Авторот на првиот бугарски патент во странство – проф. инж. Никола Белопитов основал и многу фабрики во Бугарија

Професорот инженер Никола Белопитов (1901-1972) е автор на првиот бугарски патент регистриран во странство, како и основач на многу фабрики во Бугарија. Меѓу нив се фабриките „Елпром“, Слаботоков, Силнотоков, информираат за БТА од Заводот за патенти во Бугарија.

Заводот за патенти истакнува дека „Методот Белопитов“ како што многу научници го нарекуваат електроискровото таложење е евтин, достапен и ефикасен начин за таложење на благородни метали врз метални површини. Измислен за телефонски централи, се покажа дека е применлив и за многу други електрични апарати. Благодарение на овој изум исчезнуваат непријатните паразитски звуци во слушалките на милиони луѓе ширум светот. Никола Белопитов почнал да работи на својата идеја уште во 1951 година, а во 1957 година за прв пат во Германија бил патентиран бугарски изум. Во 1958 година, со указ на министерот за комуникации, методот се воведува во СССР. Следеа ГДР, САД, Велика Британија, Аргентина, Норвешка и други земји.

Инженерот Никола Белопитов е носител на почесната значка на Институтот за пронајдоци и рационализации. На 31 мај 1988 година е впишан во „Златната книга на Заводот за патенти на Република Бугарија“.

Никола Белопитов дипломирал електроинженерство во Германија, го електрифицирал родното Панаѓуриште, а во Софија развил концепт за развој на електроиндустријата.

Научникот, пронаоѓач и јавна личност Никола Белопитов е меѓу водечките претставници на бугарската техничка интелигенција. Роден е во градот Панаѓуриште на 15 август 1901 година. За време на Првата светска војна учел во гимназијата во родниот град. По дипломирањето на електроинженерство во Германија, се враќа во родниот град и почнува да работи во водоводниот синдикат „В’ча“, а основната дејност му е поврзана со електрификацијата на Панаѓуриште. Во 1929-1930 година раководи со завршувањето на далноводот Пазарџик – Панаѓуриште, се вели во извештајот на одделот „Справочна информација“ на Бугарската телеграфска агенција (БТА).

Во 1931 година, Никола Белопитов се преселил во Софија, каде што започнал со работа во „Софиската телефонска работилница“ како механичар, а потоа станал раководител на истражувања во раководството на Главната дирекција на поштите, телеграфите и телефоните. Во 1938 година заедно со Георги Ковачев и Тодор Прахов ја основал фирмата БЕКОП која се занимава со производство и продажба на радиоприемници, уреди со ниска и висока струја и опрема. Компанијата работела и за армијата, конструирајќи ги првите бугарски детектори за метал и уреди за активирање мини со радио сигнал.

По 1945 година, Никола Белопитов бил назначен за технички директор на Главната дирекција на поштите, телеграфите и телефоните и како таков започнал да работи на сеопфатен концепт за развој на електроиндустријата преку изградба и развој на сопствена бугарска производствена база, сопствени истражувачки и развојни институции и обука на персонал за нив. Во 1946 година под негово раководство, почнува изградбата на Фабрика за ниска струја во Софија, кој започна со работа во 1949 година. Фабриката е основа за создавање на нови специјализирани индустриски производства како што се „Респром“, „Автоматизација и инструментација“, „Организациска и пресметковна техника“, кои овозможуваат изградба на брза и сигурна комуникациска мрежа.

Инж. Никола Белопитов ја основал „Елпром“, како и многу други фабрики

На предлог на инженерот Никола Белопитов, Шестото големо народно собрание одобрува Указ 12 од 4 јули 1947 година, со кој се создава „Синдикат за електротехничка индустрија“ (ЕЛПРОМ), со што се означува почетокот на централизираното управување со електроиндустријата во Бугарија. За прв директор е назначен Никола Белопитов. Во средината на 1948 година, освен „Елпром“ во Софија се создадени и Електромоторната фабрика, Трансформаторната фабрика, Телефонска и телеграфска фабрика, Фабрика за индустриски материјали, фабрика за поправка на мотори, Арматурна фабрика, фабрика за бергманови цевки, Фабрика за енергија, Фабрика за батерии и фабрика за електрично греење.

Во 1949 година, Никола Белопитов бил делегат на основачкиот конгрес на Научно-техничките сојузи во Бугарија и многупати бил избиран за претседател на Електротехничката секција на организацијата. Во 2001 година, Сојузот за електроника, електротехника и комуникации постхумно го одликува проф. инж. Никола Белопитов со титулата „почесен член“.

Во 1952 година, како раководител на Научно-истражувачкиот институт за комуникации, Никола Белопитов започнал да работи на оригиналниот метод што го создал за таложење со електроискра на благородни метали врз контактни површини, кој подоцна го добил меѓународното име „Методот на Белопитов“. На 10 јануари 1957 година е регистриран неговиот прв изум, кој третира електроискрово таложење со помош на вибратор. Методот е признат од Институтот за пронајдоци и рационализации, а издаден е и сертификат за авторски права. Неколку месеци подоцна, Советот на министри го одобри неговото патентирање во странство, а на 17 септември 1959 година, Германија го патентира методот на Белопитов, кој стана прв признат патент на бугарски граѓанин во земјата и цела Западна Европа. Потоа, откритието е патентирано во уште 11 земји, вклучувајќи ги Швајцарија, САД, Канада, Австрија, Франција, Белгија.

Во институтот инж. Белопитов се занимава со истражување и имплементација на решенија за основни проблеми во развојот на комуникациската технологија во земјата, вклучувајќи производство на радио предаватели, антени, телевизиска опрема и студија, уреди за заштита од гром, контролни приемници, истражувања на меѓусебното влијание меѓу воздушните телеграфски и телефонски линии и др.

Под раководство на инж. Никола Белопитов се создадени асинхрони мотори, трансформатори, бојлери, акумулативни печки.

Во 1960 година, инженерот Никола Белопитов се занимава со потребата од обединување на развојниот и инженерскиот персонал во електроиндустријата во една научноистражувачка, иновациска организација со сопствен кадровски потенцијал и производствена база на директно распоредување на Стопанското друштво „Елпром“. Под негово раководство е разработена програма за обука на специјалисти кои се занимаваат со градежна и технолошка дејност. Во 1962 година е основан Научноистражувачки проектно-градежен институт за електронска индустрија, чиј раководител три години беше Никола Белопитов. Тој успеа да го претвори институтот во развојно-истражувачки центар на електротехничката индустрија во земјата. Меѓу најуспешните производи на институтот се серии асинхрони мотори за општа намена, електрични дигалки, електрични погони за електрични автомобили, вертикални хидрогенератори, енергетски трансформатори и др.

За домаќинствата се создадени бојлери за проточна вода, акумулативни печки, бојлери и познатиот „чушкопек“. Во 1980 година, со одлука на Државниот совет, по него е именуван Институтот за електротехничка индустрија. Неговото име го носи и Професионалната техничка гимназија во Панаѓуриште. Инженерот Никола Белопитов почина на 24 март 1972 година во Софија.

Во музејскиот комплекс во Историскиот музеј во Панаѓуриште е изграден ѕид, на кој има портрети на значајни личности, меѓу кои е и ликот на инж Белопитов

„Во музејскиот комплекс во Историскиот музеј во градот Панаѓуриште во 2006 година е изграден ѕид на кој има портрети на значајни личности. Овој ѕид е изграден со поклонение и благодарност кон оние кои оставиле трага во развојот на Панаѓуриште и Бугарија. На овој ѕид е поставен и ликот на инж. Никола Белопитов – тој е изумител со светска слава, создавач на електротехничката индустрија во Бугарија и на научни институти“, изјави за БТА директорот на Историскиот музеј во Панаѓуриште доц. д-р Атанас Шопов.

Тој потсети дека едно од училиштата во градот го носело името на инженер Белопитов – Училиштето за машинство, кое потоа било машинско техничко училиште, а подоцна станало професионална гимназија. Жителите на Панаѓуриште продолжуваат да му оддаваат почит на инженерот Белопитов и поради тоа му е одредено место на ѕидот на благодарноста во музејскиот комплекс во градот.

Директорот на музејот раскажа пред БТА и за книгата „Никола Белопитов и пријателите“, нагласувајќи дека авторите на книгата се од Панаѓуриште – Панчо Дундаров и Георги Гемиџиев. Белопитов во оваа книга е опишан од неговите колеги и пријатели, рече доц. Шопов цитирајќи мислење од книгата на акад. Ангел Ангелов кој за инж. Никола Белопитов вели: „Тој беше светла, голема личност во бугарската инженерска мисла. Човек – иноватор, човек кој им помагаше на другите во нивните научни истражувања, во нивната работа и во нивните лични семејни проблеми“.

Друг негов пријател, исто така од Панаѓуриште, виш научен асистент д-р инж. Иван Манев, во книгата за инж. Белопитов вели: „Тој беше прекрасна и исклучително добра комбинација на човечки квалитети и способности на техничар, инженер, научник“, рече доц. Атанас Шопов.

Тој цитира и изјава на инженерот Рајко Белопитов, кој е син на инженерот Никола Белопитов. „Мислам дека науката во Бугарија многу му должи на татко ми. Горд сум што сум негов син. Иако, бев многу млад кога почина и не успеав во мојот живот како инженер да научам повеќе од него во полето на науката и технологијата. Но, јас сум му благодарен што угледувајќи се на него, успеав да научам да работам“.

Материјалот е направен во рамките на партнерската иницијатива помеѓу БТА и националниот патентен завод, која предвидува во заедничката рубрика „Создадено во Бугарија“ секоја седмица да бидат претставени бугарите што се впишани во „Златната книга на Заводот за патенти“, како и дејноста на Заводот за патенти.