат пушки за да се борат против бугарскиот окупатор. А ја слушаат и „Лили Марлен“, аранжирана во турбо-фолк стил.

Надежта ми се врати во Битола, на Широк сокак. Не успеав да нарачам до 3 фајтони: немаше фајтони, а и да ги имаше – немаше од каде да поминат. Никогаш немав сретнато толкаво мноштво луѓе, главно млади, кои го имаа преполнето корзото. Овој град е жив, не е како мумифицираното Скопје. Подоцна влегов во официјално затворениот клуб на ВМРО (клуб Иван Михајлов, бел, ред), чија врата беше запален пред извесно време. Внатре го видов бирото на Иван Михајлов, подарок од неговата секретарка Вида Боева. Ги видов сликите на Мара Бунева, Менча Крничева, Владо Черноземски. Запознав Албанец кој ми рече дека е бугарофил. Го погледнав портретот на Радко, истетовиран од локалниот мајстор Миле од внатрешната страна на левата рака на претседателот на клубот Љупчо Ѓоргиевски. Разговарав со Драган, синот на Љубчо. Го прашав во кое одделение е. Инаку, јас сум единаесетто, но сега завршив деветто одделение во Софија, каде што се преселив да учам – одговори момчето.

Се поклонив пред споменикот на бугарските војници од 81. полк паднати во Првата светска војна кај битолското село Беранци. Внимателна бугарска рака ги чува 120-те гробови кај споменикот, фронталните места не беа обраснати со тревата на заборавот. Конечно, го прочитав неизбришаниот донаторски натпис на една од иконите што бугарските занаетчии ги подариле на битолската црква Света Богородица. Жената која продаваше свеќи со гордост рече: „Ќерка ми заврши филозофија во Велико Трново“. И јас студирав и во старата бугарска престолнина. Пратив многу поздрави на ќерката. Младите нека живеат, мојата надеж е во нив. Надеж за Македонија.