Антибугаризмот – карактеристика на новиот српски идентитет

Пишува: Иван Николов, КИЦ „Босилеград“, специјално за БГНЕС

По распадот на Југославија, се распадна и новопoјавениот југословенски идентитет, кој се темелеше врз мантрите за братство и единство на југословенските народи и народности, самоуправата, антифашизмот, движење на неврзаните, прозападното и антисоветското расположение, култот кон Тито итн.

По одвојувањето на новите држави, секоја од нив почна да гради свој државен и национален идентитет.

Србија, исто така, почна да создава нов национален идентитет на темелот на антикомунистичките, антијугословенските и антифашистичките мантри што доведоа до процут на екстремистичките идеологии пред и за време на Втората светска војна. Станува збор за големосрпскиот национализам и четничкото движење како доминантна идеологија која обликува нов вредносен систем на ревизија на историската меморија, обликувајќи јавно чувство на закана за српската нација од малцинствата, соседите, либералните вредности, чувството на оштетеност во двете Југославии и претставувањето на Русија како единствен бранител на српскиот народ.

По последната војна, повторно беа обележани „српските територии“ (Северно Косово, Република Српска, Црна Гора и Северна Македонија), на кои систематски започна да се создава нов идентитет преку културна политика и историски ревизионизам, со што беше неопходно да докаже дека српскиот народ отсекогаш бил жртва, а во исто време да го амнестира од одговорност за злосторствата од минатата војна. Обидите за реформирање и европеизација на Србија не само што пропаднаа, туку и замрзнаа за долго време. А за културата на либерализмот, мора да поминат генерации, за таа да може да заживее. За ова ни треба нов систем на образование и создавање идентитет заснован на граѓанските вредности кои денес се маргинализирани. Тоа воопшто не е на хоризонтот.

Напротив, ксенофобијата кон националните малцинства, кои се сметаат за деструктивен фактор на српската државност, е распространета и се води систематска борба за нивно србизирање или елиминирање. Пописите на населението во последните три децении покажуваат заканувачки трендови на опаѓање на унгарското, хрватското, црногорското и бугарското малцинство, кои се најзагрозени и на работ на исчезнување.

Повеќе од две децении се води континуирана кампања во која во јавното мислење се создава слика за Бугарија и Бугарите како опасен и предавнички непријател на Србија. Во оваа кампања се вклучени научници, универзитети, медиуми, политичари, безбедносни агенции, армијата и Српската православна црква. Историјата на Првата и Втората светска војна се ревидира со погрешно толкување на настаните и постојано зголемување на бројот на српските жртви, подигање на десетици споменици со антибугарски пораки, одбележување комеморативни датуми, одржување црковни поворки, канонизирање на „мачениците“ убиени од Бугарите итн.

Една од целите на оваа ревизија е да се оправда и отстрани одговорноста за вистинското уништување на бугарското малцинство во Западните покраини, кое за само еден век е намалено од 120.000 на 12.918 луѓе. Дури и оние што останаа беа подложени на систематска асимилација преку борбата против бугарскиот јазик и култура и разни административни, економски и репресивни мерки. Оние кои се длабоко свесни и не подлегнуваат на методите на асимилација се принудени да емигрираат и да бараат подобри места за живеење.

Само во последните неколку месеци, од крајот на минатата и почетокот на оваа година, во Србија се наметнува немилосрдна антибугарска реторика во изјавите на српските историчари и функционери против Бугарија и Бугарите во Западните покраини.

По претресот на КИЦ „Босилеград“ и одземањето на книгата на Едвин Сугарев „Елегија за Краиштето – судбината на Бугарите во Западните покраини“ и поведувањето на претходна постапка против Иван Николов, потоа се случи т.н. „шпионски скандал“, во кој со недели се пишуваа неаргументирани обвинувања, нешто што донесе видлива психоза кај населението во Босилеград. Но, кога „бугарскиот шпион“ беше пуштен од притвор, најверојатно поради недостиг на докази, ниту еден медиум не го објави ова.

Следеа нови антибугарски написи во јануари и февруари.

Прво, познатиот историчар „специјалист“ за антибугарски прашања од Универзитетот во Ниш, сега државен секретар во Министерството за труд, вработување, ветерани и социјални работи, проф. д-р Дејан Антиќ, отвори во Владичин хан уште една спомен плоча. на т.н „Тетовски Срби убиени од бугарскиот окупатор на 31 октомври 1943 година.“ Неколку дена подоцна нишкиот информативен портал „Нишки вести“ објави текст за „портата на смртта“ во тврдината Ниш, во кој се опишува како Бугарите преку таа порта ги воделе „Србите, кои не се потчиниле на бугарската идеја дека населението во јужниот дел на земјата е нивно и дека е должно да ја брани Бугарија на Солунскиот фронт во 1917 година, а нивните коски ги оставија во рововите околу Нишка тврдина. Овде беа стрелани околу три илјади патриоти“.

На 17 февруари, истиот проф. д-р Дејан Антиќ, повторно на чело на нова државна церемонија, се појави на комеморацијата за страдањата на цивилите во Бојник за време на Втората светска војна и во свој карактеристичен стил изјави: „ Српскиот југ не можеше да се помири со бугарската окупација и затоа претрпе многу во двете светски војни. Тогаш, кога сите се уверија дека на овие места никогаш нема да се повторат страдањата на Србите од задушувањето на Топличкото востание, се случи нешто уште помонструозно. Дојде крвавиот 17 февруари 1942 година, денот кога синовите на истите џелати на нашиот народ од Првата светска војна на најбрутален начин ликвидираа 600 цивили од Бојник и Драговац, меѓу кои и 126 деца до 15 години. Со масакрот во Бојник во 1942 година, бугарските окупаторски власти си подигнаа споменик на вечниот срам во Пуста Река“.

На другиот ден, на комеморативна средба во село Белановац, Лесковачко, беше одбележана уште една годишнина од стрелањето на 45 жители на ова село за време на Втората светска војна од страна на бугарскиот окупатор. Венци повторно положија делегации на Армијата на Србија, локалната самоуправа, Здружението на ветераните од Сојузот на борците и Министерството за здравство.

Во оваа прилика заменик градоначалникот на општина Лесковац Оливер Антанасијевиќ рече: „Србите се вистинољубив и слободољубив народ, во историјата секогаш сме се бранеле, не сме воделе освојувачки војни, туку сме ја бранеле нашата слобода, чест и достоинство“. Сакаме да живееме, да градиме, да работиме и да бидеме свои. Гледаме кон иднината, но не го забораваме херојското минато“.

Десет дена подоцна, на 26 февруари, во Прокупле се одржа нова државна свеченост по повод 107 години од т.н. „Топличко востание“. Во регионалните и белградските медиуми беше нашироко пишувано за „единственото востание во земја окупирана од Централните сили за време на Големата војна“. Повторно се одржаа голем број културни демонстрации пред спомениците во Прокупле и Куршумлија, повторно возвишено патетични комеморации, во кои се тврдеше дека Бугарите масакрирале 20.000 Срби и запалиле 55 села. Претставници на СПЦ, градските власти, армијата, полицијата, културните институции, црковните хорови, младината на Прокупле, сите заедно ја искористија комеморативната средба за да ја изразат својата огорченост против Бугарите, кои и покрај сите меѓународни конвенции, го масакрирале цивилното српско население.

Истовремено, на веб-страницата на Врањанската митрополија се појави информација дека е формиран организационен одбор по повод 100-годишнината од осветувањето на спомен костурницата на т.н. „Сурдулички маченици“. Членови на комитетот се владиката Врањански Пахомиј, министерот Никола Селаковиќ, градоначалникот на Сурдулица Александра Поповиќ, митрополитот нишки Арсениј, министерот Новица Тончев, проф. д-р Дејан Антиќ, државниот секретар Драган Стевановиќ, генерали, претставници на локалната власт, Републичкиот погон за заштита на спомениците на културата, државни и локални културни институции, здруженија, потомци на воени ветерани итн.

Истовремено на регионалната телевизија во Врање неколкупати беше емитуван документарен филм за „Сурдуличките маченици“ во кој се повторуваат познатите антибугарски тези на српската историографија.

На втората програма на српската државна телевизија, во најгледаното телевизиско време, по којзнае кој пат по ред беше прикажана популарната програма „Квадратура на кругот“ во која повторно се бараат Срби по линијата Видин, Трн, Елин Пелин и тн. Се цитираат писма на „Србите од Радомирско, Софија, Дупнишко, Самоковско итн.“ испратени до Милан Обреновиќ со барање да се ослободат од „бугарската доминација“ затоа што биле „вистински Срби и нема како да станат Бугари“ и за сето тоа се наведуваат докази, како оние за шопската салата !?

Целата оваа непопустлива антибугарска хистерија не е од вчера, но во последните десет години како да доби нов замав. Сатанизацијата и дехуманизацијата на Бугарија и Бугарите се врши толку систематски и намерно што човек кој има идеја за пропаганда и е возбуден за геополитиката во светот и на Балканот не може а да не се згрози и да се запраша која е крајната цел? Додека српското општество е напумпано со тврдењата за „бугарската окупација“ на српските територии и жртвите постојано се зголемуваат, веќе има 10 пати помалку Бугари на окупираните бугарски територии во Србија. Не е дозволено да се одбележи споменот на бугарските жртви во Босилеград со скромна спомен плоча, а веќе посегнаа и на книгите во кои е опишана трагичната судбина на Бугарите во Србија.

Бугарските државници, политичари, новинари, а особено историчари, некако несериозно и со презир минуваат преку овие изјави и никој не се мачи да им даде аргументиран научен одговор. Со ова тие ги охрабруваат своите српски колеги да го продолжат антибугарскиот курс, што воопшто не е добро.

Бугарија има горчливо искуство со своите крвни браќа во Северна Македонија, кои, повторно по налог на Белград, го усвоија бесниот антибугаризам како основа за нивниот нов македонски идентитет. Токму поради оваа причина, додека има уште време, бугарските научници мора да дадат решителен отпор на растечкиот антибугаризам како камен-темелник на новиот српски национален идентитет што се гради. Тоа би било здраво за српскиот и бугарскиот идентитет и за мирот и безбедноста на Балканот.