Бугарија ги презеде посмртните останки на цар Самоил од Грција

Бугарскиот премиер Румен Радев пристигна во Музејот на византиската култура во Солун, каде што се одржа постапката за предавање на посмртните останки на цар Самоил, јавува БГНЕС.

Бугарскиот премиер беше пречекан од својот грчки домаќин Киријакос Мицотакис.

Во нивно присуство, двајцата министри за култура потпишаа примопредавателен протокол за посмртните останки на средновековниот бугарски владетел. Од своја страна, Бугарија ѝ предава на Грција 48 предмети, главно црковни предмети од неколку манастири во Беломорска Македонија, кои биле спасени од бугарските научници за време на Првата светска војна, кога овие територии, населени со наши сонародници, биле под скиптарот на цар Фердинанд I.

Грчкиот премиер Киријакос Мицотакис го нагласи значењето на враќањето на црковните предмети во Грција, меѓу кои и епископски престол. Тој истакна дека историските и верските реликвии не смеат да бидат предмет на воени посегнувања.

„Денес воспоставуваме многу длабока врска со Бугарија, која не е само културна. Враќањето на значајните црковни предмети создава нови мостови за комуникација“, изјави Мицотакис, кој му се заблагодари на својот бугарски колега Румен Радев.

Грчкиот премиер изјави дека 48-те предмети, кои бугарската страна ги стекнала во 1917 година, за време на Првата светска војна, од митрополиите во Серес и Нигрита, имаат огромно значење за духовниот и емоционалниот живот на неговата земја.

„За возврат, Атина го исполнува својот историски долг, враќајќи ги посмртните останки на цар Самоил, кои се откриени во базиликата ‘Свети Ахил’. Грчката влада ги чувала со децении“, рече Мицотакис. Тој потсети дека преговорите за враќањето на цар Самоил започнале уште во 70-тите години, во времето на Константинос Караманлис и Тодор Живков. „Беше потребно време за да се надминат предизвиците од минатото. Нашата соработка сега започнува. Ова е првата фаза за да бидат вратени и други реликвии од Бугарија“, додаде премиерот Мицотакис.

Румен Радев изјави дека за него е огромна чест да биде во Музејот во Солун. „Стремежот на бугарската држава да си ги врати останките датира уште од 60-тите години, кога тие беа откриени во црквата ‘Свети Ахил’. Се радувам што денес го исполнуваме завештанието на нивниот откривач, проф. Муцопулос, тие да се вратат. Сакам да му изразам благодарност на Мицотакис за постигнувањето на оваа историска спогодба за нашите две земји, за вашето политичко лидерство“, рече бугарскиот премиер.

Тој потсети дека во последните шест децении интензивно се работело за да се дојде до денешниот ден. „Ако во минатото цар Самоил нè разделувал, денес нè обединува. Нашето заедничко членство во ЕУ им овозможува на нашите две земји подобро да ги разберат чувствата на другата страна. По илјадници години спротивставувања и споделување на едно бурно минато на Балканот, обележано со војни, денес ја одбележуваме следната етапа во развојот и продлабочувањето на нашите односи. Чудо е фактот што по повеќе од 1.000 години судири, ние уживаме високо ниво на добрососедски односи. За тоа особено придонесоа последните децении, во кои успеавме да ги оставиме зад себе сенките на минатото и да изградиме доверба и пријателство. Се радувам што нашите два народа го оставија зад себе ова соперништво“, изјави Радев.

Според него, најважно е да имаш вистински пријател. „Постигнатото денес уште повеќе ќе го зајакне нашето пријателство. Изградивме оска на стабилност и просперитет со Грција, а културните односи се важен дел од таа оска“, нагласи бугарскиот премиер.

По предавањето на посмртните останки на цар Самоил, тие ќе бидат пренесени со авион „Спартан“ до Софија, каде што на плоштадот „Кнез Александар I Батенберг“ се очекува да се одржи свечена церемонија, проследена со поворка до црквата „Света Софија“. Таму посмртните останки на цар Самоил ќе го најдат својот вечен спокој.

Во последните две години, ова е второ враќање на бугарски владетел на родна почва. Во 2024 година од Кобург беа пренесени посмртните останки на цар Фердинанд I (1887–1918). Тој беше погребан во дворецот „Врана“.

Во Софија е погребан уште еден бугарски монарх. Во центарот на градот се наоѓа гробницата на кнез Александар I Батенберг, во чие време беа извршени Обединувањето и неговата одбрана во победоносната Српско-бугарска војна.

Посмртните останки на цар Самоил ги открил проф. Николаос Муцопулос во базиликата „Свети Ахил“ во 1969 година. Тој открил четири саркофази. Само еден од нив содржел недопрен скелет. Антрополошките истражувања утврдиле дека станува збор за маж на возраст од околу 70 години, со карактеристични траги од повреди на левата рака. Во гробот биле пронајдени и остатоци од раскошна ткаенина и фин верижен оклоп. Спојот на археолошкиот контекст, антрополошките податоци и историските сведоштва е основата врз која тој е идентификуван како цар Самоил.