Бугарската академија на науките одбележа 157 години од основањето и му ја додели Големата награда за наука на академик Васил Николов

Бугарската академија на науките (БАН) денеска одбележа 157 години од основањето со свечен собир во салата „Проф. Марин Дринов“, на кој академик Васил Николов ја доби Големата награда за наука за 2026 година, јавува БТА. Годинава признанието се доделува во областа на општествените и хуманистичките науки.

Претседателката на БАН, дописната членка Евелина Славчева, во своето обраќање го истакна значењето на преобразувањето на Бугарското книжевно друштво во Академија во 1911 година и на законското утврдување на нејзината самостојност.

„Науката има потреба од слобода и самостојност за да ја исполнува својата општествена мисија“, нагласи Славчева.

Таа потсети дека Бугарското книжевно друштво било основано во 1869 година во Браила од бугарски преродбеници. Неговата задача била да ги развива бугарскиот јазик, книжевноста, историјата и науката, да собира и шири знаења и да ги создава интелектуалните основи на идната бугарска држава.

По ослободувањето на Бугарија, седиштето на друштвото било преместено во Софија, каде што постепено се утврдило како национален научен центар. Првиот закон за БАН бил потврден со указ на 27 јануари 1912 година и објавен на 1 февруари истата година.

„Историјата на БАН е поврзана со историјата на самата бугарска наука“, истакна Славчева.

Големата награда за наука му беше врачена на академик Васил Николов за неговата научна работа во областа на доцната праисторија на Балканот. Претставувајќи го добитникот, академик Иван Гранитски нагласи дека Николов е меѓународно признат научник со повеќе од четири децении професионално искуство како археолог специјализиран за праисторијата.

Николов бил директор на Националниот археолошки институт со музеј при БАН и потпретседател на Академијата. Неговите истражувања опфаќаат праисториски населби, населбински могили и неолитски и халколитски светилишта.

Според Гранитски, Николов и неговиот тим го откриле и го истражуваат најраниот праисториски урбан центар за производство на сол во Европа – Провадија-Солницата, како и најраните камени тврдини на континентот, поврзани со неговото богатство.

Академик Георги Марков одржа академска беседа за преобразувањето на Бугарското книжевно друштво во БАН во 1911 година. Тој посочи дека историјата на институцијата опфаќа четири епохи: Преродбата, Третото бугарско царство, Народна Република Бугарија и Република Бугарија.

На свеченоста присуствуваа пратеници, претставници на институции, ректори, научници и универзитетски професори, како и поранешни претседатели на БАН и главниот секретар на Светиот синод, мелничкиот епископ Герасим.

Потпретседателот на БАН, проф. Емануел Мутафов, кој го водеше настанот, соопшти дека Академијата добила честитки од претседателката Илијана Јотова, претседателката на Народното собрание Михаела Доцова, премиерот Румен Радев, министерства, универзитети и други институции.

Свечениот собир заврши со музички настап на студенти од Националната музичка академија.